Agni Purana · Chapter 173
:e ity āgneye mahāpurāṇe sarvapāpaprāyaścitte pāpanāśanastotraṃ
nāma dvisaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {173}
:ś atha trisaptatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
prāyaścittaṃ
agnir uvāca
prāyaścittaṃ brahṇoktaṃ vakṣye pāpopaśāntidaṃ /AP_173.001ab/
syāt prāṇaviyogaphalo vyāpāro hananaṃ smṛtaṃ
rāgād dveṣāt pramādācca svataḥ parata eva vā /AP_173.002ab/
brāhmaṇaṃ ghātayedyastu sa bhavedbrahmaghātakaḥ
bahūnāmekakāryāṇāṃ sarveṣāṃ śastradhāriṇāṃ /AP_173.003ab/
yadyeko ghātakastatra sarve te ghātakāḥ smṛtāḥ
ākrośitastāḍito vā dhanaivvā paripīḍitaḥ /AP_173.004ab/
:n
1 tataḥ karmāṇīti kha.. , ga.. , gha.. , cha.. ca
:p 184
yamuddiśya tyajet prāṇāṃstamāhurbrahmaghātakaṃ
auṣadhādyupakāre tu na pāpaṃ syāt kṛte mṛte /AP_173.005ab/
putraṃ śiṣyantathā bhāryāṃ śāsate na mṛte hy aghaṃ
deśaṃ kālañca yaḥ śaktiṃ pāpañcāvekṣya yatnataḥ /AP_173.006ab/
prāyaścittaṃ prakalpyaṃ syādyatra coktā ba niṣkṛtiḥ(1)
gavārthe brāhmaṇārthe vā sadyaḥ prāṇān parityajet /AP_173.007ab/
prāsyedātmānamagnau vā mucyate brahmahatyayā
śiraḥkapālī dhvajavān bhaikṣāśī karma vedayan /AP_173.008ab/
brahmahā dvādaśābdāni mitabhuk śuddhimāpnuyāt
ṣaḍbhirvarṣaiḥ śuddhacārī brahmahā pūyate naraḥ /AP_173.009ab/
vihitaṃ yadakāmā māṃ kāmāttu dviguṇaṃ smṛtaṃ
prāyaścittaṃ pravṛttasya badhe syāttu(2) trivārṣikaṃ /AP_173.010ab/
brahmaghni kṣatre dviguṇaṃ viṭcchūdre dviguṇaṃ tridhā
anyatra vipre sakalaṃ pādonaṃ kṣatriye mataṃ /AP_173.011ab/
vaiśye 'rdhapādaṃ kṣatre syādvṛddhastrībālarogiṣu
turīyo brahmahatyāyāḥ kṣatriyasya badhe smṛtaṃ /AP_173.012ab/
vaiśye 'ṣṭamāṃśo vṛttasthe śūdre jñeyastu ṣoḍaśaḥ
apraduṣṭāṃ striyaṃ hatvā śūdrahatyāvrataṃ caret /AP_173.013ab/
pañcagavyaṃ pivedgoghno māsamāsīta saṃyataḥ
goṣṭhe śayo go 'nugāmī gopradānena śuddhyati /AP_173.014ab/
kṛcchrañcaivātikṛcchraṃ vā pādahrāso nṛpādiṣu
ativṛddhāmatikṛśāmatibālāñca rogiṇīṃ /AP_173.015ab/
:n
1 na saṃskṛtiriti cha..
2 badhe 'sya tu iti cha..
:p 185
hatvā pūrvavidhānena caredardhavrataṃ dvijaḥ
brāhmaṇān bhojayecchaktyā dadyāddhematiladikaṃ /AP_173.016ab/
muṣṭicapeṭakīlena tathā śṛṅgādimoṭane
laguḍādiprahāreṇa gobadhaṃ tatra nirdiśet /AP_173.017ab/
damena dāmane caiva śakaṭādau ca yojane
stambhaśṛṅkhalapāśair vā mṛte pādonamācaret /AP_173.018ab/
kāṣṭhe śāntapanaṃ kuryāt prājāpatyantu loṣṭhake
taptakṛcchrantu pāṣāṇe śastre cāpyatikṛcchrakaṃ /AP_173.019ab/
mārjāragodhānakulamaṇḍūkaśvapatatriṇaḥ
hatvā tryahaṃ pivet kṣīraṃ kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret /AP_173.020ab/
vrataṃ rahasye rahasi prakāśe 'pi prakāśakaṃ
prāṇāyāmaśataṃ kāryaṃ sarvapāpāpanuttaye /AP_173.021ab/
pānakaṃ drākṣamadhukaṃ khārjarantālamaikṣavaṃ
madhvīkaṃ ṭaṅkamādhvīkaṃ maireyaṃ(?) nārikelajaṃ /AP_173.022ab/
na madyānyapi madyāni paiṣṭī mukhyā surā smṛtā
traivarṇasya niṣiddhāni pītvā taptvāpyapaḥ śuciḥ /AP_173.023ab/
kaṇān vā bhakṣayedabdaṃ piṇyākaṃ vā sakṛnniśi
surāpāṇāpanutyarthaṃ bālavāmā jaṭī dhvajī /AP_173.024ab/
ajñānāt prāśya viṇmūtraṃ surāsaṃspṛṣṭameva ca
punaḥ saṃskāramarhanti trayo varṇā dvijātayaḥ /AP_173.025ab/
madyamāṇḍasthitā āpaḥ pītvā saptadinaṃ vratī
cāṇḍālasya tu pānīyaṃ pītvā syāt ṣaḍdinaṃ vratī /AP_173.026ab/
caṇḍālakūpabhāṇḍeṣu pītvā śāntapanaṃ caret
:p 186
pañcagavyaṃ trirānte pītvā cāntyajalaṃ dvijaḥ /AP_173.027ab/
matsyakaṇṭakaśambūkaśaṅkhaśuktikapardakān
pītvā navodakaṃ caiva pañcagavyena śuddhyati /AP_173.028ab/
śavakūpodakaṃ pītvā trirātreṇa viśuddhyati
antyāvasāyināmannaṃ bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret /AP_173.029ab/
āpatkāle śūdragṛhe manastāpena śuddhyati
śūdrabhājanabhuk vipraḥ pañcagavyādupoṣitaḥ /AP_173.030ab/
kandupakvaṃ snehapakvaṃ snehaṃ ca dadhiśaktavaḥ
śūdrādanindyānyetāni guḍakṣīrarasādikaṃ /AP_173.031ab/
asnātabhuk copavāsī dinānte tu japācchuciḥ
mūtroccāryaśucirbhuktvā trirātreṇa viśuddhyati /AP_173.032ab/
keśakīṭāvapannaṃ ca pādaspṛṣṭañca kāmataḥ
bhrūṇaghnāvekṣittaṃ caiva saspṛṣṭaṃ vāpyudakyayā /AP_173.033ab/
kākādyair avalīḍhaṃ ca śunāsaṃspṛṣṭameva ca
gavādyair annamāghrātaṃ bhuktvā tryahamupāvaset /AP_173.034ab/
retoviṇmūtrabhakṣī tu prājāpatyaṃ samācaret
cāndrāyaṇa navaśrāddhe parāko māsike mataḥ /AP_173.035ab/
pakṣatraye 'tikṛcchraṃ syāt ṣaṇmāse kṛcchrameva ca
ābdike pādakṛcchraṃ syādekāhaḥ punarāvdike /AP_173.036ab/
pūrvedyurvārṣikaṃ śrāddhaṃ paredyuḥ punarāvdikaṃ
niṣiddhabhakṣaṇe bhukte prāyaścittamupoṣaṇaṃ /AP_173.037ab/
bhūstṛṇaṃ laśunaṃ bhuktvā(1) śiśukaṃ kṛcchramācaret(2)
:n
1 laśunaṃ gṛñjanaṃ bhuktveti ṅa..
2 śiśukṛcchraṃ samācarediti kha..
:p 187
abhojyānāntu bhuktvānnaṃ strīśūdrocchiṣṭameva ca /AP_173.038ab/
jagdhvā māṃsamabhakṣyañca saptarātraṃ payaḥ pivet
madhu māṃsañca yo 'śnīyācchāvaṃ sūtakameva vā /AP_173.039ab/
prājāpatyaṃ caret kṛcchraṃ brahmacārī yatirvratī
anyayena parasvāpaharaṇaṃ steyamucyate /AP_173.040ab/
musalena hato rājñā svarṇasteyī viśuddhyati
adhaḥśāyī jaṭādhārī parṇamūlaphalāśanaḥ /AP_173.041ab/
ekakālaṃ samaśnāno dvādaśābde viśuddhyati
rukmasteyī surāpaś ca brahmahā gurutalpagaḥ /AP_173.042ab/
steyaṃ kṛtvā surāṃ pītvā kṛcchrañcābdaṃ carennaraḥ
maṇimuktāpravālānāṃ tāmrasya rajatasya ca /AP_173.043ab/
ayaskāṃsyopalānāñca dvādaśāhaṃ kaṇānnabhuk
manuṣyāṇāntu haraṇe strīṇāṃ kṣetragṛhasya ca /AP_173.044ab/
vāpīkūpataḍāgānāṃ śuddhiścāndrāyaṇaṃ smṛtaṃ
bhakṣyabhojyāpaharaṇe yānaśayyāsanasya ca /AP_173.045ab/
puṣpamūlaphalānāñca pañcagavyaṃ viśodhanaṃ
tṛṇakāṣṭhadrumāṇāñca śuṣkānnasya guḍasya ca /AP_173.047ab/
celacarmāmiṣāṇāñca trirātraṃ syādabhojanaṃ
pituḥ patnīñca bhaginīmācāryatanayāntathā /AP_173.048ab/
ācāryāṇīṃ sutāṃ svāñca gacchaṃś ca gurutalpagaḥ
gurutalpe 'bhibhāṣyainastapte pacyādayomaye /AP_173.049ab/
śūmīṃ jvalantīñcāśliṣya mṛtunā sa viśuddhyati
cāndrāyaṇān vā trīnmāsānabhyasya gurutalpagaḥ /AP_173.050ab/
:p 188
evameva vidhiṃ kuryād yoṣitsu patitāsvapi
yat puṃsaḥ paradāreṣu taccaināṃ kārayedvrataṃ /AP_173.051ab/
retaḥ siktvā kumārīṣu cāṇḍālīṣu sutāsu ca
sapiṇḍāpatyadāreṣu prāṇatyāgo vidhīyate /AP_173.052ab/
yat karotyekarātreṇa vṛṣalīsevanaṃ dvijaḥ
tadbhaikṣyabhug(1) japannityaṃ tribhirvarṣair vyapohati /AP_173.053ab/
pitṛvyadāragamane bhrātṛbhāryāgame(2) tathā
cāṇḍālīṃ pukkasīṃ vāpi snuṣāñca bhaginīṃ sakhīṃ /AP_173.054ab/
mātuḥ pituḥ svasārañca nikṣiptāṃ śaraṇāgatāṃ
mātulānīṃ svasārañca sagotrāmanyamicchatīṃ /AP_173.055ab/
śiṣyabhāryāṃ gurorbhāryāṃ gatvā cāndrāyaṇañcaret
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0