Agni Purana · Chapter 211
tāntartuñca dadāmyenāṃ(2) kṛṣṇāṃ vaitaraṇīñca gāṃ /AP_210.035ab/
:e ity āgneye mahāpurāṇe mahādānāni nāma daśādhikadviśatatamo
'dhyāyaḥ ||
:n
1 kṛṣṇā vaitaraṇī iti ja.. , jha.. , ṭa.. ca
2 tāntartuṃ vai dadāmyenāmiti cha..
:p 264
% Chapter {211}
:ś athaikādaśādhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
nānādānāni
agnir uvāca
ekāṅgāṃ daśagurdadyāddaśa dadyācca gośatī /AP_211.001ab/
śataṃ sahasragurdadyāt sarve tulyaphalā hi te
prāsādā yatra sauvarṇā vasordhārā ca yatra sā /AP_211.002ab/
gandharvāpsaraso yatra tatra yānti sahasradāḥ
gavāṃ śatapradānena mucyate narakārṇavāt /AP_211.003ab/
dattvā vatsatarīṃ caiva svarhaloke mahīyate
godānādāyurārogyasaubhāgyasvargamāpnuyāt /AP_211.004ab/
indrādilokapālānāṃ yā rājamahiṣī śubhā
mahiṣīdānamāhātmyādastu me sarvakāmadā(1) /AP_211.005ab/
dharmarājasya sāhāyye(2) yasyāḥ putraḥ pratiṣṭhitaḥ
mahiṣāsurasya jananī yā sāstu varadā mama /AP_211.006ab/
mahiṣīdānācca saubhāgyaṃ vṛṣadānāddivaṃ vrajet
saṃyuktahalapaṅktyākhyaṃ dānaṃ sarvaphalapradaṃ /AP_211.007ab/
paṅktirdaśahalā proktā dārujā vṛṣasaṃyutā
sauvarṇapaṭṭasannaddhāndattvā svarge mahīyate /AP_211.008ab/
:n
1 gavāṃ śatapradānenetyādiḥ, sarvakāmadā ity antaḥ pāṭhaḥ
jha.pustake nāsti
2 dharmarājasya māhātmye iti ja..
:p 265
daśānāṃ kapilānāṃ tu dattānāṃ jyeṣṭhapuṣkare
tat phalañcākṣayaṃ proktaṃ(1) vṛṣabhasya tu mokṣaṇe(2) /AP_211.009ab/
dharmo 'sitvañcatuṣpādaś catasraste priyā imāḥ
namo brahmaṇyadeveśa pitṛbhūtarṣipoṣaka /AP_211.010ab/
tvayi mukte 'kṣayā lokā mama santu nirāmayāḥ
mā me ṛṇo 'stu daivatyo(3) bhautaḥ paitro 'tha mānuṣaḥ /AP_211.011ab/
dharmastvaṃ tvatprapannasya yā gatiḥ sāstu me dhruvā
aṅgayeccakraśūlābhyāṃ mantreṇānena cotsṛjet /AP_211.012ab/
ekādaśāhe pretasya yasya cotsṛjyate vṛṣaḥ
mucyate pretalokāttu ṣaṇmāse cāvdikādiṣu /AP_211.013ab/
daśahastena kuṇḍena triṃśatkuṇḍānnivartanaṃ
tānyeva daśavistārādgocarme tatprado 'ghabhit(4) /AP_211.014ab/
gobhūhiraṇyasaṃyuktaṃ kṛṣṇājinantu yo 'rpayet(5)
sarvaduṣkṛtakarmāpi sāyujyaṃ brahmaṇo vrajet /AP_211.015ab/
bhājanantilasampūrṇaṃ madhunā pūrṇameva ca
dadyāt kṛṣṇatilānāñca prasthamekañca māgadhaṃ /AP_211.016ab/
śayyāṃ dattvā tu saguṇāṃ(6) bhuktimuktimavāpnuyāt
haimīṃ pratikṛtiṃ kṛtvā dattvā svargas tathātmanaḥ /AP_211.017ab/
vipulantu gṛhaṃ kṛtvā dattvā syādbhuktimuktibhāk
:n
1 tatphalaṃ cākṣayaṃ syādvai iti ṭa..
2 vṛṣabhasya vimokṣaṇe iti kha.. / vṛṣabhasya ca mokṣaṇāditi
ja..
3 daivo 'theti kha.. , cha.. ca
4 tatprado 'ghanuditi śa.. / tatprado 'ghajiditi gha.. , ṅa.. ca
5 yastu kṛṣṇājinaṃ dadediti ṭa..
6 dattvottamaguṇāmiti gha..
:p 266
gṛhaṃ maṭhaṃ sabhāṃ svargī dattvā syācca pratiśriyaṃ /AP_211.018ab/
dattvā kṛtvā gogṛhañca niṣpāpaḥ svargamāpnuyāt
yamamāhiṣadānāttu niṣpāpaḥ svargamāpnuyāt /AP_211.019ab/
brahmā haro harirdevair madhye ca yamadūtakaḥ
pāśī(1) tasya śiraśchittvā taṃ dadyāt svargabhāgbhavet /AP_211.020ab/
trimukhākhyamidaṃ dānaṃ gṛhītvā tu dvijo 'ghabhāk
cakraṃ rūpyamayaṃ kṛtvā ke dhṛtvā tat pradāpayet /AP_211.021ab/
hemayuktaṃ dvijāyaitat kālacakramidammahat
ātmatulyantu yo lauhaṃ dadenna narakaṃ vrajet /AP_211.022ab/
pañcāśatpalasaṃyuktaṃ lauhadaṇḍaṃ tu yo 'rpayet
vastreṇācchādya viprāya yamadaṇḍo na vidyate /AP_211.023ab/
mūlaṃ phalādi vā dravyaṃ saṃhataṃ vātha caikaśaḥ
mṛtyujjayaṃ samuddiśya dadyādāyurvivardhaye /AP_211.024ab/
pumān kṛṣṇatilaiḥ kāryo raupyadantaḥ suvarṇadṛk
khaḍgodyatakaro dīrgho javākusumamaṇḍalaḥ /AP_211.025ab/
raktāmvaradharaḥ sragvī śaṅkamālāvibhūṣitaḥ
upānadyugayuktāṅghriḥ kṛṣṇakambalapārśvakaḥ /AP_211.026ab/
gṛhītamāṃsapiṇḍaś ca vāme vai kālapūruṣaḥ
sampūjya tañca gandhādyaiḥ(2) brāhmaṇāyopapādayet /AP_211.027ab/
maraṇavyādhihīnaḥ syādrājarājeśvaro bhavet
govṛṣau tu dvije dattvā bhuktimuktimavāpnuyāt /AP_211.028ab/
:n
1 pāpo iti kha.. , cha.. , ja.. ca
2 sampūjya vastragandhādyair iti ṅa..
:p 267
revantādhiṣṭhitañcāśvaṃ haimaṃ dattvā na mṛtybhāk
ghaṇṭādipūrṇamapyekaṃ dattvā syādbhuktimuktibhāk /AP_211.029ab/
sarvān kāmānavāpnoti yaḥ prayacchati kāñcanaṃ
suvarṇe dīyamāne tu rajataṃ dakṣiṇeṣyate /AP_211.030ab/
anyeṣāmapi dānānāṃ suvarṇaṃ(1) dakṣiṇā smṛtā
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ taṇḍulaṃ dhānyameva ca /AP_211.031ab/
nityaśrāddhaṃ devapūjā sarvametadadakṣiṇaṃ
rajataṃ dakṣiṇā pitre dharmakāmārthasādhanaṃ /AP_211.032ab/
suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ maṇimuktāvasūni ca
sarvametanmahāprājño dadāti vasudhāndadat /AP_211.033ab/
pitṝṃś ca pitṛlokasthān devasthāne ca devatāḥ
santarpayati śāntātmā yo dadāti vasundharām /AP_211.034ab/
kharvaṭaṃ kheṭakaṃ vāpi grāmaṃ vā śasyaśālinaṃ
nivartanaśataṃ vāpi tadardhaṃ vā gṛhādikaṃ /AP_211.035ab/
api gocarmamātrāmbā dattvorvīṃ sarvabhāg bhavet
tailavinduryathā cāpsu prasarped bhūgataṃ tathā /AP_211.036ab/
sarveṣāmevadānānamekajanmānugaṃ phalaṃ
hāṭakakṣitigaurīṇāṃ saptajanmānugaṃ phalaṃ /AP_211.037ab/
trisaptakulamuddhṛtya kanyādo brahmalokabhāk
gajaṃ sadakṣiṇaṃ dattvā nirmalaḥ svargabhāg bhavet /AP_211.038ab/
aśvaṃ dattvāyurārogyasaubhāgyasvargamāpnuyāt
:n
1 hiraṇyamiti ṭa..
:p 268
dāsīṃ dattvā dvijendrāya apsarolokamāpnuyāt /AP_211.039ab/
dattvā tāmramayīṃ sthālīṃ palānāṃ pañcabhiḥ śataiḥ
ardhaistadardhair ardhair vā bhuktimuktimavāpnuyāt(1) /AP_211.040ab/
śakaṭaṃ vṛṣasaṃyuktaṃ dattvā yānena nākabhāk
vastradānāllabhedāyurārogyaṃ svargamakṣayaṃ /AP_211.041ab/
dhānyagodhūmakalamayavādīn svargabhāg dadat
āsanaṃ taijasaṃ pātraṃ lavaṇaṃ gandhacandanaṃ /AP_211.042ab/
dhūpaṃ dīpañca tāmvūlaṃ lohaṃ rūpyañca ratnakaṃ(2)
divyāni nānādravyāṇi dattvā syād bhuktimuktibhāk /AP_211.043ab/
tilāṃś ca tilapātrañca dattvā svargamavāpnuyāt
annadānāt paraṃ nāsti na bhūtaṃ na bhaviṣyati /AP_211.044ab/
hastyaśvarathadānāni dāsīdāsagṛhāṇi ca
annadānasya sarvāṇi kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīṃ /AP_211.045ab/
kṛtvāpi sumahatpāpaṃ yaḥ paścādannado bhavet
sarvapāpavinirmukto lokānāpnoti cākṣayān /AP_211.046ab/
pānīyañca prapāndattvā bhuktimuktimavāpnuyāt
agniṃ kāṣṭhañca mārgādau dattvā dīptyādimāpnuyāt(3) /AP_211.047ab/
devagandharvanārībhirvimāne sevyate divi
ghṛtaṃ taikañca lavaṇaṃ dattvā sarvamavāpnuyāt /AP_211.048ab/
:n
1 tatordhvatastadardhārdhair yuktāṃ bhuktimavāpnuyāt iti cha..
2 dhūpadīpañca naivedyaṃ tāmvūlaṃ loharatnakamiti kha..
3 dīptāgnimāpnuyāditi ṅa..
:p 269
chatropānahakāṣṭhādi dattvā svarge sukhī vaset(1)
pratipattithimukhyeṣu viṣkumbhādikayogake /AP_211.049ab/
caitrādau vatsarādau ca aśvinyādau hariṃ haraṃ
brahmāṇaṃ lokapālādīn prārcya dānaṃ mahāphalaṃ /AP_211.050ab/
vṛkṣārāmān bhojanādīn mārgasaṃvāhanādikān
pādābhyaṅgādikaṃ dattvā bhuktimuktimavāpnuyāt /AP_211.051ab/
trīṇi tulyaphalānīha gāvaḥ pṛthvī sarasvatī
vrāhmīṃ sarasvatīndattvā nirmalo brahmalokabhāk /AP_211.052ab/
saptadvīpamahīdaḥ sa brahmajñānaṃ dadāti yaḥ
abhayaṃ sarvabhūtebhyo yo dadyāt sarvabhāṅ naraḥ /AP_211.053ab/
purāṇaṃ bhārataṃ vāpi rāmāyaṇamathāpi vā
likhitvā pustakaṃ dattvā bhuktimuktimavāpnuyāt /AP_211.054ab/
vedaśāstraṃ nṛtyagītaṃ yo 'dhyāpayati nākabhāk
vittaṃ dadyādupādhyāye chātrāṇāṃ bhojanādikaṃ /AP_211.055ab/
kimadattaṃ bhavettena dharmakāmādidarśinā
vājapeyasahasrasya samyagdattasya yat phalaṃ /AP_211.056ab/
tatphalaṃ sarvamāpnoti vidyādānanna saṃśayaḥ
śivālaye viṣṇugṛhe sūryasya bhavane tathā /AP_211.057ab/
sarvadānapradaḥ sa syāt pustakaṃ vācayettu yaḥ
trailokye caturo varṇāś catvāraścāśramāḥ pṛthak /AP_211.058ab/
brahmādyā devatāḥ sarvā vidyādāne pratiṣṭhatāḥ
:n
1 svarge mahīyate iti ga.. / svarge sukhī bhavedeti gha.. , ṅa.. ca
:p 270
vidyā kāmadughā dhenurvidyā cakṣuranuttamaṃ /AP_211.059ab/
upavedapradānena gandharvaiḥ saha modate
vedāṅgānāñca dānena svargalokamavāpnuyāt /AP_211.060ab/
dharmaśāstrapradānena dharmeṇa saha modate
siddhāntānāṃ pradānena mokṣamāpnotyasaṃśayaṃ /AP_211.061ab/
vidyādānamavāpnoti pradānāt pustakasya tu
śāstrāṇi ca purāṇāni dattvā sarvamavāpnuyāt /AP_211.062ab/
śiṣyāṃś ca śikṣayedyastu puṇḍalīkaphalaṃ labhet
yena jīvati taddattvā phalasyānto na vidyate /AP_211.063ab/
loke sreṣṭhatamaṃ sarvamātmanaścāpi yat priyaṃ
sarvaṃ pitṝṇāṃ dātavyaṃ teṣāmevākṣayārthinā /AP_211.064ab/
viṣṇuṃ rudraṃ padmayoniṃ devīvighneśvarādikān
pūjayitvā pradadyādyaḥ pūjādravyaṃ sa sarvabhāk /AP_211.065ab/
devālayaṃ ca pratimāṃ kārayat sarvamāpnuyāt
sammārjanaṃ copalepaṃ kurvan syānnirmalaḥ pumān /AP_211.066ab/
nānāmaṇḍalakāryagre maṇḍalādhipatirbhavet(1)
gandhaṃ puṣpaṃ dhūpadīpaṃ naivedyañca pradakṣiṇaṃ /AP_211.067ab/
ghaṇṭādhvajavitānañca prekṣaṇaṃ vādyagautakaṃ
vastrādidattvādevāya bhuktimuktimavāpnuyāt /AP_211.068ab/
kastūrikāṃ śihlakañca śrīkhaṇḍamagurūntathā
karpūrañca tathāmustaṃ gugguluṃ vijayaṃ dadet /AP_211.069ab/
:n
1 sammārjanamityādiḥ maṇḍalādhipatirbhavedityantaḥ pāṭhaḥ
ja.. pustake nāsti
:p 271
ghṛtaprasthena saṃsthāpya saṅkrāntyādau sa sarvabhāk
snānaṃ palaśataṃ jñeyamabhyaṅgaṃ pañcaviṃśatiḥ /AP_211.070ab/
palānāntu sahasreṇa mahāsnānaṃ prakīrtitaṃ
daśāparādhāstoyena kṣīreṇa snāpanācchataṃ /AP_211.071ab/
sahasraṃ payasā dadhnā ghṛtenāyutamiṣyate
dāsīdāsamalaṅkāraṃ gobhūmyaśvagajādikaṃ /AP_211.072ab/
devāya dattvā saubhāgyaṃ dhanāyuṣmān vrajeddivaṃ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0