Abhijñānaśakuntala · Chapter 6

sahajaṃ kila yad vininditaṃ na khalu tat karma vivarjanīyam /
paśumāraṇakarmadāruṇo 'nukampāmṛdur eva śrotriyaḥ //

ātāṃraharitapāṇḍura jīvitasarvaṃ vasantamāsasya (yoḥ) /
dṛṣṭo 'si cūtakoraka ṛtumaṅgala tvāṃ prasādayāmi //

tvam asi mayā cūtāṅkura dattaḥ kāmāya gṛhītadhanuṣe /
pathikajanayuvatilakṣyaḥ pañcābhyadhikaḥ śaro bhava //

cūtānāṃ ciranirgatā api kalikā badhnāti na svaṃ rajaḥ saṃnaddhaṃ yad api sthitaṃ kurabakaṃ tat korakāvasthayā /
kaṇṭheṣu skhalitaṃ gate 'pi śiśire puṃskokilānāṃ rutam śaṅke saṃharati smaro 'pi cakitas tūṇārdhakṛṣṭaṃ śaram //

ramyaṃ dveṣṭi yathā purā prakṛtibhir na pratyahaṃ sevyate śayyāprāntavivartanair vigamayaty unnidra eva kṣapāḥ /
dākṣiṇyena dadāti vācam ucitām antaḥpurebhyo yadā gotreṣu skhalitas tadā bhavati ca vrīḍāvilakṣaś ciram //

pratyādiṣṭaviśeṣamaṇḍanavidhir vāmaprakoṣṭhārpitam bibhratkāñcanam ekam eva valayaṃ śvāsoparaktādharaḥ /
cintājāgaraṇapratāntanayanas tejoguṇād ātmanaḥ saṃskārollikhito mahāmaṇir iva kṣīṇo 'pi nālakṣyate //

prathamaṃ sāraṅgākṣyā priyayā pratibodhyamānam api suptam /
anuśayaduḥkhāya idaṃ hatahṛdayaṃ saṃprati vibuddham //

munisutāpraṇayasmṛtirodhinā mama ca muktam idaṃ tamasā manaḥ /
manasijena sakhe prahariṣyatā dhanuṣi cūtaśaraś ca niveśitaḥ //

itaḥ pratyādeśāt svajanam anugantuṃ vyavasitā sthitā tiṣṭha ity uccair vadati guruśiṣye gurusame /
punar dṛṣṭiṃ bāṣpaprasarakaluṣām arpitavatī mayi krūre yat tat saviṣam iva śalyaṃ dahati mām //

svapno nu māyā nu matibhramo nu kliṣṭaṃ nu tāvat phalam eva puṇyam /
asaṃnivṛttyai tad atītam ete manorathā nāma taṭaprapātāḥ //

tava sucaritam aṅgulīya nūnaṃ pratanu mameva vibhāvyate phalena /
aruṇanakhamanoharāsu tasyāś cyutam asi labdhapadaṃ yad aṅgulīṣu //

ekaikam atra divase divase madīyaṃ nāmākṣaraṃ gaṇaya gacchasi yāvad antam /
tāvat priye madavarodhagṛhapraveśaṃ netā janas tava samīpam upaiṣyatīti //

karaṃ vihāyāsi nimagnam ambhasi / athavā /
acetanaṃ nāma guṇaṃ na lakṣayen mayaiva kasmād avadhīritā priyā //

yad yat sādhu na citre syāt kriyate tat tad anyathā /
tathāpi tasyā lāvaṇyaṃ rekhayā kiṃcid anvitam //

svinnāṅguliviniveśo rekhāprānteṣu dṛśyate malinaḥ /
aśru ca kapolapatitaṃ dṛśyam idaṃ varṇikocchvāsāt //

sākṣāt priyām upagatām apahāya pūrvaṃ citrārpitāṃ punar imāṃ bahu manyamānaḥ /
srotovahāṃ pathi nikāmajalām atītya jātaḥ sakhe praṇayavān mṛgatṛṣṇikāyām //

kāryā saikatalīnahaṃsamithunā srotovahā mālinī pātās tām abhito niṣaṇṇahariṇā gaurīguroḥ pāvanāḥ /
śākhālambitavalkalasya ca taror nirmātum icchāmy adhaḥ śṛṅge kṛṣṇamṛgasya vāmanayanaṃ kaṇḍūyamānāṃ mṛgīm //

kṛtaṃ na karṇārpitabandhanaṃ sakhe śirīṣam āgaṇḍavilambikesaram /
na vā śaraccandramarīcikomalaṃ mṛṇālasūtraṃ racitaṃ stanāntare //

eṣā kusumaniṣaṇṇā tṛṣitā api satī bhavantam anuraktā /
pratipālayati madhukarī na khalu madhu vinā tvayā pibati //

akliṣṭabālatarupallavalobhanīyam pītaṃ mayā sadayam eva ratotsaveṣu /
bimbādharaṃ spṛśasi ced bhramara priyāyās tvāṃ kārayāmi kamalodarabandhanastham //

darśanasukham anubhavataḥ sākṣād iva tanmayena hṛdayena /
smṛtikāriṇā tvayā me punar api citrīkṛtā kāntā //

prajāgarāt khilībhūtas tasyāḥ svapne samāgamaḥ /
bāṣpas tu na dadāty enāṃ draṣṭuṃ citragatām api //

yena yena viyujyante prajāḥ snigdhena bandhunā /
sa sa pāpād ṛte tāsāṃ duṣyanta iti ghuṣyatām //

saṃropite 'py ātmani dharmapatnī tyaktā mayā nāma kulapratiṣṭhā /
kalpiṣyamāṇā mahate phalāya vasuṃdharā kāla ivoptabījā //

asmāt paraṃ bata yathāśruti saṃbhṛtāni ko naḥ kule nivapanāni niyacchatīti /
nūnaṃ prasūtivikalena mayā prasiktam dautāśruśeṣam udakaṃ pitaraḥ pibanti //

ahany ahany ātmana eva tāvaj jñātuṃ pramādaskhalitaṃ na śakyam /
prajāsu kaḥ ke pathā prayāti ity aśeṣato veditum asti śaktiḥ //

eṣa tvām abhinavakaṇṭhaśoṇitārthī śārdūlaḥ paśum iva hanmi ceṣṭamānam /
ārtānāṃ bhayam apanetum āttadhanvā duṣyantas tava śaraṇaṃ bhavatv idānīm //

yo haniṣyati vadhyaṃ tvāṃ rakṣyaṃ rakṣiṣyati dvijam /
haṃso hi kṣīram ādatte tanmiśrā varjayaty apaḥ //

kṛtā śaravyaṃ hariṇā tavāsurāḥ śarāsanaṃ teṣu vikṛṣyatām idam /
prasādasaumyāni satāṃ suhṛjjane patanti cakṣūṃṣi na dāruṇāḥ śarāḥ //

sakhyus te sa kila śatakrator ajayyas tasya tvaṃ raṇaśirasi smṛto nihantā /
ucchettuṃ prabhavati yan na saptasaptis tannaiśaṃ timiram apākaroti candraḥ //

jvalati calitendhano 'gnir viprakṛtaḥ pannagaḥ phaṇāṃ kurute /
prāyaḥ svaṃ mahimānaṃ kṣobhāt pratipadyate hi janaḥ //

tvanmatiḥ kevalā tāvat paripālayatu prajāḥ /
adhijyam idam anyasmin karmaṇi vyāpṛtaṃ ddhanuḥ //