Agni Purana · Chapter 18
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye jagatsargavarṇanaṃ nāma saptadaśo
'dhyāyaḥ
% Chapter {18}
:ś atha aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ
svāyambhuvavaṃśavarṇanam
agnir uvāca
priyavratottānapādau manoḥ svāyambhuvāt sutau /AP_18.001ab/
ajījanatsa tāṃ kanyāṃ śatarūpāṃ taponvitām(3)
:n
1 bhūtamuccāvacaṃ hy ajāditi kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
sāndhyāṃstair ayajan devān bhūtamuccāvacaṃ prajā iti ṅa,
cihnitapustakapāṭhaḥ
2 niścitamiti kha,cihnitapustakapāṭhaḥ
3 ajījanat sutāṃ kanyāṃ sadrūpāñca taponvitāmiti ga,
cihnitapustakapāṭhaḥ / ajījanat sutāṃ kanyāṃ śatarūpāṃ
taponvitāmiti ṅa,cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 42
kāmyāṃ(1) kardamabhāryātaḥ samrāṭ kukṣirvirāṭ prabhuḥ /AP_18.002ab/
surucyāmuttamo jajñe putra uttānapādataḥ
sunītyāntu dhruvaḥ putrastapastepe sa kīrtaye /AP_18.003ab/
dhruvo varṣasahasrāṇi trīṇi divyāni he mune
tasmai prīto hariḥ prādānmunyagre sthānakaṃ sthiram(2) /AP_18.004ab/
ślokaṃ papāṭha hy uśanā vṛddhiṃ dṛṣṭvā sa tasya ca
aho 'sya tapaso vīryamaho śrutamahodbhutam /AP_18.005ab/
yamadya(3) purataḥ kṛtvā dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ
tasmāt śiṣṭiñca(4) bhavyañca dhruvācchambhurvyajāyata /AP_18.006ab/
śiṣṭerādhatta(5) suchāyā pañca putrānakalmaṣān
ripuṃ ripuñjayaṃ ripraṃ vṛkalaṃ vṛkatejasam /AP_18.007ab/
riporādhatta bṛhatī cākṣuṣaṃ sarvatejasam
ajījanat puṣkariṇyāṃ vīriṇyāṃ cākṣuṣo manum /AP_18.008ab/
manorajāyanta daśa naḍvalāyāṃ sutottamāḥ
ūruḥ(6) puruḥ śatadyumnastapasvī satyavākkaviḥ /AP_18.009ab/
agniṣṭuratirātraś ca sudyumnaścābhimanyukaḥ
ūrorajanayat putrān ṣaḍagneyī mahāprabhān /AP_18.010ab/
aṅgaṃ sumanasaṃ svātiṃ kratumaṅgirasaṅgayam
aṅgāt sunīthāpatyaṃ vai veṇamekaṃ vyajāyata /AP_18.011ab/
:n
1 kāmyā iti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
2 sthānamuttamamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 yadatra iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 tasmāt śliṣṭiñca iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
5 śliṣṭeārādhatta iti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ
6 urūriti kha,ga, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ
:p 43
arakṣakaḥ pāparataḥ sa hato munibhiḥ kuśaiḥ
prajārthamṛṣayothāsya mamanthurdakṣiṇaṃ karaṃ /AP_18.012ab/
veṇasya mathito pāṇau sambabhūva pṛthur nṛpaḥ
taṃ dṛṣṭvā munayaḥ prāhureṣa vai muditāḥ prajāḥ /AP_18.013ab/
kariṣyati mahātejā yaśaś ca prāpsyate mahat
sa dhanvī kavacī jātastejasā nirdahanniva /AP_18.014ab/
pṛthurvaiṇyaḥ prajāḥ sarvā rarakṣa kṣetrapūrvajaḥ
rājasūyābhiṣiktānāmādyaḥ(1) sa pṛthivīpatiḥ /AP_18.015ab/
tasmāccaiva samutpannau nipuṇau sūtamāgadhau
tatstotrañcakraturvīrau rājābhūjjanarañjanāt /AP_18.016ab/
dugdhā gaustena śasyārthaṃ prajānāṃ jīvanāya ca
saha devair munigaṇair gandharvaiḥ sāpsarogaṇaiḥ /AP_18.017ab/
pitṛbhirdānavaiḥ sarpair vīrudbhiḥ parvatair janaiḥ
teṣu teṣu ca pātreṣu duhyamānā vasundharā /AP_18.018ab/
prādādyathepsitaṃ kṣīrantena prāṇānadhārayat
pṛthoḥ putrau tu dharmajñau jajñāte 'ntardvipālinau /AP_18.019ab/
śikhaṇḍī havirdhānamantardhānāt vyajāyata
havirdhānāt ṣaḍāgneyī dhīṣaṇājanayat sutān /AP_18.020ab/
prācīnavarhiṣaṃ śukraṃ(2) gayaṃ kṛṣṇaṃ vrajājinau
prācīnāgrāḥ kuśāstasya pṛthivyāṃ yajato yataḥ /AP_18.021ab/
prācīnavarhirbhagavān mahānāsītprajāpatiḥ
savarṇādhatta(3) sāmudrī daśa prācīnavarhiṣaḥ /AP_18.022ab/
:n
1 rājasūyābhivyaktānāmādya iti kha,cihnitapustakapāṭhaḥ
2 śubhramiti ga,cihnitapustakapāṭhaḥ
3 suvarṇādhatta iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 44
sarve pracetaso nāma dhanurvedasya pāragāḥ
apṛthagdharmacaraṇās te tapyanta mahattapaḥ /AP_18.023ab/
daśavarṣasahasrāṇi samudrasalileśayāḥ
prajāpatitvaṃ samprāpya tuṣṭā viṣṇoś ca nirgatāḥ /AP_18.024ab/
bhūḥ khaṃ vyāptaṃ hi tarubhistāṃstarūnadahaṃś ca te
mukhajāgnimarudbhyāṃ ca dṛṣṭvā cātha drumakṣayam /AP_18.025ab/
upagamyābravīdetān rājā somaḥ prajāpatīn
kopaṃ yacchata dāsyanti kanyāṃ vo māriṣāṃ varām /AP_18.026ab/
tapasvino muneḥ kaṇḍoḥ(2) pramlocāyāṃ mamaiva ca
bhaviṣyaṃ jānatā sṛṣṭā bhāryā vo 'stu kulaṅkarī /AP_18.027ab/
asyāmutpatsyate dakṣaḥ prajāḥ saṃvardhayiṣyati
pracetasastāṃ jagṛhurdakṣosyāñca tato 'bhavat /AP_18.028ab/
acarāṃś ca carāṃś caiva dvipadotha catuṣpadaḥ
sa sṛṣṭvā manasā(2) dakṣaḥ paścādasṛjata striyaḥ /AP_18.029ab/
dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa
saptāviṃśati somāya catastro 'riṣṭanemine /AP_18.030ab/
dve caiva bahuputrāya dve caivāṅgirase adāt(3)
tāsu devāś ca nāgādyā maithunānmanasā purā /AP_18.031ab/
dharmasargampravakṣyāmi daśapatnīṣu dharmataḥ
viśvedevāstu viśvāyāḥ sādhyān sādhyā vyajāyata /AP_18.032ab/
maruttvayā maruttvanto vasostu vasavo 'bhavan
bhānostu bhānavaḥ putrā muhūrtāstu muhūrtajāḥ /AP_18.033ab/
:n
1 kaṇṭhoriti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ karṇoriti
ṅa,cihnitapustakapāṭhaḥ
2 sa dṛṣṭvā manasā iti kha, ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 dve caiva bhāṇḍave tata iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 45
sambāyā(1) dharmato ghoṣo nāgavīthī(2) ca yāmijā
pṛthivīviṣayaṃ sarvamarundhatyāṃ vyajāyata /AP_18.034ab/
saṅkalpāyāstu saṅkalpā indor nakṣatrataḥ sutāḥ
āpo dhruvañca somañca dharaś caivānilonalaḥ(3) /AP_18.035ab/
pratyūṣaś ca prabhāvaś ca vasavoṣṭau ca nāmataḥ
āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śānto munis tathā /AP_18.036ab/
dhruvasya kālo lokānto varcāḥ somasya vai sutaḥ
dharasya putro draviṇo(4) hutahavyavahas tathā /AP_18.037ab/
manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇotha ramaṇas tathā(5)
purojavonilasyāsīdavijñāto 'nalasya ca /AP_18.038ab/
agniputraḥ kumāraś ca śarastambe vyajāyata
tasya śākho viśākhaś ca naigameyaś ca pṛṣṭajaḥ /AP_18.039ab/
kṛttikātaḥ kārttikeyo yatiḥ sanatkumārakaḥ(6)
pratyūṣāddevalo jajñe viśvakarmā prabhāvataḥ /AP_18.040ab/
kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāñca vardhakiḥ
manuṣyāścopjīvanti śilpaṃ vai bhūṣaṇādikaṃ /AP_18.041ab/
surabhī(7) kaśyapādrudrānekādaśa vijajñuṣī
mahādevaprasādena tapasā bhāvitā satī /AP_18.042ab/
:n
1 lambāyā iti ga,cihnitapustakapāṭhaḥ
2 nagavīthī iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
3 dharmaś caivānilonala iti kha, ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
4 dhariṣa iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
5 maraṇastatheti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
6 jātaḥ sanatkumārata iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
7 yuvatī iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 46
ajaikapādahirbraghnastvaṣṭā rudrāś ca sattama(1)
tvaṣṭuś caivātmajaḥ śrīmānviśvarūpo mahāyaśāḥ /AP_18.043ab/
haraś ca bahurūpaś ca tryambakaścāparājitaḥ
vṛṣākapiś ca śambhuś ca kapardī raivatas tathā /AP_18.044ab/
mṛgavyādhasya sarpaś ca kapālī daśa caikakaḥ /AP_18.044cd/
rudrāṇāṃ ca śataṃ lakṣaṃ yair vyāptaṃ sacarācaraṃ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0