Agni Purana · Chapter 106
mānaś ca dvārataḥ pūrva(4) ūtarasyāndiśi kramāt /AP_105.039ab/
:e ity āgneye mahāpurāṇe gṛhādivāsturnāma pañcādhikaśatatamo
'dhyāyaḥ ||
% Chapter {106}
:ś atha ṣaḍadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
nagarādivāstuḥ
īśvara uvāca
nagarādikavāstuś ca vakṣye rājyādivṛddhaye /AP_106.001ab/
yojanaṃ yojanārdhaṃ vā(5) tadarthaṃ sthānamāśrayet
:n
1 vanavāsī mṛtirdhanamiti gha.. / dharmaḥ kaliścetyādiḥ,
mṛtirdhanamityantaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti
2 āyuḥ prāvāhyaśasyānīti kha.. , cha.. ca
3 bhogaṃ ca patyaṃ ceti kha.. , cha.. ca
4 dvārataḥ prokta iti gha..
5 bhojanārdhantadardhaṃ ca iti gha.. , ṅa.. ca
:p 362
abhyarcya vāstu nagaraṃ prākārādyantu kārayet /AP_106.002ab/
īśāditriṃśatpadake pūrvadvāraṃ ca sūryake
gandharvābhyāṃ(1) dakṣiṇe syādvāruṇye paścime tathā /AP_106.003ab/
saumyadvāraṃ saumyapade kāryā haṭṭāstu vistarāḥ
yenebhādi sukhaṃ gacchet kuryād dvāraṃ tu ṣaṭkaraṃ /AP_106.004ab/
chinnakarṇaṃ vibhinnañca candrārdhābhaṃ puraṃ na hi
vajrasūcīmukhaṃ neṣṭaṃ(2) sakṛd dvitrisamāgamaṃ /AP_106.005ab/
cāpābhaṃ vajranāgābhaṃ(3) purārambhe hi śāntikṛt
prārcya viṣṇu harārkādīnnatvā dadyād baliṃ balī(4) /AP_106.006ab/
āgneye svarṇakarmārān(5) purasya viniveśayet
dakṣiṇe nṛtyavṛttīnāṃ(6) veśyāstrīṇāṃ gṛhāṇi ca /AP_106.007ab/
naṭānāñcakrikādīnāṃ(7) kaivartādeś ca nairṛte
rathānāmāyudhānāñca kṛpāṇāñca vāruṇe /AP_106.008ab/
śauṇḍikāḥ karmādhikṛtā vāyavye parikarmaṇaḥ(8)
brāhmaṇā yatayaḥ siddhāḥ puṇyavantaś ca cottare /AP_106.009ab/
phalādyādivikrayiṇa īśāne ca vaṇigjanāḥ
pūrvataś ca balādhyakṣā āgneye vividhaṃ balaṃ /AP_106.010ab/
strīṇāmādeśino dakṣe kāṇḍārānnairṛte nyaset
paścime ca mahāmātyān koṣapālāṃś ca kārukān /AP_106.011ab/
:n
1 gandharvādyā iti ga.. , ja.. ca
2 sūcīmukhaṃ naṣṭamiti jha.. , cha.. ca
3 vyāyataṃ vajranāsābhamiti gha.. / cāpābhaṃ cakranābhābhamiti
ṅa..
4 stutvā natvā baliṃ balī iti ṅa..
5 āgneye tu karmakārāniti kha..
6 dakṣiṇe bhṛtyadhūrtānāmiti cha..
7 naṭānāṃ vāhlikādīnāmiti kha.. , ja.. ca
8 parikarmaṇa iti cha.. , ja.. ca
:p 363
uttare daṇḍanāthāṃś ca nāyakadvijasaṅkulān
pūrvataḥ kṣatriyān dakṣe vaiśyāñchūndrāṃś ca paścime /AP_106.012ab/
dikṣu vaidyān vājinaś ca balāni ca caturdiśaṃ
pūrveṇa caraliṅgyādīñchmaśānādīni dakṣiṇe /AP_106.013ab/
paścime godhanādyañca kṛṣikartṝṃstathottare
nyasenmlecchāṃś ca koṇeṣu grāmādiṣu tathā smṛtiṃ(1) /AP_106.014ab/
śriyaṃ vaiśravaṇaṃ dvāri(2) pūrve tau(3) paśyatāṃ śriyaṃ
devādīnāṃ paścimataḥ pūrvāsyāni gṛhāṇi hi /AP_106.015ab/
pūrvataḥ paścimāsyāni dakṣiṇe cottarānanān(4)
nākeśaviṣṇvādidhāmāni rakṣārthaṃ nagarasya ca(5) /AP_106.016ab/
nirdaivatantu nagaragrāmadurgagṛhādikaṃ
bhujyate tat piśācādyai rogādyaiḥ paribhūyate /AP_106.017ab/
nagarādi sadaivaṃ hi jayadaṃ bhuktimuktidaṃ
pūrvāyāṃ śrīgṛhaṃ proktamāgneyyāṃ vai mahānasaṃ /AP_106.018ab/
śanayaṃ dakṣiṇasyāntu(7) nairṛtyāmāyudhāśrayaṃ
bhojanaṃ paścimāyāntu vāyavyāṃ dhānyasaṅgrahaḥ /AP_106.019ab/
uttare dravyasaṃsthānamaiśānyāṃ devatāgṛhaṃ(8)
catuḥśālaṃ triśālaṃ vā dviśālaṃ caikaśālakaṃ /AP_106.020ab/
catuḥśālagṛhāṇāntu śālālindakabhedataḥ(9)
:n
1 tathā sthitamiti kha.. , gha.. , ṅa.. , cha.. ca / yathāsthitamiti ja..
2 vaiśravaṇaṃ vāpi iti ga..
3 pūrvata iti kha..
4 dakṣiṇe cottareṇa ceti kha.. , ga.. , gha.. ca
5 nagarasya hīti kha.. , cha.. ca
6 rogādyair abhibhūyate iti ja..
7 dakṣiṇāyāṃ tviti ga.. , gha.. , jha ca
8 devatālayamiti jha..
9 śālālindaprabhedata iti ka..
:p 364
śatadvayantu jāyante pañcāśat pañca teṣvapi /AP_106.021ab/
triśālāni tu catvāri dviśālāni tu pañcadhā
ekaśālāni catvāri ekālindāni vacmi ca /AP_106.022ab/
aṣṭāviṃśadalindāni gṛhāṇi nagarāṇi ca(1)
caturbhiḥ saprabhiś caiva pañcapañcāśadeva tu /AP_106.023ab/
ṣaḍalindāni viṃśaiva aṣṭābhirviṃśa eva hi(2)
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0