અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 173

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે સર્વપાપપ્રાયશ્ચિત્તે પાપનાશનસ્તોત્રં
નામ દ્વિસપ્તત્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {173}
:શ્ અથ ત્રિસપ્તત્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
પ્રાયશ્ચિત્તં
અગ્નિર્ ઉવાચ
પ્રાયશ્ચિત્તં બ્રહ્ણોક્તં વક્ષ્યે પાપોપશાન્તિદં ।અપ્_173.001અબ્।
સ્યાત્ પ્રાણવિયોગફલો વ્યાપારો હનનં સ્મૃતં

રાગાદ્ દ્વેષાત્ પ્રમાદાચ્ચ સ્વતઃ પરત એવ વા ।અપ્_173.002અબ્।
બ્રાહ્મણં ઘાતયેદ્યસ્તુ સ ભવેદ્બ્રહ્મઘાતકઃ

બહૂનામેકકાર્યાણાં સર્વેષાં શસ્ત્રધારિણાં ।અપ્_173.003અબ્।
યદ્યેકો ઘાતકસ્તત્ર સર્વે તે ઘાતકાઃ સ્મૃતાઃ

આક્રોશિતસ્તાડિતો વા ધનૈવ્વા પરિપીડિતઃ ।અપ્_173.004અબ્।
:ન્
1 તતઃ કર્માણીતિ ખ.. , ગ.. , ઘ.. , છ.. ચ
:પ્ 184
યમુદ્દિશ્ય ત્યજેત્ પ્રાણાંસ્તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકં

ઔષધાદ્યુપકારે તુ ન પાપં સ્યાત્ કૃતે મૃતે ।અપ્_173.005અબ્।
પુત્રં શિષ્યન્તથા ભાર્યાં શાસતે ન મૃતે હ્ય્ અઘં

દેશં કાલઞ્ચ યઃ શક્તિં પાપઞ્ચાવેક્ષ્ય યત્નતઃ ।અપ્_173.006અબ્।
પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રકલ્પ્યં સ્યાદ્યત્ર ચોક્તા બ નિષ્કૃતિઃ(1)

ગવાર્થે બ્રાહ્મણાર્થે વા સદ્યઃ પ્રાણાન્ પરિત્યજેત્ ।અપ્_173.007અબ્।
પ્રાસ્યેદાત્માનમગ્નૌ વા મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા

શિરઃકપાલી ધ્વજવાન્ ભૈક્ષાશી કર્મ વેદયન્ ।અપ્_173.008અબ્।
બ્રહ્મહા દ્વાદશાબ્દાનિ મિતભુક્ શુદ્ધિમાપ્નુયાત્

ષડ્ભિર્વર્ષૈઃ શુદ્ધચારી બ્રહ્મહા પૂયતે નરઃ ।અપ્_173.009અબ્।
વિહિતં યદકામા માં કામાત્તુ દ્વિગુણં સ્મૃતં

પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રવૃત્તસ્ય બધે સ્યાત્તુ(2) ત્રિવાર્ષિકં ।અપ્_173.010અબ્।
બ્રહ્મઘ્નિ ક્ષત્રે દ્વિગુણં વિટ્ચ્છૂદ્રે દ્વિગુણં ત્રિધા

અન્યત્ર વિપ્રે સકલં પાદોનં ક્ષત્રિયે મતં ।અપ્_173.011અબ્।
વૈશ્યે ઽર્ધપાદં ક્ષત્રે સ્યાદ્વૃદ્ધસ્ત્રીબાલરોગિષુ

તુરીયો બ્રહ્મહત્યાયાઃ ક્ષત્રિયસ્ય બધે સ્મૃતં ।અપ્_173.012અબ્।
વૈશ્યે ઽષ્ટમાંશો વૃત્તસ્થે શૂદ્રે જ્ઞેયસ્તુ ષોડશઃ

અપ્રદુષ્ટાં સ્ત્રિયં હત્વા શૂદ્રહત્યાવ્રતં ચરેત્ ।અપ્_173.013અબ્।
પઞ્ચગવ્યં પિવેદ્ગોઘ્નો માસમાસીત સંયતઃ

ગોષ્ઠે શયો ગો ઽનુગામી ગોપ્રદાનેન શુદ્ધ્યતિ ।અપ્_173.014અબ્।
કૃચ્છ્રઞ્ચૈવાતિકૃચ્છ્રં વા પાદહ્રાસો નૃપાદિષુ

અતિવૃદ્ધામતિકૃશામતિબાલાઞ્ચ રોગિણીં ।અપ્_173.015અબ્।
:ન્
1 ન સંસ્કૃતિરિતિ છ..
2 બધે ઽસ્ય તુ ઇતિ છ..
:પ્ 185
હત્વા પૂર્વવિધાનેન ચરેદર્ધવ્રતં દ્વિજઃ

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેચ્છક્ત્યા દદ્યાદ્ધેમતિલદિકં ।અપ્_173.016અબ્।
મુષ્ટિચપેટકીલેન તથા શૃઙ્ગાદિમોટને

લગુડાદિપ્રહારેણ ગોબધં તત્ર નિર્દિશેત્ ।અપ્_173.017અબ્।
દમેન દામને ચૈવ શકટાદૌ ચ યોજને

સ્તમ્ભશૃઙ્ખલપાશૈર્ વા મૃતે પાદોનમાચરેત્ ।અપ્_173.018અબ્।
કાષ્ઠે શાન્તપનં કુર્યાત્ પ્રાજાપત્યન્તુ લોષ્ઠકે

તપ્તકૃચ્છ્રન્તુ પાષાણે શસ્ત્રે ચાપ્યતિકૃચ્છ્રકં ।અપ્_173.019અબ્।
માર્જારગોધાનકુલમણ્ડૂકશ્વપતત્રિણઃ

હત્વા ત્ર્યહં પિવેત્ ક્ષીરં કૃચ્છ્રં ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ ।અપ્_173.020અબ્।
વ્રતં રહસ્યે રહસિ પ્રકાશે ઽપિ પ્રકાશકં

પ્રાણાયામશતં કાર્યં સર્વપાપાપનુત્તયે ।અપ્_173.021અબ્।
પાનકં દ્રાક્ષમધુકં ખાર્જરન્તાલમૈક્ષવં

મધ્વીકં ટઙ્કમાધ્વીકં મૈરેયં(?) નારિકેલજં ।અપ્_173.022અબ્।
ન મદ્યાન્યપિ મદ્યાનિ પૈષ્ટી મુખ્યા સુરા સ્મૃતા

ત્રૈવર્ણસ્ય નિષિદ્ધાનિ પીત્વા તપ્ત્વાપ્યપઃ શુચિઃ ।અપ્_173.023અબ્।
કણાન્ વા ભક્ષયેદબ્દં પિણ્યાકં વા સકૃન્નિશિ

સુરાપાણાપનુત્યર્થં બાલવામા જટી ધ્વજી ।અપ્_173.024અબ્।
અજ્ઞાનાત્ પ્રાશ્ય વિણ્મૂત્રં સુરાસંસ્પૃષ્ટમેવ ચ

પુનઃ સંસ્કારમર્હન્તિ ત્રયો વર્ણા દ્વિજાતયઃ ।અપ્_173.025અબ્।
મદ્યમાણ્ડસ્થિતા આપઃ પીત્વા સપ્તદિનં વ્રતી

ચાણ્ડાલસ્ય તુ પાનીયં પીત્વા સ્યાત્ ષડ્દિનં વ્રતી ।અપ્_173.026અબ્।
ચણ્ડાલકૂપભાણ્ડેષુ પીત્વા શાન્તપનં ચરેત્

:પ્ 186
પઞ્ચગવ્યં ત્રિરાન્તે પીત્વા ચાન્ત્યજલં દ્વિજઃ ।અપ્_173.027અબ્।
મત્સ્યકણ્ટકશમ્બૂકશઙ્ખશુક્તિકપર્દકાન્

પીત્વા નવોદકં ચૈવ પઞ્ચગવ્યેન શુદ્ધ્યતિ ।અપ્_173.028અબ્।
શવકૂપોદકં પીત્વા ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યતિ

અન્ત્યાવસાયિનામન્નં ભુક્ત્વા ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ ।અપ્_173.029અબ્।
આપત્કાલે શૂદ્રગૃહે મનસ્તાપેન શુદ્ધ્યતિ

શૂદ્રભાજનભુક્ વિપ્રઃ પઞ્ચગવ્યાદુપોષિતઃ ।અપ્_173.030અબ્।
કન્દુપક્વં સ્નેહપક્વં સ્નેહં ચ દધિશક્તવઃ

શૂદ્રાદનિન્દ્યાન્યેતાનિ ગુડક્ષીરરસાદિકં ।અપ્_173.031અબ્।
અસ્નાતભુક્ ચોપવાસી દિનાન્તે તુ જપાચ્છુચિઃ

મૂત્રોચ્ચાર્યશુચિર્ભુક્ત્વા ત્રિરાત્રેણ વિશુદ્ધ્યતિ ।અપ્_173.032અબ્।
કેશકીટાવપન્નં ચ પાદસ્પૃષ્ટઞ્ચ કામતઃ

ભ્રૂણઘ્નાવેક્ષિત્તં ચૈવ સસ્પૃષ્ટં વાપ્યુદક્યયા ।અપ્_173.033અબ્।
કાકાદ્યૈર્ અવલીઢં ચ શુનાસંસ્પૃષ્ટમેવ ચ

ગવાદ્યૈર્ અન્નમાઘ્રાતં ભુક્ત્વા ત્ર્યહમુપાવસેત્ ।અપ્_173.034અબ્।
રેતોવિણ્મૂત્રભક્ષી તુ પ્રાજાપત્યં સમાચરેત્

ચાન્દ્રાયણ નવશ્રાદ્ધે પરાકો માસિકે મતઃ ।અપ્_173.035અબ્।
પક્ષત્રયે ઽતિકૃચ્છ્રં સ્યાત્ ષણ્માસે કૃચ્છ્રમેવ ચ

આબ્દિકે પાદકૃચ્છ્રં સ્યાદેકાહઃ પુનરાવ્દિકે ।અપ્_173.036અબ્।
પૂર્વેદ્યુર્વાર્ષિકં શ્રાદ્ધં પરેદ્યુઃ પુનરાવ્દિકં

નિષિદ્ધભક્ષણે ભુક્તે પ્રાયશ્ચિત્તમુપોષણં ।અપ્_173.037અબ્।
ભૂસ્તૃણં લશુનં ભુક્ત્વા(1) શિશુકં કૃચ્છ્રમાચરેત્(2)

:ન્
1 લશુનં ગૃઞ્જનં ભુક્ત્વેતિ ઙ..
2 શિશુકૃચ્છ્રં સમાચરેદિતિ ખ..
:પ્ 187
અભોજ્યાનાન્તુ ભુક્ત્વાન્નં સ્ત્રીશૂદ્રોચ્છિષ્ટમેવ ચ ।અપ્_173.038અબ્।
જગ્ધ્વા માંસમભક્ષ્યઞ્ચ સપ્તરાત્રં પયઃ પિવેત્

મધુ માંસઞ્ચ યો ઽશ્નીયાચ્છાવં સૂતકમેવ વા ।અપ્_173.039અબ્।
પ્રાજાપત્યં ચરેત્ કૃચ્છ્રં બ્રહ્મચારી યતિર્વ્રતી

અન્યયેન પરસ્વાપહરણં સ્તેયમુચ્યતે ।અપ્_173.040અબ્।
મુસલેન હતો રાજ્ઞા સ્વર્ણસ્તેયી વિશુદ્ધ્યતિ

અધઃશાયી જટાધારી પર્ણમૂલફલાશનઃ ।અપ્_173.041અબ્।
એકકાલં સમશ્નાનો દ્વાદશાબ્દે વિશુદ્ધ્યતિ

રુક્મસ્તેયી સુરાપશ્ ચ બ્રહ્મહા ગુરુતલ્પગઃ ।અપ્_173.042અબ્।
સ્તેયં કૃત્વા સુરાં પીત્વા કૃચ્છ્રઞ્ચાબ્દં ચરેન્નરઃ

મણિમુક્તાપ્રવાલાનાં તામ્રસ્ય રજતસ્ય ચ ।અપ્_173.043અબ્।
અયસ્કાંસ્યોપલાનાઞ્ચ દ્વાદશાહં કણાન્નભુક્

મનુષ્યાણાન્તુ હરણે સ્ત્રીણાં ક્ષેત્રગૃહસ્ય ચ ।અપ્_173.044અબ્।
વાપીકૂપતડાગાનાં શુદ્ધિશ્ચાન્દ્રાયણં સ્મૃતં

ભક્ષ્યભોજ્યાપહરણે યાનશય્યાસનસ્ય ચ ।અપ્_173.045અબ્।
પુષ્પમૂલફલાનાઞ્ચ પઞ્ચગવ્યં વિશોધનં

તૃણકાષ્ઠદ્રુમાણાઞ્ચ શુષ્કાન્નસ્ય ગુડસ્ય ચ ।અપ્_173.047અબ્।
ચેલચર્મામિષાણાઞ્ચ ત્રિરાત્રં સ્યાદભોજનં

પિતુઃ પત્નીઞ્ચ ભગિનીમાચાર્યતનયાન્તથા ।અપ્_173.048અબ્।
આચાર્યાણીં સુતાં સ્વાઞ્ચ ગચ્છંશ્ ચ ગુરુતલ્પગઃ

ગુરુતલ્પે ઽભિભાષ્યૈનસ્તપ્તે પચ્યાદયોમયે ।અપ્_173.049અબ્।
શૂમીં જ્વલન્તીઞ્ચાશ્લિષ્ય મૃતુના સ વિશુદ્ધ્યતિ

ચાન્દ્રાયણાન્ વા ત્રીન્માસાનભ્યસ્ય ગુરુતલ્પગઃ ।અપ્_173.050અબ્।
:પ્ 188
એવમેવ વિધિં કુર્યાદ્ યોષિત્સુ પતિતાસ્વપિ

યત્ પુંસઃ પરદારેષુ તચ્ચૈનાં કારયેદ્વ્રતં ।અપ્_173.051અબ્।
રેતઃ સિક્ત્વા કુમારીષુ ચાણ્ડાલીષુ સુતાસુ ચ

સપિણ્ડાપત્યદારેષુ પ્રાણત્યાગો વિધીયતે ।અપ્_173.052અબ્।
યત્ કરોત્યેકરાત્રેણ વૃષલીસેવનં દ્વિજઃ

તદ્ભૈક્ષ્યભુગ્(1) જપન્નિત્યં ત્રિભિર્વર્ષૈર્ વ્યપોહતિ ।અપ્_173.053અબ્।
પિતૃવ્યદારગમને ભ્રાતૃભાર્યાગમે(2) તથા

ચાણ્ડાલીં પુક્કસીં વાપિ સ્નુષાઞ્ચ ભગિનીં સખીં ।અપ્_173.054અબ્।
માતુઃ પિતુઃ સ્વસારઞ્ચ નિક્ષિપ્તાં શરણાગતાં

માતુલાનીં સ્વસારઞ્ચ સગોત્રામન્યમિચ્છતીં ।અપ્_173.055અબ્।
શિષ્યભાર્યાં ગુરોર્ભાર્યાં ગત્વા ચાન્દ્રાયણઞ્ચરેત્