Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āgamaśāstra · Chapter 3

3.1

upāsanāśrito dharmo jāte brahmaṇi vartate
prāg utpatter ajaṃ sarvaṃ tenāsau kṛpaṇaḥ smṛtaḥ //

3.2

ato vakṣyāmy akārpaṇyam ajāti samatāṃ gatam
yathā na jāyate kiṃcij jāyamānaṃ samantataḥ //

3.3

ātmā hy ākāśavaj jīvair ghaṭākāśair ivoditaḥ
ghaṭādivac ca saṃghātair jātāv etan nidarśanam //

3.4

ghaṭādiṣu pralīneṣu ghaṭākāśādayo yathā
ākāśe saṃpralīyante tadvaj jīvā ihātmani //

3.5

yathaikasmin ghaṭākāśe rajodhūmādibhir yute
na sarve saṃprayujyante tadvaj jīvāḥ sukhādibhiḥ //

3.6

rūpakāryasamākhyāś ca bhidyante tatra tatra vai
ākāśasya na bhedo 'sti tadvaj jīveṣu nirṇayaḥ //

3.7

nākāśasya ghaṭākāśo vikārāvayavau yathā
naivātmanaḥ sadā jīvo vikārāvayavau tathā //

3.8

yathā bhavati bālānāṃ gaganaṃ malinaṃ malaiḥ
tathā bhavaty abuddhānām ātmāpi malino malaiḥ //

3.9

maraṇe saṃbhave caiva gatyāgamanayor api
(sthitau [B:]sthitaḥ) sarvaśarīreṣu (ākāśenā[K,S:]cākāśenā)vilakṣaṇaḥ [CHECK!] //

3.10

saṃghātāḥ svapnavat (sarve [K: ,S:]sarve) ātmamāyāvisarjitāḥ [CHECK!]
ādhikye sarvasāmye vā nopapattir hi vidyate //

3.11

rasādayo hi ye kośā vyākhyātās taittirīyake
teṣāṃ ātmā paro jīvaḥ (khaṃ yathā [B:]sayathā) saṃprakāśitaḥ //

3.12

dvayor dvayor madhujñāne paraṃ brahma prakāśitam
pṛthivyām udare caiva yathākāśaḥ prakāśitaḥ //

3.13

jīvātmanor ananyatvam abhedena praśasyate
nānātvaṃ nindyate yac ca tad evaṃ hi samañjasam //

3.14

jīvātmanoḥ pṛthaktvaṃ yat prāg utpatteḥ prakīrtitam
bhaviṣyadvṛttyā gauṇaṃ tan mukhyatvaṃ (hi na [B:]na hi) yujyate //

3.15

mṛllohavisphuliṅgādyaiḥ sṛṣṭir yā coditānyathā
upāyaḥ so 'vatārāya nāsti bhedaḥ kathaṃcana //

3.16

āśramās trividhā hīna madhyamotkṛṣṭadṛṣṭayaḥ
upāsanopadiṣṭeyaṃ tadartham anukampayā //

3.17

svasiddhāntavyavasthāsu dvaitino niścitā dṛḍham
parasparaṃ virudhyante tair ayaṃ na virudhyate //

3.18

advaitaṃ paramārtho hi dvaitaṃ tadbheda ucyate
teṣām ubhayathā dvaitaṃ tenāyaṃ na virudhyate //

3.19

māyayā bhidyate hy etan nānyathājaṃ kathaṃcana
tattvato bhidyamāne hi martyatām amṛtaṃ vrajet //

3.20

ajātasyaiva bhāvasya jātim icchanti vādinaḥ
ajāto hy amṛto bhāvo martyatāṃ katham eṣyati //

3.21

na bhavaty amṛtaṃ martyaṃ na martyam amṛtaṃ tathā
prakṛter anyathābhāvo na kathaṃcid bhaviṣyati //

3.22

svabhāvenāmṛto yasya bhāvo gacchati martyatām
kṛtakenāmṛtas tasya kathaṃ sthāsyati niścalaḥ //

3.23

bhūtato 'bhūtato vāpi sṛjyamāne samā śrutiḥ
niścitaṃ yuktiyuktaṃ ca yat tad bhavati netarat //

3.24

neha nāneti cāmnāyād indro māyābhir ity api
ajāyamāno bahudhā māyayā jāyate tu saḥ //

3.25

saṃbhūter apavādāc ca saṃbhavaḥ pratiṣidhyate
ko (nv [K,B,S:]tv) enaṃ janayed iti kāraṇaṃ pratiṣidhyate [CHECK!] //

3.26

sa eṣa neti netīti vyākhyātaṃ nihnute yataḥ
sarvam agrāhyabhāvena hetunājaṃ prakāśate //

3.27

sato hi māyayā janma yujyate na tu tattvataḥ
tattvato jāyate yasya jātaṃ tasya hi jāyate //

3.28

asato māyayā janma tattvato naiva yujyate
vandhyāputro na tattvena māyayā vāpi jāyate //

3.29

yathā svapne dvayābhāsaṃ spandate māyayā manaḥ
tathā jāgraddvayābhāsaṃ spandate māyayā manaḥ //

3.30

advayaṃ ca dvayābhāsaṃ manaḥ svapne na saṃśayaḥ
advayaṃ ca dvayābhāsaṃ tathā jāgran na saṃśayaḥ //

3.31

manodṛśyam idaṃ dvaitaṃ yat kiṃcit sacarācaram
manaso hy amanībhāve dvaitaṃ naivopalabhyate //

3.32

ātmasatyānubodhena na saṃkalpayate yadā
amanastāṃ tadā yāti grāhyābhāve (tad agraham [B:]tadagrahāt) //

3.33

akalpakam ajaṃ jñānaṃ jñeyābhinnaṃ pracakṣate
brahma jñeyam ajaṃ nityam ajenājaṃ vibudhyate //

3.34

nigṛhītasya manaso nirvikalpasya dhīmataḥ
pracāraḥ sa tu vijñeyaḥ suṣupte 'nyo na tatsamaḥ //

3.35

līyate hi suṣupte tan nigṛhītaṃ na līyate
tad eva nirbhayaṃ brahma jñānālokaṃ samantataḥ //

3.36

ajam anidram asvapnam anāmakam arūpakam
sakṛdvibhātaṃ sarvajñaṃ nopacāraḥ kathaṃcana //

3.37

sarvābhilāpavigataḥ sarvacintāsamutthitaḥ
supraśāntaḥ sakṛjjyotiḥ samādhir acalo 'bhayaḥ //

3.38

graho na tatra notsargaś cintā yatra na vidyate
ātmasaṃsthaṃ tadā jñānam ajāti samatāṃ gatam //

3.39

asparśayogo (vai nāma [B:]nāmaiṣa) durdarśaḥ sarvayogibhiḥ
yogino bibhyati hy asmād abhaye bhayadarśinaḥ //

3.40

manaso nigrahāyattam abhayaṃ sarvayogiṇām
duḥkhakṣayaḥ prabodhaś cāpy akṣayā śāntir eva ca //

3.41

utseka udadher yadvat kuśāgreṇaikabindunā
manaso nigrahas tadvad bhaved aparikhedataḥ //

3.42

upāyena nigṛhṇīyād vikṣiptaṃ kāmabhogayoḥ
suprasannaṃ laye caiva yathā kāmo layas tathā //

3.43

duḥkhaṃ sarvam anusmṛtya (kāma[S:]kāya)bhogān nivartayet
ajaṃ sarvam anusmṛtya jātaṃ naiva tu paśyati //

3.44

laye saṃbodhayec cittaṃ vikṣiptaṃ śamayet punaḥ
sakaṣāyaṃ (vijānīyāt sama [B:]vijānīyāc chama)prāptaṃ na cālayet //

3.45

nāsvādayet sukhaṃ tatra niḥsaṅgaḥ prajñayā bhavet
niścalaṃ niścarat cittam ekīkuryāt prayatnataḥ //

3.46

yadā na līyate cittaṃ na ca vikṣipyate punaḥ
aniṅganam anābhāsaṃ niṣpannaṃ brahma tat tadā //

3.47

svasthaṃ śāntaṃ sanirvāṇam akathyaṃ sukham uttamam
ajam ajena jñeyena sarvajñaṃ paricakṣate //

3.48

na kaścij jāyate jīvaḥ saṃbhavo 'sya na vidyate
etat tad uttamaṃ satyaṃ yatra kiṃcin na jāyate //

Original text: Āgamaśāstra (= Gauḍapādakārikā, Gauḍapādīyakārikā, a verse commentary on the Māṇḍūkya-Upaniṣad) · Edition: Vinayaka Ganesha Apate. Pune 1921 (Anandasrama Sanskrit Series ; 10) · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc