અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 106

માનશ્ ચ દ્વારતઃ પૂર્વ(4) ઊતરસ્યાન્દિશિ ક્રમાત્ ।અપ્_105.039અબ્।
:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે ગૃહાદિવાસ્તુર્નામ પઞ્ચાધિકશતતમો
ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {106}
:શ્ અથ ષડધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
નગરાદિવાસ્તુઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
નગરાદિકવાસ્તુશ્ ચ વક્ષ્યે રાજ્યાદિવૃદ્ધયે ।અપ્_106.001અબ્।
યોજનં યોજનાર્ધં વા(5) તદર્થં સ્થાનમાશ્રયેત્

:ન્
1 વનવાસી મૃતિર્ધનમિતિ ઘ.. । ધર્મઃ કલિશ્ચેત્યાદિઃ,
મૃતિર્ધનમિત્યન્તઃ પાઠો ઝ.. પુસ્તકે નાસ્તિ
2 આયુઃ પ્રાવાહ્યશસ્યાનીતિ ખ.. , છ.. ચ
3 ભોગં ચ પત્યં ચેતિ ખ.. , છ.. ચ
4 દ્વારતઃ પ્રોક્ત ઇતિ ઘ..
5 ભોજનાર્ધન્તદર્ધં ચ ઇતિ ઘ.. , ઙ.. ચ
:પ્ 362
અભ્યર્ચ્ય વાસ્તુ નગરં પ્રાકારાદ્યન્તુ કારયેત્ ।અપ્_106.002અબ્।
ઈશાદિત્રિંશત્પદકે પૂર્વદ્વારં ચ સૂર્યકે

ગન્ધર્વાભ્યાં(1) દક્ષિણે સ્યાદ્વારુણ્યે પશ્ચિમે તથા ।અપ્_106.003અબ્।
સૌમ્યદ્વારં સૌમ્યપદે કાર્યા હટ્ટાસ્તુ વિસ્તરાઃ

યેનેભાદિ સુખં ગચ્છેત્ કુર્યાદ્ દ્વારં તુ ષટ્કરં ।અપ્_106.004અબ્।
છિન્નકર્ણં વિભિન્નઞ્ચ ચન્દ્રાર્ધાભં પુરં ન હિ

વજ્રસૂચીમુખં નેષ્ટં(2) સકૃદ્ દ્વિત્રિસમાગમં ।અપ્_106.005અબ્।
ચાપાભં વજ્રનાગાભં(3) પુરારમ્ભે હિ શાન્તિકૃત્

પ્રાર્ચ્ય વિષ્ણુ હરાર્કાદીન્નત્વા દદ્યાદ્ બલિં બલી(4) ।અપ્_106.006અબ્।
આગ્નેયે સ્વર્ણકર્મારાન્(5) પુરસ્ય વિનિવેશયેત્

દક્ષિણે નૃત્યવૃત્તીનાં(6) વેશ્યાસ્ત્રીણાં ગૃહાણિ ચ ।અપ્_106.007અબ્।
નટાનાઞ્ચક્રિકાદીનાં(7) કૈવર્તાદેશ્ ચ નૈરૃતે

રથાનામાયુધાનાઞ્ચ કૃપાણાઞ્ચ વારુણે ।અપ્_106.008અબ્।
શૌણ્ડિકાઃ કર્માધિકૃતા વાયવ્યે પરિકર્મણઃ(8)

બ્રાહ્મણા યતયઃ સિદ્ધાઃ પુણ્યવન્તશ્ ચ ચોત્તરે ।અપ્_106.009અબ્।
ફલાદ્યાદિવિક્રયિણ ઈશાને ચ વણિગ્જનાઃ

પૂર્વતશ્ ચ બલાધ્યક્ષા આગ્નેયે વિવિધં બલં ।અપ્_106.010અબ્।
સ્ત્રીણામાદેશિનો દક્ષે કાણ્ડારાન્નૈરૃતે ન્યસેત્

પશ્ચિમે ચ મહામાત્યાન્ કોષપાલાંશ્ ચ કારુકાન્ ।અપ્_106.011અબ્।
:ન્
1 ગન્ધર્વાદ્યા ઇતિ ગ.. , જ.. ચ
2 સૂચીમુખં નષ્ટમિતિ ઝ.. , છ.. ચ
3 વ્યાયતં વજ્રનાસાભમિતિ ઘ.. । ચાપાભં ચક્રનાભાભમિતિ
ઙ..
4 સ્તુત્વા નત્વા બલિં બલી ઇતિ ઙ..
5 આગ્નેયે તુ કર્મકારાનિતિ ખ..
6 દક્ષિણે ભૃત્યધૂર્તાનામિતિ છ..
7 નટાનાં વાહ્લિકાદીનામિતિ ખ.. , જ.. ચ
8 પરિકર્મણ ઇતિ છ.. , જ.. ચ
:પ્ 363
ઉત્તરે દણ્ડનાથાંશ્ ચ નાયકદ્વિજસઙ્કુલાન્

પૂર્વતઃ ક્ષત્રિયાન્ દક્ષે વૈશ્યાઞ્છૂન્દ્રાંશ્ ચ પશ્ચિમે ।અપ્_106.012અબ્।
દિક્ષુ વૈદ્યાન્ વાજિનશ્ ચ બલાનિ ચ ચતુર્દિશં

પૂર્વેણ ચરલિઙ્ગ્યાદીઞ્છ્મશાનાદીનિ દક્ષિણે ।અપ્_106.013અબ્।
પશ્ચિમે ગોધનાદ્યઞ્ચ કૃષિકર્તૄંસ્તથોત્તરે

ન્યસેન્મ્લેચ્છાંશ્ ચ કોણેષુ ગ્રામાદિષુ તથા સ્મૃતિં(1) ।અપ્_106.014અબ્।
શ્રિયં વૈશ્રવણં દ્વારિ(2) પૂર્વે તૌ(3) પશ્યતાં શ્રિયં

દેવાદીનાં પશ્ચિમતઃ પૂર્વાસ્યાનિ ગૃહાણિ હિ ।અપ્_106.015અબ્।
પૂર્વતઃ પશ્ચિમાસ્યાનિ દક્ષિણે ચોત્તરાનનાન્(4)

નાકેશવિષ્ણ્વાદિધામાનિ રક્ષાર્થં નગરસ્ય ચ(5) ।અપ્_106.016અબ્।
નિર્દૈવતન્તુ નગરગ્રામદુર્ગગૃહાદિકં

ભુજ્યતે તત્ પિશાચાદ્યૈ રોગાદ્યૈઃ પરિભૂયતે ।અપ્_106.017અબ્।
નગરાદિ સદૈવં હિ જયદં ભુક્તિમુક્તિદં

પૂર્વાયાં શ્રીગૃહં પ્રોક્તમાગ્નેય્યાં વૈ મહાનસં ।અપ્_106.018અબ્।
શનયં દક્ષિણસ્યાન્તુ(7) નૈરૃત્યામાયુધાશ્રયં

ભોજનં પશ્ચિમાયાન્તુ વાયવ્યાં ધાન્યસઙ્ગ્રહઃ ।અપ્_106.019અબ્।
ઉત્તરે દ્રવ્યસંસ્થાનમૈશાન્યાં દેવતાગૃહં(8)

ચતુઃશાલં ત્રિશાલં વા દ્વિશાલં ચૈકશાલકં ।અપ્_106.020અબ્।
ચતુઃશાલગૃહાણાન્તુ શાલાલિન્દકભેદતઃ(9)

:ન્
1 તથા સ્થિતમિતિ ખ.. , ઘ.. , ઙ.. , છ.. ચ । યથાસ્થિતમિતિ જ..
2 વૈશ્રવણં વાપિ ઇતિ ગ..
3 પૂર્વત ઇતિ ખ..
4 દક્ષિણે ચોત્તરેણ ચેતિ ખ.. , ગ.. , ઘ.. ચ
5 નગરસ્ય હીતિ ખ.. , છ.. ચ
6 રોગાદ્યૈર્ અભિભૂયતે ઇતિ જ..
7 દક્ષિણાયાં ત્વિતિ ગ.. , ઘ.. , ઝ ચ
8 દેવતાલયમિતિ ઝ..
9 શાલાલિન્દપ્રભેદત ઇતિ ક..
:પ્ 364
શતદ્વયન્તુ જાયન્તે પઞ્ચાશત્ પઞ્ચ તેષ્વપિ ।અપ્_106.021અબ્।
ત્રિશાલાનિ તુ ચત્વારિ દ્વિશાલાનિ તુ પઞ્ચધા

એકશાલાનિ ચત્વારિ એકાલિન્દાનિ વચ્મિ ચ ।અપ્_106.022અબ્।
અષ્ટાવિંશદલિન્દાનિ ગૃહાણિ નગરાણિ ચ(1)

ચતુર્ભિઃ સપ્રભિશ્ ચૈવ પઞ્ચપઞ્ચાશદેવ તુ ।અપ્_106.023અબ્।
ષડલિન્દાનિ વિંશૈવ અષ્ટાભિર્વિંશ એવ હિ(2)