Agni Purana · Chapter 104
taddravyaṃ śreṣṭhadravyaṃ vā tat sakāryaṃ
tatpramāṇakaṃ
:e ity āgneye mahapurāṇe jīrṇoddhāro nāma tryadhikaśatatamo
'dhyāyaḥ ||
% Chapter {104}
:ś atha caturadhikaśatatamodhyāyaḥ
prāsādalakṣaṇaṃ
īśvara uvāca
vakṣye prāsādasāmānyalakṣaṇaṃ te śikhadhvaja /AP_104.001ab/
caturbhāgīkṛte kṣetre bhitterbhāgena vistarāt
adribhāgena(3) garbhaḥ syāt piṇḍikā pādavistarāt /AP_104.002ab/
pañcabhāgīkṛte kṣetrentarbhāge(4) tu piṇḍikā
suṣiraṃ bhāgavistīrṇaṃ bhittayo bhāgavistarāt /AP_104.003ab/
bhāgau dvau madhyame garbhe jyeṣṭhabhāgadvayena tu(5)
:n
1 jīrṇe prāpya yathā magnamiti kha..
2 tatpramāṇata iti gha..
3 ardhabhāgeneti kha.. , gha.. , cha.. , ja.. ca
4 pañcabhāgīkṛte vāpi madhyabhāge iti gha.. , cha.. , ja.. ca
5 bhāgau dvau madhyamo garbho jyeṣṭho bhāgadvayena tu iti ṅa.. , cha.. ,
ja.. ca
:p 352
tribhistu kanyasāgarbhaḥ(1) śeṣo bhittiriti kvacit /AP_104.004ab/
ṣoḍhābhakyethavā kṣetre bhittirbhāgaikavistarāt
garbho bhāgena vistīrṇo bhāgadvayena piṇḍikā /AP_104.005ab/
vistārād dviguṇo vāpi sapādadviguṇo 'pi vā
ardhārdhadviguṇo vāpi(2) triguṇaḥ kvacittriducchrayaḥ /AP_104.006ab/
jagatī vistarārdhena tribhāgena kvacidbhavet
nemiḥ pādonaviestīrṇā(3) prāsādasya samantataḥ /AP_104.007ab/
paridhistrayaṃ śako madhye rathakāṃstatra kārayet
cāmuṇḍaṃ bhairavaṃ teṣu nāṭyeśaṃ ca niveśayet /AP_104.008ab/
prāsādārdhena devānāmaṣṭau vā caturo 'pi vā
pradakṣiṇāṃ vahiḥ kuryāt prāsādādiṣu(4) vā navā /AP_104.009ab/
ādityāḥ pūrvataḥ sthāpyāḥ skandognirvāyugocare(5)
evaṃ yamādayo nyasyāḥ svasyāḥ svasyāṃ diśi sthitāḥ /AP_104.010ab/
caturdhā śikharaṃ kṛtvā śukanāsā dvibhāgikā
tṛtīye vedikā tvagneḥ sakaṇṭho malasārakaḥ(6) /AP_104.011ab/
vairājaḥ puṣpakaścānyaḥ kailāso(7) maṇikas tathā
triviṣṭhapañca pañcaiva merumūrdhani saṃsthitāḥ(8) /AP_104.012ab/
caturasrastu tatrādyo dvitīyopi tadāyataḥ
:n
1 tribhistu kalaso garbha iti kha.. , cha.. ca
2 adhyardhadviguṇo vāpīti gha.. , ja.. ca
3 pādena vistīrṇā iti gha.. , ja.. ca
4 prāsādāddikṣu iti kha.. , gha.. , cha.. , ja.. ca / prāsāde dikṣu iti
ṅa..
5 skandognirvāmagocare iti ka..
6 sakaṇṭhomavasāraka iti ṅa.. / sakaṇṭhomavasādhaka iti cha..
7 kailāsya iti ṅa.. , cha.. ca
8 caturdhetyādiḥ, merumūrdhni saṃsthitā ity antaḥ pāṭho ga.. pustake
nāsti
:p 353
vṛtto vṛttāyataścānyo(1) hy aṣṭāsraścāpi pañcamaḥ /AP_104.013ab/
ekaiko navadhābhedaiś catvāriṃśacca pañca ca
prāsādaḥ prathamo merurdvitiyo mandaras tathā /AP_104.014ab/
vimānañca tathā bhadraḥ sarvatobhadra eva ca
caruko(2) nandiko nandirvardhamānas tathāparaḥ /AP_104.015ab/
śrīvatsaśceti vairājyānvavāye ca samutthitāḥ
balabhī gṛharājaś ca śālāgṛhañca mandiraṃ /AP_104.016ab/
viśālaś ca samo brahma(3) mandiraṃ bhuvanantathā
prabhavaḥ śivikā veśma navaite puṣpakodbhavāḥ(4) /AP_104.017ab/
balayo(5) dundubhiḥ padmo mahāpadmaka(6) evaca
vardhanī vānya uṣṇīṣaḥ(7) śaṅkhaś ca kalasas tathā /AP_104.018ab/
svavṛkṣaś ca tathāpyete vṛttāḥ kailāsasambhavāḥ(8)
gajotha vṛṣabho haṃso garutmānnṛkṣanāyakaḥ /AP_104.019ab/
bhūṣaṇo(9) bhūdharaścānnye śrījayaḥ pṛthavīdharaḥ(10)
vṛttāyatāt samudbhūtā navaite maṇikāhvayāt(11) /AP_104.020ab/
vajraṃ cakrantathā cānyat svastikaṃ vajrasvastikaṃ(12)
:n
1 caturvṛttāyataścānya iti gha..
2 rucakā iti ka..
3 viśālaś ca mano brahmeti kha.. , gha.. ca / viśālaś ca tathā brahmeti
ga..
4 paṇava iti ja..
5 mahāpadmaś ca iti ka..
6 śakunī cāsya uṣṇīṣa iti ja..
8 vardhanītyādiḥ, kailāsasambhavā ity antaḥ pāṭho cha.. pustake
nāsti
9 vṛṣaṇa iti ṅa..
10 khavṛkṣaścetyādiḥ, pṛthivīdhara ity antaḥ pāṭho ja..
pustake nāsti
11 maṇikākṣayāt iti ja..
12 vajrahastikamiti kha.. , ga.. , cha.. ca / vajramuṣṭikamiti ja..
:p 354
citraṃ svastikakhaḍgañca gadā śrīkaṇṭha eva ca /AP_104.021ab/
vijayo nāmataś caite(1) triviṣṭapasamudbhavāḥ
nagarāṇāmimāḥ sañjñā lāṭādīnāmimās tathā(2) /AP_104.022ab/
grīvārdhenonnatañcūlampṛthulañca vibhāgataḥ(3)
daśadhā vedikāṅkṛtvā pañcabhiḥ skandhavistaraḥ /AP_104.023ab/
tribhiḥ kaṇṭhaṃ tu kartavyaṃ caturbhistu pracaṇḍakaṃ(4)
dikṣu dvārāṇi kāryāṇi na vidikṣu kadācana /AP_104.024ab/
piṇḍikā koṇavistīrṇā madhyamāntā hy udāhṛtā
kvacit pañcamabhāgena mahatāṅgarbhapādataḥ /AP_104.025ab/
ucchrāyā dviguṇāsteṣāmanyathā vā nigadyate
ṣaṣṭyādhikāt samārabhya aṅgulānāṃ śatādiha(5) /AP_104.026ab/
uttamānyapi catvāri dvārāṇi daśahānitaḥ(6)
trīṇyeva madhyamāni syustrīṇyeva kanyasānyataḥ /AP_104.027ab/
ucchrāyārdhena vistāro hy ucchrāyo 'bhyadhikastridhā
caturbhiraṣṭabhirvāpi daśabhiraṅgulaistataḥ(7) /AP_104.028ab/
ucchrāyāt pādavistīrṇā viśākhāstaduduṃvare(8)
vistarārdhena bāhulyaṃ(9) sarveṣāmeva kīrtitam /AP_104.029ab/
:n
1 vijayo nāyakaś caite iti ga..
2 naṭādīnāmimāstatheti kha.. , ṅa.. ca / nāṭyādīnāmimāstatheti
ga.. , gha.., cha.. ca / nādādīnāmimāstatheti ja..
3 pṛthulaṃ svatribhāgata iti kha.. , gha.. , cha.. ca / pṛthusamudrabhāgata iti
ṅa..
4 caturbhistu tadaṇḍakamiti kha.. , ga.. ca / caturbhiḥ kṛtadaṇḍakamiti
ja..
5 ṣaṣṭyādhikāṃśamārabhya aṅgulānāṃ śatādhikamiti
ja..
6 uttamānyapi catvāri catvāri daśahānita iti ja..
7 daśabhirvā guṇaiḥ śubha iti cha..
8 viśākhāsthe tvaḍumbare iti cha.. ca
9 viśuddhena tu vāhulyamiti kha.. / vistarārdhena vā hanyāditi jha.. /
vistarārdhena bahulyamiti ja..
:p 355
dvipañcasaptanavabhiḥ śākhābhirdvāramiṣṭadaṃ
adhaḥśākhācaturthāṃśe pratīhārau niveśayet /AP_104.030ab/
mithunaiḥ pādavarṇābhiḥ(1) śākhāśeṣaṃ vibhūṣayet
stambhabiddhe bhṛtyatā syāt vṛkṣabiddhe tvabhūtitā /AP_104.031ab/
kūpabiddhe bhayaṃ dvāre kṣetrabiddhe(2) dhanakṣayaḥ
prāsādagṛhaśilādimārgaviddheṣu(3) bandhanaṃ /AP_104.032ab/
sabhābiddhe na dāridryaṃ varṇabiddhe(4) nirākṛtiḥ
ulūkhalena dāridryaṃ śilābiddhena śatrutā(5) /AP_104.033ab/
chāyābiddhena dāridryaṃ bedhadoṣo na jāyate
chedādutpāṭanādvāpi tathā prākāralakṣaṇāt /AP_104.034ab/
sīmāyā dviguṇatyāgād bedhadoṣo na jāyate
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0