Agni Purana · Chapter 119
:e ity āgneye mahāpurāṇe bhāratavarṣaṃ
nāmāṣṭādaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {119}
:ś athaikonaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
mahādvīpādi
agnir uvāca
lakṣayojanavistāraṃ jambūdvīpaṃ samāvṛtam /AP_119.001ab/
:n
1 śaktimānṛkṣaparvata iti gha.. , cha.. ca / śuktimānṛkṣaparvata iti
ja..
2 nava bhedā bhavantyasyeti jha..
3 śaktimata iti kha.. , ga.. , gha.. , jha.. ca
:p 22
lakṣyayojanamanena kṣīrodena samantataḥ
saṃveṣṭya kṣāramudadhiṃ plakṣadvīpas tathā sthitaḥ(1) /AP_119.002ab/
sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarās tathā
syācchāntabhayaḥ śiśiraḥ sukhodaya itaḥ paraḥ /AP_119.003ab/
ānandaś ca śivaḥ kṣemo dhruvastannāmavarṣakaṃ
maryādāśailo gomedhaś candro nāradadundbhī /AP_119.004ab/
somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājāstajjanāḥ śubhāḥ
nadyaḥ pradhānāḥ saptātra plakṣācchākāntikeṣu ca /AP_119.005ab/
jīvanaṃ pañcasāsraṃ dharmo varṇāśramātmakaḥ(2)
āryakāḥ kuravaś caiva viviṃśā bhāvinaś ca te /AP_119.006ab/
viprādyāstaiś ca somo 'rcyo dvilakṣaścābdhilakṣakaḥ
mānenekṣurasodena vṛto dviguṇaśālmalaḥ /AP_119.007ab/
vapuṣmataḥ sapta putrāḥ śālmaleśās tathābhavan
śveto 'tha haritaś caiva jīmūto lohitaḥ kramāt /AP_119.008ab/
vaidyuto mānasaś caiva suprabho nāma varṣakaḥ
dviguṇo dviguṇenaiva surodena samāvṛtaḥ /AP_119.009ab/
kumudaścānalaś caiva(3) tṛtīyastu valāhakaḥ
droṇaḥ kaṃko 'tha(4) mahiṣaḥ kakudmān sapta nimnagāḥ /AP_119.010ab/
kapilāścāruṇāḥ pītāḥ kṛṣṇāḥsyurbrāhmaṇādayaḥ
vāyurūpaṃ yajanti sma surodenāyamāvṛtaḥ(5) /AP_119.011ab/
:n
1 dvīpas tathā smṛta iti jha..
2 varṇāśramātmaja iti kha.. , gha.. , ja.. ca
3 kumudaśconnataś caiveti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. ca
4 karko 'theti ka..
5 surodena samāvṛta iti gha..
:p 23
jyotiṣmataḥ kuśeśāḥ syurudgijo dhenumān sutaḥ
dvairatho laṃvano dhairyaḥ kapilaś ca prabhākaraḥ /AP_119.012ab/
viprādyā dadhimukhyāstu brahmarūpaṃ yajanti te
vidrumo(1) hemaśailaś ca dyutimān puṣpavāṃs tathā /AP_119.013ab/
kuśeśayo hariḥ śailo varṣārthaṃ mandarācalaḥ
veṣṭito 'yaṃ ghṛtodena krauñcadvīpena so 'pyatha /AP_119.014ab/
krauñceśvarāḥ dyutimataḥ putrāstannāmavarṣakāḥ
kuśalo manonugaścoṣṇaḥ pradhāno 'thāndhakārakaḥ /AP_119.015ab/
muniś ca dundubhiḥ sapta sapta śailāś ca nimnagāḥ(2)
krauñcaś ca vāmnaś caiva tṛtīyaścāndhakārakaḥ(3) /AP_119.016ab/
devavṛt puṇḍarīkaś ca dundubhirdviguṇo mithaḥ
dvīpā dvīpeṣu ye śailā yathā dvīpāni te tathā /AP_119.017ab/
puṣkarāḥ puṣkalā dhanyāstīrthā(4) viprādayo harim
yajanti krauñcadvīpastu dadhimaṇḍodakāvṛtaḥ /AP_119.018ab/
saṃvṛtaḥ śākadvīpena havyācchākeśvarāḥ sutāḥ
jaladaś ca kumāraś ca sukumāro maṇīvakaḥ /AP_119.019ab/
kuśottaratho modākī drumastannāmavarṣakāḥ
udayākhyo jaladharo raivataḥ śyāmakodrakau /AP_119.020ab/
āmvikeyas tathā ramyaḥ keśarī sapta nimnagāḥ
:n
1 rudrābha iti ka.. / vikrama iti kha.. , cha.. ca
2 kuśala ity ādiḥ, nimnagā ity antaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti
3 tṛtīyaścānukāraka iti gha.. , jha.. ca
4 puṣkalāvatyāṃ tīrthā iti gha..
:p 24
magā magadhamanasyā(1) mandagāś ca dvijātayaḥ(2) /AP_119.021ab/
yajanti sūryarūpaṃ tu(3) śākaḥ kṣīrābdhinā vṛtaḥ
puṣkareṇāvṛtaḥ so 'pi dvau putrau savanasya ca /AP_119.022ab/
masāvīto dhātakiś ca varṣe dve nāmacihnite(4)
eko 'drirmānasākhyo 'tra madhyato valayākṛtiḥ /AP_119.023ab/
yojanānāṃ sahasrāṇi vistārocchrāyataḥ samaḥ
jīvanaṃ daśasāhasraṃ surair brahmātra pūjyate /AP_119.024ab/
svādūdakenodadhinā veṣṭito dvīpamānataḥ
ūnātiriktatā cāpāṃ samudreṣu na jāyate /AP_119.025ab/
udayāstamaneṣvindoḥ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ
daśottarāṇi pañcaiva(5) aṅgulānāṃ śatāni vai /AP_119.026ab/
apāṃ vṛddhikṣayau dṛṣṭau sāmudrīṇāṃ(6) mahāmune
svādūdakā bahuguṇā(7) bhūrhaimī jantuvarjitā /AP_119.027ab/
lokālokastataḥ śailo yojanāyutavistṛtaḥ
lokālokastu tamasāvṛto 'thāṇḍakaṭāhataḥ /AP_119.028ab/
bhūmiḥ sāṇḍakaṭāhena pañcāśatkoṭivistarā(8)
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0