Agni Purana · Chapter 17

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye buddhakalkyavatāravarṇanaṃ nāma
ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ
% Chapter {17}
:ś atha saptadaśo 'dhyāyaḥ
sṛṣṭiviṣayakavarnanam
agnir uvāca
jagatsargādikān krīḍān viṣṇorvakṣyedhunā śṛṇu /AP_17.001ab/
svargādikṛt sa sargādiḥ sṛṣṭyādiḥ saguṇoguṇaḥ

:p 40
brahmāvyaktaṃ sadāgre 'bhūt na khaṃ rātridinādikaṃ /AP_17.002ab/
prakṛtiṃ puruṣaṃ viṣṇuḥ(1) praviśyākṣobhayattataḥ

svargakāle mahattattvamahaṅkārastato 'bhavat /AP_17.003ab/
vaikārikastaijasaś ca bhūtādiś caiva tāmasaḥ

ahaṅkārācchabdamātramākāśamabhavattataḥ /AP_17.004ab/
sparśamātro 'nilastasmādrūpamātro 'nalastataḥ

rasamātrā āpa ito gandhamātrā mahī smṛtā(2) /AP_17.005ab/
ahaṅkārāttāmasāttu taijasānīndriyāṇi ca

vaikārikā daśa devā mana ekādaśendriyam /AP_17.006ab/
tataḥ svayaṃbhūrbhagavān(3) sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ

apa eva sasarjādau tāsu vīryamavāsṛjat(4) /AP_17.007ab/
āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ

ayanantasya tāḥ pūrvantena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ /AP_17.008ab/
hiraṇyavarṇamabhavat(5) tadaṇḍamudakeśayam

tasmin jajñe svayaṃ brahmā svayambhūriti naḥ śrutam /AP_17.009ab/
hiraṇyagarbho(6) bhagavānuṣitvā parivatsaram

tadaṇḍamakarot dvaidhandivaṃ bhuvamathāpi ca /AP_17.010ab/
tayoḥ śakalayormadhye ākāśamasṛjat prabhuḥ

apsu pāriplavāṃ pṛthivīṃ diśaś ca daśadhā dadhe /AP_17.011ab/
tatra kālaṃ mano vācaṃ kāmaṃ krodhamatho ratim

:n
1 viṣṇumiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
2 gandhamātrā dharitryabhūditi kha, ga, gha,
cihnitapustakatrayapāṭhaḥ
3 tataḥ svayambhūrbhagavānityārabhya sraṣṭumicchan
prajāpatirityantapāṭhastu mahābhāratīyaharivaṃśaparvaṇa uddhṛta
iti adhyavasīyate ubhayatra krameṇa pāṭhasāmyāt
4 tāsu bījamathāsṛjaditi kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
5 hiraṇyagarbhamabhavaditi kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
6 hiraṇyavarṇa iti ga, cihnitgapustakapāṭhaḥ
:p 41
sasarja sṛṣṭintadrūpāṃ sraṣṭumicchan prajāpatiḥ /AP_17.012ab/
vidyutośanimeghāṃś ca rohitendradhanūṃṣi ca

vayāṃsi ca sasarjādau parjanyañcātha vaktrataḥ /AP_17.013ab/
ṛco yajūṃṣi sāmāni nirmame yajñasiddhaye

sādhyāstair ayajandevān bhūtamuccāvacaṃ bhujāt(1) /AP_17.014ab/
sanatkumāraṃ rudrañca sasarja krodhasambhavam

marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum /AP_17.015ab/
vasiṣṭhaṃ mānasāḥ sapta brahmāṇa iti niścitāḥ(2)

saptaite janayanti sma prajā rudrāś ca sattama /AP_17.016ab/
dvidhā kṛtvātmano dehamardhena puruṣo 'bhavat
ardhena nārī tasyāṃ sa brahmā vai cāsṛjat prajāḥ