Agni Purana · Chapter 235
:e ity āgneye mahāpurāṇe ājasrikaṃ nāma
catustriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {235}
:ś atha pañcatriṃśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
raṇadīkṣā
puṣkara uvāca
yātrāvidhānapūrvantu vakṣye sāṅgrāmikaṃ vidhiṃ /AP_235.001ab/
saptāhena yadā yātrā bhaviṣyati mahīpateḥ
pūjanīyo hariḥ śambhurmodakādyair vināyakaḥ /AP_235.002ab/
dvitīye 'hani dikpālān sampūjya śayanañcaret
śayyāyāṃ vā tadagre 'tha devān prārcya manuṃ smaret /AP_235.003ab/
namaḥ śambhoḥ trinetrāya rudrāya varadāya ca
vāmanāya virūpāya svapnādhipataye namaḥ /AP_235.004ab/
:n
1 saṃviśediti ja..
:p 350
bhagavandevadeveśa śūlabhṛdvṛṣavāhana
iṣṭāniṣṭe mamācakṣva svapne suptasya śāśvata /AP_235.005ab/
yajjāgrato dūramiti purodhā mantramuccaret
tṛtīye 'hani dikpālān rudrāṃstān dikpatīnyajet /AP_235.006ab/
grahān yajeccaturthe 'hni pañcame cāśvinau yajet
mārge yā devatāstāsānnadyādīnāñca pūjanaṃ /AP_235.007ab/
divyāntarīkṣabhaumasthadevānāñca tathā baliḥ
rātrau bhūtagaṇānāñca vāsudevādipūjanaṃ /AP_235.008ab/
bhadrakālyāḥ śriyaḥ kuryāt prārthayet sarvadevatāḥ
vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ /AP_235.009ab/
nārāyaṇo 'bjajo viṣṇur nārasiṃho varāhakaḥ
śiva īśastatpuruṣo(1) hy aghoro rāma satyajaḥ(2) /AP_235.010ab/
sūryaḥ somaḥ kujaścāndrijīvaśukraśanaiś carāḥ
rāhuḥ keturgaṇapatiḥ senānī caṇḍikā hy umā /AP_235.011ab/
lakṣmīḥ sarasvatī durgā brahmāṇīpramukhā gaṇāḥ
rudrā indrādayo vahnir nāgāstārkṣyo 'pare surāḥ /AP_235.012ab/
divyāntarīkṣabhūmiṣṭhā vijayāya bhavantu me
mardayantu raṇe śatrūn(3) sampragṛhyopahārakaṃ /AP_235.013ab/
saputramātṛbhṛtyo 'haṃ(4) devā vaḥ śaraṇaṅgataḥ
:n
1 tatpurata iti kha..
2 rātrāvityādiḥ, satyaja ity antaḥ pāṭhaḥ ga.. pustake nāsti
3 mardayantu ca me śatrūniti gha.. , ña.. ca
4 avantu māṃ svabhṛtyo 'hamiti ja.. , ṭa.. ca
:p 351
cāmūnāṃ pṛṣṭhato gatvā ripunāśā namo 'stu vaḥ(1) /AP_235.014ab/
vinivṛttaḥ pradāsyāmi(2) dattādabhyadhikaṃ baliṃ
ṣaṣṭhe 'hni vijayasnānaṃ kartavyaṃ cābhiṣekavat /AP_235.015ab/
yātrādine saptame ca pūjayecca trivikramaṃ
nīrājanoktamantraiś ca āyudhaṃ vāhanaṃ yajet /AP_235.016ab/
puṇyāhajayaśabdena mantrametanniśāmayet
divyāntarīkṣabhūmiṣṭhāḥ santvāyurdāḥ surāś ca te /AP_235.017ab/
devasiddhiṃ prāpnuhi tvaṃ devayātrāstu(3) sā tava
rakṣantu devatāḥ sarvā iti śrutvā nṛpo vrajet /AP_235.018ab/
gṛhītvā saśarañcāpaṃ dhanurnāgeti mantrata
tadviṣṇoriti japtvātha dadyādripumukhe padaṃ /AP_235.019ab/
dakṣiṇaṃ padaṃ dvātriṃśaddikṣu prācyādiṣu kramāt
nāgaṃ rathaṃ hayañcaiva dhuryāṃś caivāruhet kramāt /AP_235.020ab/
āruhya vādyair gacchet pṛṣthato nāvalokayet
krośamātraṃ gatastiṣṭhet pūjayeddevatā dvijān /AP_235.021ab/
paradeśaṃ vrajet paścādātmasainyaṃ hi pālayan
rājā prāpya deveśantu(4) deśapālantu pālayet(5) /AP_235.022ab/
devānāṃ pūjanaṃ kuryānna chindyādāyamatra tu
nāvamānayettaddeśyānāgatya svapuraṃ punaḥ /AP_235.023ab/
:n
1 camūnāṃ pṛṣṭhaś caiva ripunāśo bhavedyatheti ṭa..
2 jitvā śatruṃ pradāsyāmīti ṭa..
3 jaitrā yātrāstviti ṭa..
4 prāptavideśastu iti ga.. , gha.. , ña.. ca
5 deśācārantu pālayediti kha.. / deśācāraṇeṇa pālayediti ga.. , gha.. ,
cha.. , ja.. , ña.. ca
:p 352
jayaṃ prāpyārcayeddevān dadyāddānāni pārthivaḥ
dvitīye ahani saṅgrāmo bhaviṣyati yadā tadā /AP_235.024ab/
snapayedgajamaśvādi yajeddevaṃ nṛpasiṃhakaṃ
chatrādirājaliṅgāni śastrāṇi niśi vai gaṇān /AP_235.025ab/
prātarnṛsiṃhakaṃ pūjya vāhanādyamaśeṣataḥ
purodhasā hutaṃ paśyedvahniṃ hutvā dvijānyajet /AP_235.026ab/
gṛhītvā saśarañcāpaṃ gajādyāruhya vai vrajet
deśe tvadṛśyaḥ śatrūṇāṃ kuryāt prakṛtikalpanāṃ /AP_235.027ab/
saṃhatān yodhayedalpān kāmaṃ vistārayedbahūn
sūcīmukhamanīkaṃ syādalpānāṃ bahubhiḥ saha /AP_235.028ab/
vyūhāḥ prāṇyaṅgarūpāś ca dravyarūpāś ca kīrtitāḥ
garuḍo makaravyūhaś cakraḥ śyenastathaiva ca /AP_235.029ab/
ardhacandraś ca vajraś ca śakaṭavyūha eva ca
maṇḍalaḥ sarvatobhadraḥ sūcīvyūhaś ca te narāḥ /AP_235.030ab/
vyūhānāmatha sarveṣāṃ pañcadhā sainyakalpanā
dvau pakṣāvanupakṣau dvāvaśyaṃ pañcamaṃ bhavet /AP_235.031ab/
ekena yadi vā dvābhyāṃ bhāgābhyāṃ yuddhamācaret
bhāgatrayaṃ sthāpayettu teṣāṃ rakṣārthameva ca /AP_235.032ab/
na vyūhakalpanā kāryā rājño bhavati karhicit
mūlacchede vināśaḥ syānna yudhyecca svayannṛpaḥ /AP_235.033ab/
sainyasya paścāttiṣṭhettu krośamātre mahīpatiḥ
bhagnasandhāraṇaṃ tatra yodhānāṃ parikīrtitaṃ /AP_235.034ab/
pradhānabhaṅge sainyasya nāśasthānaṃ vidhīyate
:p 353
na saṃhatānna viralānyodhān vyūhe prakalpayet /AP_235.035ab/
āyudhānāntu sammardo yathā na syāt parasparaṃ
bhettukāmaḥ parānīkaṃ saṃhatair eva bhedayet /AP_235.036ab/
bhedarakṣyāḥ pareṇāpi kartavyāḥ saṃhatās tathā
vyūhaṃ bhedāvahaṃ kuryāt paravyūheṣu cecchayā /AP_235.037ab/
gajasya pādarakṣārthāś catvārastu tathā dvija
rathasya cāśvāś catvāraḥ samāstasya ca carmiṇaḥ /AP_235.038ab/
dhanvinaś carmibhistulyāḥ purastāccarmiṇo raṇe
pṛṣṭhato dhanvinaḥ praścāddhanvinānturagā rathāḥ /AP_235.039ab/
rathānāṃ kuñjarāḥ paścāddātavyāḥ pṛthivīkṣitā
padātikuñjarāśvānāṃ dharmakāryaṃ prayatnataḥ /AP_235.040ab/
śūrāḥ pramukhato deyāḥ skandhamātrapradarśanaṃ
kartavyaṃ bhīrusaṅghena śatruvidrāvakārakaṃ(1) /AP_235.041ab/
dārayanti purastāttu na deyā bhīravaḥ puraḥ
protsāhantyeva raṇe bhīrūn śūrāḥ purasthitāḥ /AP_235.042ab/
prāṃśavaḥ śakunāśāś ca ye cājihmekṣaṇā(2) narāḥ
saṃhatabhrūyugāś caiva krodhanā kalahapriyāḥ /AP_235.043ab/
nityahṛṣṭāḥ prahṛṣṭāś ca śūrā jñeyāś cakāminaḥ
saṃhatānāṃ hatānāṃ ca raṇāpanayanakriyā(3) /AP_235.044ab/
pratiyuddhaṃ gajānāñca toyadānādikañca yat
:n
1 śatrudrāvakāraṇamiti kha.. , ga.. , gha.. , ña.. ca
2 ye ca jihmekṣaṇā iti kha.. , ga.. , gha.. , ña.. ca
3 valāpanayanakriyeti ja..
:p 354
āyudhānayanaṃ caiva pattikarma vidhīyate /AP_235.045ab/
ripūṇāṃ bhettukāmānāṃ svasainyasya tu rakṣaṇaṃ
bhedanaṃ saṃhatānāñca carmiṇāṃ karma kīrtitaṃ /AP_235.046ab/
vimukhīkaraṇaṃ yuddhe dhanvināṃ ca tathocyate
dūrāpasaraṇaṃ yānaṃ suhatasya tathocyate /AP_235.047ab/
trāsanaṃ ripusainyānāṃ rathakarma tathocyate
bhedanaṃ saṃhatānāñca bhedānāmapi saṃhatiḥ /AP_235.048ab/
prākāratoraṇāṭṭāladrumabhaṅgaś ca saṅgate
pattibhūrviṣamā jñeyā rathāśvasya tathā samā /AP_235.049ab/
sakardamā ca nāgānāṃ yuddhabhūmirudāhṛtā
evaṃ viracitavyūhaḥ kṛtapṛṣṭhadivākaraḥ /AP_235.050ab/
tathānulomaśukrārkidikpālamṛdumārutāḥ
yodhānuttejayetsarvānnāmagotrāvadānataḥ /AP_235.051ab/
bhogaprāptyā ca vijaye svargaprāptyā mṛtasya ca
jitvārīn bhogasamprāptiḥ mṛtasya ca parā gatiḥ /AP_235.052ab/
niṣkṛtiḥ svāmipiṇḍasya nāsti yuddhasamā gatiḥ
śūrāṇāṃ raktamāyāti tena pāpantyajanti te /AP_235.053ab/
dhātādiduḥkhasahanaṃ raṇe tat paramantapaḥ
varāpsaraḥsahasrāṇi yānti śūraṃ raṇe mṛtaṃ /AP_235.054ab/
svāmī sukṛtamādatte bhagnānāṃ vinivartināṃ
brahmahatyāphalaṃ teṣāṃ tathā proktaṃ pade pade /AP_235.055ab/
tyaktvā sahāyān yo gaccheddevāstasya vinaṣṭaye
aśvamedhaphalaṃ proktaṃ śūrāṇāmanirvartināṃ /AP_235.056ab/
:p 355
dharmaniṣṭhe jayo rājñi(1) yoddhavyāś ca samāḥ samaiḥ
gajādyaiś ca gajādyāś ca na hantavyāḥ palāyinaḥ /AP_235.057ab/
na prekṣakāḥ praviṣṭāś ca aśastrāḥ pratitādayaḥ
śānte nidrābhibhūte ca ardhottīrṇe nadīvane /AP_235.058ab/
durdine kūṭayuddhāni śatrunāśārthamācaret
bāhū pragṛhya vikrośedbhagnā bhagnāḥ pare iti /AP_235.059ab/
prāptaṃ mitraṃ balaṃ bhūri nāyako 'tra nipātitaḥ
senānīrnihatāścāyaṃ bhūpatiścāpi viplutaḥ /AP_235.060ab/
vidrutānāntu yodhānāṃ mukhaṃ ghāto vidhīyate
dhūpāś ca deyā dharmajña tathā ca paramohanāḥ /AP_235.061ab/
patākāś caiva sambhāro vāditrāṇām bhayāvahaḥ
samprāpya vijayaṃ yuddhe devānviprāṃś ca saṃyajet(2) /AP_235.062ab/
ratnāni rājagāmīni amātyena kṛte raṇe
tasya striyo na kasyāpi rakṣyāstāś ca parasya ca /AP_235.063ab/
śatruṃ prāpya raṇe muktaṃ putravat paripālayet
punastena na yoddhavyaṃ deśācārādi pālayet /AP_235.064ab/
tataś ca svapuraṃ prāpya dhruve bhe praviśed gṛhaṃ
devādipūjanaṃ kuryādrakṣedyodhakuṭumbakaṃ /AP_235.065ab/
saṃvibhāgaṃ prāvāptaiḥ kuryād bhṛtyajanasya ca
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0