અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 211

તાન્તર્તુઞ્ચ દદામ્યેનાં(2) કૃષ્ણાં વૈતરણીઞ્ચ ગાં ।અપ્_210.035અબ્।
:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે મહાદાનાનિ નામ દશાધિકદ્વિશતતમો
ઽધ્યાયઃ ॥
:ન્
1 કૃષ્ણા વૈતરણી ઇતિ જ.. , ઝ.. , ટ.. ચ
2 તાન્તર્તું વૈ દદામ્યેનામિતિ છ..
:પ્ 264
% છપ્તેર્ {211}
:શ્ અથૈકાદશાધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
નાનાદાનાનિ
અગ્નિર્ ઉવાચ
એકાઙ્ગાં દશગુર્દદ્યાદ્દશ દદ્યાચ્ચ ગોશતી ।અપ્_211.001અબ્।
શતં સહસ્રગુર્દદ્યાત્ સર્વે તુલ્યફલા હિ તે

પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણા વસોર્ધારા ચ યત્ર સા ।અપ્_211.002અબ્।
ગન્ધર્વાપ્સરસો યત્ર તત્ર યાન્તિ સહસ્રદાઃ

ગવાં શતપ્રદાનેન મુચ્યતે નરકાર્ણવાત્ ।અપ્_211.003અબ્।
દત્ત્વા વત્સતરીં ચૈવ સ્વર્હલોકે મહીયતે

ગોદાનાદાયુરારોગ્યસૌભાગ્યસ્વર્ગમાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.004અબ્।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાનાં યા રાજમહિષી શુભા

મહિષીદાનમાહાત્મ્યાદસ્તુ મે સર્વકામદા(1) ।અપ્_211.005અબ્।
ધર્મરાજસ્ય સાહાય્યે(2) યસ્યાઃ પુત્રઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

મહિષાસુરસ્ય જનની યા સાસ્તુ વરદા મમ ।અપ્_211.006અબ્।
મહિષીદાનાચ્ચ સૌભાગ્યં વૃષદાનાદ્દિવં વ્રજેત્

સંયુક્તહલપઙ્ક્ત્યાખ્યં દાનં સર્વફલપ્રદં ।અપ્_211.007અબ્।
પઙ્ક્તિર્દશહલા પ્રોક્તા દારુજા વૃષસંયુતા

સૌવર્ણપટ્ટસન્નદ્ધાન્દત્ત્વા સ્વર્ગે મહીયતે ।અપ્_211.008અબ્।
:ન્
1 ગવાં શતપ્રદાનેનેત્યાદિઃ, સર્વકામદા ઇત્ય્ અન્તઃ પાઠઃ
ઝ.પુસ્તકે નાસ્તિ
2 ધર્મરાજસ્ય માહાત્મ્યે ઇતિ જ..
:પ્ 265
દશાનાં કપિલાનાં તુ દત્તાનાં જ્યેષ્ઠપુષ્કરે

તત્ ફલઞ્ચાક્ષયં પ્રોક્તં(1) વૃષભસ્ય તુ મોક્ષણે(2) ।અપ્_211.009અબ્।
ધર્મો ઽસિત્વઞ્ચતુષ્પાદશ્ ચતસ્રસ્તે પ્રિયા ઇમાઃ

નમો બ્રહ્મણ્યદેવેશ પિતૃભૂતર્ષિપોષક ।અપ્_211.010અબ્।
ત્વયિ મુક્તે ઽક્ષયા લોકા મમ સન્તુ નિરામયાઃ

મા મે ઋણો ઽસ્તુ દૈવત્યો(3) ભૌતઃ પૈત્રો ઽથ માનુષઃ ।અપ્_211.011અબ્।
ધર્મસ્ત્વં ત્વત્પ્રપન્નસ્ય યા ગતિઃ સાસ્તુ મે ધ્રુવા

અઙ્ગયેચ્ચક્રશૂલાભ્યાં મન્ત્રેણાનેન ચોત્સૃજેત્ ।અપ્_211.012અબ્।
એકાદશાહે પ્રેતસ્ય યસ્ય ચોત્સૃજ્યતે વૃષઃ

મુચ્યતે પ્રેતલોકાત્તુ ષણ્માસે ચાવ્દિકાદિષુ ।અપ્_211.013અબ્।
દશહસ્તેન કુણ્ડેન ત્રિંશત્કુણ્ડાન્નિવર્તનં

તાન્યેવ દશવિસ્તારાદ્ગોચર્મે તત્પ્રદો ઽઘભિત્(4) ।અપ્_211.014અબ્।
ગોભૂહિરણ્યસંયુક્તં કૃષ્ણાજિનન્તુ યો ઽર્પયેત્(5)

સર્વદુષ્કૃતકર્માપિ સાયુજ્યં બ્રહ્મણો વ્રજેત્ ।અપ્_211.015અબ્।
ભાજનન્તિલસમ્પૂર્ણં મધુના પૂર્ણમેવ ચ

દદ્યાત્ કૃષ્ણતિલાનાઞ્ચ પ્રસ્થમેકઞ્ચ માગધં ।અપ્_211.016અબ્।
શય્યાં દત્ત્વા તુ સગુણાં(6) ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્

હૈમીં પ્રતિકૃતિં કૃત્વા દત્ત્વા સ્વર્ગસ્ તથાત્મનઃ ।અપ્_211.017અબ્।
વિપુલન્તુ ગૃહં કૃત્વા દત્ત્વા સ્યાદ્ભુક્તિમુક્તિભાક્

:ન્
1 તત્ફલં ચાક્ષયં સ્યાદ્વૈ ઇતિ ટ..
2 વૃષભસ્ય વિમોક્ષણે ઇતિ ખ.. । વૃષભસ્ય ચ મોક્ષણાદિતિ
જ..
3 દૈવો ઽથેતિ ખ.. , છ.. ચ
4 તત્પ્રદો ઽઘનુદિતિ શ.. । તત્પ્રદો ઽઘજિદિતિ ઘ.. , ઙ.. ચ
5 યસ્તુ કૃષ્ણાજિનં દદેદિતિ ટ..
6 દત્ત્વોત્તમગુણામિતિ ઘ..
:પ્ 266
ગૃહં મઠં સભાં સ્વર્ગી દત્ત્વા સ્યાચ્ચ પ્રતિશ્રિયં ।અપ્_211.018અબ્।
દત્ત્વા કૃત્વા ગોગૃહઞ્ચ નિષ્પાપઃ સ્વર્ગમાપ્નુયાત્

યમમાહિષદાનાત્તુ નિષ્પાપઃ સ્વર્ગમાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.019અબ્।
બ્રહ્મા હરો હરિર્દેવૈર્ મધ્યે ચ યમદૂતકઃ

પાશી(1) તસ્ય શિરશ્છિત્ત્વા તં દદ્યાત્ સ્વર્ગભાગ્ભવેત્ ।અપ્_211.020અબ્।
ત્રિમુખાખ્યમિદં દાનં ગૃહીત્વા તુ દ્વિજો ઽઘભાક્

ચક્રં રૂપ્યમયં કૃત્વા કે ધૃત્વા તત્ પ્રદાપયેત્ ।અપ્_211.021અબ્।
હેમયુક્તં દ્વિજાયૈતત્ કાલચક્રમિદમ્મહત્

આત્મતુલ્યન્તુ યો લૌહં દદેન્ન નરકં વ્રજેત્ ।અપ્_211.022અબ્।
પઞ્ચાશત્પલસંયુક્તં લૌહદણ્ડં તુ યો ઽર્પયેત્

વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય વિપ્રાય યમદણ્ડો ન વિદ્યતે ।અપ્_211.023અબ્।
મૂલં ફલાદિ વા દ્રવ્યં સંહતં વાથ ચૈકશઃ

મૃત્યુજ્જયં સમુદ્દિશ્ય દદ્યાદાયુર્વિવર્ધયે ।અપ્_211.024અબ્।
પુમાન્ કૃષ્ણતિલૈઃ કાર્યો રૌપ્યદન્તઃ સુવર્ણદૃક્

ખડ્ગોદ્યતકરો દીર્ઘો જવાકુસુમમણ્ડલઃ ।અપ્_211.025અબ્।
રક્તામ્વરધરઃ સ્રગ્વી શઙ્કમાલાવિભૂષિતઃ

ઉપાનદ્યુગયુક્તાઙ્ઘ્રિઃ કૃષ્ણકમ્બલપાર્શ્વકઃ ।અપ્_211.026અબ્।
ગૃહીતમાંસપિણ્ડશ્ ચ વામે વૈ કાલપૂરુષઃ

સમ્પૂજ્ય તઞ્ચ ગન્ધાદ્યૈઃ(2) બ્રાહ્મણાયોપપાદયેત્ ।અપ્_211.027અબ્।
મરણવ્યાધિહીનઃ સ્યાદ્રાજરાજેશ્વરો ભવેત્

ગોવૃષૌ તુ દ્વિજે દત્ત્વા ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.028અબ્।
:ન્
1 પાપો ઇતિ ખ.. , છ.. , જ.. ચ
2 સમ્પૂજ્ય વસ્ત્રગન્ધાદ્યૈર્ ઇતિ ઙ..
:પ્ 267
રેવન્તાધિષ્ઠિતઞ્ચાશ્વં હૈમં દત્ત્વા ન મૃત્ય્ભાક્

ઘણ્ટાદિપૂર્ણમપ્યેકં દત્ત્વા સ્યાદ્ભુક્તિમુક્તિભાક્ ।અપ્_211.029અબ્।
સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ યઃ પ્રયચ્છતિ કાઞ્ચનં

સુવર્ણે દીયમાને તુ રજતં દક્ષિણેષ્યતે ।અપ્_211.030અબ્।
અન્યેષામપિ દાનાનાં સુવર્ણં(1) દક્ષિણા સ્મૃતા

સુવર્ણં રજતં તામ્રં તણ્ડુલં ધાન્યમેવ ચ ।અપ્_211.031અબ્।
નિત્યશ્રાદ્ધં દેવપૂજા સર્વમેતદદક્ષિણં

રજતં દક્ષિણા પિત્રે ધર્મકામાર્થસાધનં ।અપ્_211.032અબ્।
સુવર્ણં રજતં તામ્રં મણિમુક્તાવસૂનિ ચ

સર્વમેતન્મહાપ્રાજ્ઞો દદાતિ વસુધાન્દદત્ ।અપ્_211.033અબ્।
પિતૄંશ્ ચ પિતૃલોકસ્થાન્ દેવસ્થાને ચ દેવતાઃ

સન્તર્પયતિ શાન્તાત્મા યો દદાતિ વસુન્ધરામ્ ।અપ્_211.034અબ્।
ખર્વટં ખેટકં વાપિ ગ્રામં વા શસ્યશાલિનં

નિવર્તનશતં વાપિ તદર્ધં વા ગૃહાદિકં ।અપ્_211.035અબ્।
અપિ ગોચર્મમાત્રામ્બા દત્ત્વોર્વીં સર્વભાગ્ ભવેત્

તૈલવિન્દુર્યથા ચાપ્સુ પ્રસર્પેદ્ ભૂગતં તથા ।અપ્_211.036અબ્।
સર્વેષામેવદાનાનમેકજન્માનુગં ફલં

હાટકક્ષિતિગૌરીણાં સપ્તજન્માનુગં ફલં ।અપ્_211.037અબ્।
ત્રિસપ્તકુલમુદ્ધૃત્ય કન્યાદો બ્રહ્મલોકભાક્

ગજં સદક્ષિણં દત્ત્વા નિર્મલઃ સ્વર્ગભાગ્ ભવેત્ ।અપ્_211.038અબ્।
અશ્વં દત્ત્વાયુરારોગ્યસૌભાગ્યસ્વર્ગમાપ્નુયાત્

:ન્
1 હિરણ્યમિતિ ટ..
:પ્ 268
દાસીં દત્ત્વા દ્વિજેન્દ્રાય અપ્સરોલોકમાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.039અબ્।
દત્ત્વા તામ્રમયીં સ્થાલીં પલાનાં પઞ્ચભિઃ શતૈઃ

અર્ધૈસ્તદર્ધૈર્ અર્ધૈર્ વા ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્(1) ।અપ્_211.040અબ્।
શકટં વૃષસંયુક્તં દત્ત્વા યાનેન નાકભાક્

વસ્ત્રદાનાલ્લભેદાયુરારોગ્યં સ્વર્ગમક્ષયં ।અપ્_211.041અબ્।
ધાન્યગોધૂમકલમયવાદીન્ સ્વર્ગભાગ્ દદત્

આસનં તૈજસં પાત્રં લવણં ગન્ધચન્દનં ।અપ્_211.042અબ્।
ધૂપં દીપઞ્ચ તામ્વૂલં લોહં રૂપ્યઞ્ચ રત્નકં(2)

દિવ્યાનિ નાનાદ્રવ્યાણિ દત્ત્વા સ્યાદ્ ભુક્તિમુક્તિભાક્ ।અપ્_211.043અબ્।
તિલાંશ્ ચ તિલપાત્રઞ્ચ દત્ત્વા સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્

અન્નદાનાત્ પરં નાસ્તિ ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ।અપ્_211.044અબ્।
હસ્ત્યશ્વરથદાનાનિ દાસીદાસગૃહાણિ ચ

અન્નદાનસ્ય સર્વાણિ કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીં ।અપ્_211.045અબ્।
કૃત્વાપિ સુમહત્પાપં યઃ પશ્ચાદન્નદો ભવેત્

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો લોકાનાપ્નોતિ ચાક્ષયાન્ ।અપ્_211.046અબ્।
પાનીયઞ્ચ પ્રપાન્દત્ત્વા ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્

અગ્નિં કાષ્ઠઞ્ચ માર્ગાદૌ દત્ત્વા દીપ્ત્યાદિમાપ્નુયાત્(3) ।અપ્_211.047અબ્।
દેવગન્ધર્વનારીભિર્વિમાને સેવ્યતે દિવિ

ઘૃતં તૈકઞ્ચ લવણં દત્ત્વા સર્વમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.048અબ્।
:ન્
1 તતોર્ધ્વતસ્તદર્ધાર્ધૈર્ યુક્તાં ભુક્તિમવાપ્નુયાત્ ઇતિ છ..
2 ધૂપદીપઞ્ચ નૈવેદ્યં તામ્વૂલં લોહરત્નકમિતિ ખ..
3 દીપ્તાગ્નિમાપ્નુયાદિતિ ઙ..
:પ્ 269
છત્રોપાનહકાષ્ઠાદિ દત્ત્વા સ્વર્ગે સુખી વસેત્(1)

પ્રતિપત્તિથિમુખ્યેષુ વિષ્કુમ્ભાદિકયોગકે ।અપ્_211.049અબ્।
ચૈત્રાદૌ વત્સરાદૌ ચ અશ્વિન્યાદૌ હરિં હરં

બ્રહ્માણં લોકપાલાદીન્ પ્રાર્ચ્ય દાનં મહાફલં ।અપ્_211.050અબ્।
વૃક્ષારામાન્ ભોજનાદીન્ માર્ગસંવાહનાદિકાન્

પાદાભ્યઙ્ગાદિકં દત્ત્વા ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.051અબ્।
ત્રીણિ તુલ્યફલાનીહ ગાવઃ પૃથ્વી સરસ્વતી

વ્રાહ્મીં સરસ્વતીન્દત્ત્વા નિર્મલો બ્રહ્મલોકભાક્ ।અપ્_211.052અબ્।
સપ્તદ્વીપમહીદઃ સ બ્રહ્મજ્ઞાનં દદાતિ યઃ

અભયં સર્વભૂતેભ્યો યો દદ્યાત્ સર્વભાઙ્ નરઃ ।અપ્_211.053અબ્।
પુરાણં ભારતં વાપિ રામાયણમથાપિ વા

લિખિત્વા પુસ્તકં દત્ત્વા ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.054અબ્।
વેદશાસ્ત્રં નૃત્યગીતં યો ઽધ્યાપયતિ નાકભાક્

વિત્તં દદ્યાદુપાધ્યાયે છાત્રાણાં ભોજનાદિકં ।અપ્_211.055અબ્।
કિમદત્તં ભવેત્તેન ધર્મકામાદિદર્શિના

વાજપેયસહસ્રસ્ય સમ્યગ્દત્તસ્ય યત્ ફલં ।અપ્_211.056અબ્।
તત્ફલં સર્વમાપ્નોતિ વિદ્યાદાનન્ન સંશયઃ

શિવાલયે વિષ્ણુગૃહે સૂર્યસ્ય ભવને તથા ।અપ્_211.057અબ્।
સર્વદાનપ્રદઃ સ સ્યાત્ પુસ્તકં વાચયેત્તુ યઃ

ત્રૈલોક્યે ચતુરો વર્ણાશ્ ચત્વારશ્ચાશ્રમાઃ પૃથક્ ।અપ્_211.058અબ્।
બ્રહ્માદ્યા દેવતાઃ સર્વા વિદ્યાદાને પ્રતિષ્ઠતાઃ

:ન્
1 સ્વર્ગે મહીયતે ઇતિ ગ.. । સ્વર્ગે સુખી ભવેદેતિ ઘ.. , ઙ.. ચ
:પ્ 270
વિદ્યા કામદુઘા ધેનુર્વિદ્યા ચક્ષુરનુત્તમં ।અપ્_211.059અબ્।
ઉપવેદપ્રદાનેન ગન્ધર્વૈઃ સહ મોદતે

વેદાઙ્ગાનાઞ્ચ દાનેન સ્વર્ગલોકમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.060અબ્।
ધર્મશાસ્ત્રપ્રદાનેન ધર્મેણ સહ મોદતે

સિદ્ધાન્તાનાં પ્રદાનેન મોક્ષમાપ્નોત્યસંશયં ।અપ્_211.061અબ્।
વિદ્યાદાનમવાપ્નોતિ પ્રદાનાત્ પુસ્તકસ્ય તુ

શાસ્ત્રાણિ ચ પુરાણાનિ દત્ત્વા સર્વમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.062અબ્।
શિષ્યાંશ્ ચ શિક્ષયેદ્યસ્તુ પુણ્ડલીકફલં લભેત્

યેન જીવતિ તદ્દત્ત્વા ફલસ્યાન્તો ન વિદ્યતે ।અપ્_211.063અબ્।
લોકે સ્રેષ્ઠતમં સર્વમાત્મનશ્ચાપિ યત્ પ્રિયં

સર્વં પિતૄણાં દાતવ્યં તેષામેવાક્ષયાર્થિના ।અપ્_211.064અબ્।
વિષ્ણું રુદ્રં પદ્મયોનિં દેવીવિઘ્નેશ્વરાદિકાન્

પૂજયિત્વા પ્રદદ્યાદ્યઃ પૂજાદ્રવ્યં સ સર્વભાક્ ।અપ્_211.065અબ્।
દેવાલયં ચ પ્રતિમાં કારયત્ સર્વમાપ્નુયાત્

સમ્માર્જનં ચોપલેપં કુર્વન્ સ્યાન્નિર્મલઃ પુમાન્ ।અપ્_211.066અબ્।
નાનામણ્ડલકાર્યગ્રે મણ્ડલાધિપતિર્ભવેત્(1)

ગન્ધં પુષ્પં ધૂપદીપં નૈવેદ્યઞ્ચ પ્રદક્ષિણં ।અપ્_211.067અબ્।
ઘણ્ટાધ્વજવિતાનઞ્ચ પ્રેક્ષણં વાદ્યગૌતકં

વસ્ત્રાદિદત્ત્વાદેવાય ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_211.068અબ્।
કસ્તૂરિકાં શિહ્લકઞ્ચ શ્રીખણ્ડમગુરૂન્તથા

કર્પૂરઞ્ચ તથામુસ્તં ગુગ્ગુલું વિજયં દદેત્ ।અપ્_211.069અબ્।
:ન્
1 સમ્માર્જનમિત્યાદિઃ મણ્ડલાધિપતિર્ભવેદિત્યન્તઃ પાઠઃ
જ.. પુસ્તકે નાસ્તિ
:પ્ 271
ઘૃતપ્રસ્થેન સંસ્થાપ્ય સઙ્ક્રાન્ત્યાદૌ સ સર્વભાક્

સ્નાનં પલશતં જ્ઞેયમભ્યઙ્ગં પઞ્ચવિંશતિઃ ।અપ્_211.070અબ્।
પલાનાન્તુ સહસ્રેણ મહાસ્નાનં પ્રકીર્તિતં

દશાપરાધાસ્તોયેન ક્ષીરેણ સ્નાપનાચ્છતં ।અપ્_211.071અબ્।
સહસ્રં પયસા દધ્ના ઘૃતેનાયુતમિષ્યતે

દાસીદાસમલઙ્કારં ગોભૂમ્યશ્વગજાદિકં ।અપ્_211.072અબ્।
દેવાય દત્ત્વા સૌભાગ્યં ધનાયુષ્માન્ વ્રજેદ્દિવં