Language

ENहिગુ
Scripture Library

Agni Purana · Chapter 239

239.001

:e ity āgneye mahāpurāṇe rājadharmo nāma
aṣṭatriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {239}
:ś athonacatvāriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
ṣāḍguṇyaṃ
rāma uvāca
maṇḍalaṃ cintayet mukhyaṃ rājā dvādaśarājakaṃ /AP_239.001ab/
arirmitramarermitraṃ mitramitramataḥ paraṃ

239.002

:n
1 rājyaṃ rāṣṭrañceti kha.. , cha.. , ña.. ca
2 lakṣayediti ña..
:p 366
tathārimitramitrañca vijigīṣoḥ puraḥ smṛtāḥ(1) /AP_239.002ab/
pārṣṇigrāhaḥ smṛtaḥ paścādākrandastadanantaraṃ

239.003

āsārāvanayoś caivaṃ vijagīṣāś ca maṇḍalaṃ /AP_239.003ab/
areś ca vijigīṣoś ca madhyamo bhūmyanantaraḥ

239.004

anugrahe saṃhatayor nigrahe vyastayoḥ prabhuḥ /AP_239.004ab/
maṇḍalādvahireteṣāmudāsīno balādhikaḥ

239.005

anugrahe saṃhatānāṃ vyastānāṃ ca budhe prabhuḥ /AP_239.005ab/
sandhiñca vigrahaṃ yānamāsānadi vadāmi te

239.006

balavadvigrahītena sandhiṃ kuryācchivāya ca /AP_239.006ab/
kapāla upahāraś ca santānaḥ saṅgatas tathā

239.007

upanyāsaḥ pratīkāraḥ saṃyogaḥ puruṣāntaraḥ /AP_239.007ab/
adṛṣṭanara ādiṣṭa ātmāpi sa upagrahaḥ

239.008

parikramas tathā chinnas tathā ca paradūṣaṇaṃ /AP_239.008ab/
skandhopayeyaḥ sandhiś ca sandhayaḥ ṣoḍaśeritāḥ

239.009

parasparopakāraś ca maitraḥ sambandhakas tathā(2) /AP_239.009ab/
upahārāś ca catvārasteṣu mukhyāś ca sandhayaḥ

239.010

bālo vṛddho dīrgharogas tathā bandhuvahiṣkṛtaḥ /AP_239.010ab/
mauruko bhīrukajano lubdho lubdhajanas tathā

239.011

viraktaprakṛtiś caiva viṣayeṣvatiśaktimān /AP_239.011ab/
anekacittamantraś ca devabrāhmaṇanindakaḥ

239.012

daivopahatakaś caiva daivanindaka eva ca /AP_239.012ab/
durbhikṣavyasanopeto balavyasanasaṅkulaḥ

239.013

:n
1 puraḥsthitā iti kha.. , cha.. ca
2 maitraḥ sukhakarastatheti ga..
:p 367
svadeśastho bahuripurmuktaḥ kālena yaś ca ha /AP_239.013ab/
satyadharmavyapetaś ca viṃśatiḥ puruṣā amī

239.014

ertaiḥ sandhiṃ na kurvīta vigṛhṇīyāttu kebalaṃ /AP_239.014ab/
parasparāpakāreṇa puṃsāṃ bhavati vigrahaḥ

239.015

ātmano 'bhyudayākāṅkṣī pīḍyamānaḥ pareṇa vā /AP_239.015ab/
deśakālabalopetaḥ prārabheteha vigrahaṃ(1)

239.016

rājyastrīsthānadeśānāṃ jñānasya ca balasya ca /AP_239.016ab/
apahārī(2) mado mānaḥ pīḍā vaiṣayikī tathā

239.017

jñānātmaśaktidharmāṇāṃ(3) vighāto daivameva ca /AP_239.017ab/
mitrārthañcāpamānaś ca tathā bandhuvināśanaṃ

239.018

bhūtānugrahavicchedas tathā maṇḍaladūṣaṇaṃ /AP_239.018ab/
ekārthābhiniveśatvamiti vigrahayonayaḥ

239.019

sāpatnyaṃ vāstujaṃ strījaṃ vāgjātamaparādhajaṃ /AP_239.019ab/
vairaṃ pañcavidhaṃ proktaṃ sādhanaiḥ praśamannayet

239.020

kiñcitphalaṃ niṣphalaṃ vā sandigdhaphalameva ca /AP_239.020ab/
tadātve doṣajananamāyatyāñcaiva niṣphalaṃ

239.021

āyatyāñca tadātve ca doṣasañjananaṃ tathā /AP_239.021ab/
aparijñātavīryeṇa pareṇa stobhito 'pi vā

239.022

parārthaṃ strīnimittañca dīrghakālaṃ dvijaiḥ saha /AP_239.022ab/
akāladaivayuktena baloddhatasakhena ca

239.023

:n
1 ātmana ity adiḥ, vigrahamityantaḥ pāṭhaḥ ga..pustake nāsti
2 avahāra iti gha..
3 jñānārthaśaktidharmāṇāmiti ña..
:p 368
tadātve phalasaṃyuktamāyatyāṃ phalavarjitaṃ /AP_239.023ab/
āyatyāṃ phalasaṃyuktaṃ tadātve niṣphalaṃ tathā

239.024

itīmaṃ ṣoḍaśavidhannakuryādeva vigrahaṃ /AP_239.024ab/
tadātvāyatisaṃśuddhaṃ karma rājā sadācaret

239.025

hṛṣṭaṃ puṣṭaṃ balaṃ matvā gṛhṇīyādviparītakaṃ /AP_239.025ab/
mitramākranda āsāro yadā syurdṛḍhabhaktayaḥ

239.026

parasya viparītañca tadā vigrahamācaret /AP_239.026ab/
vigṛhya sandhāya tathā sambhūyātha prasaṅgataḥ

239.027

upekṣayā ca nipuṇair yānaṃ pañcavidhaṃ smṛtaṃ /AP_239.027ab/
parasparasya sāmarthyavighātādāsanaṃ smṛtaṃ

239.028

areś ca vijagīṣoś ca yānavat pañcadhā smṛtam /AP_239.028ab/
balinīrdviṣatormadhye vācātmānaṃ samarpayan

239.029

dvaidhībhāvena tiṣṭheta kākākṣivadalakṣitaḥ /AP_239.029ab/
ubhayorapi sampāte seveta balavattaraṃ

239.030

yadā dvāvapi necchetāṃ saṃśleṣaṃ jātasaṃvidau /AP_239.030ab/
tadopasarpettacchatrumadhikaṃ vā svayaṃ vrajet(1)

239.031

ucchidyamāno balinā nirupāyapratikriyaḥ /AP_239.031ab/
kuloddhataṃ satyamāryamāseveta balotkaṭaṃ(2)

239.032

taddarśanopāstikatā nityantadbhāvabhāvitā /AP_239.032ab/
tatkāritapraśriyatā vṛttaṃ saṃśrayiṇaḥ śrutaṃ

Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc