Language

ENहिગુ
Scripture Library

Abhijñānaśakuntala · Chapter 7

7.1

prathamopakṛtaṃ marutvataḥ pratipattyā laghu manyate bhavān /
gaṇayaty avadānavismito bhavataḥ so 'pi na satkriyāguṇān //

7.2

antargataprārthanam antikasthaṃ jayantam udvīkṣya hṛtasmitena /
āmṛṣṭavakṣoharicandanāṅkā mandāramālā hariṇā pinaddhā //

7.3

sukhaparasya harer ubhayaiḥ kṛtaṃ tridivam uddhṛtadānavakaṇṭakam /
tava śarair adhunā nataparvabhiḥ puruṣakesariṇaś ca purā nakhaiḥ //

7.4

sidhyanti karmasu mahatv api yan niyojyāḥ saṃbhāvanāguṇam avehi tam īśvarāṇām /
kiṃ vābhaviṣyadaruṇas tamasāṃ vibhettā taṃ cet sahasrakiraṇo dhuri nākariṣyat //

7.5

vicchittiśeṣaiḥ surasundarīṇāṃ varṇair amī kalpalatāṃśukeṣu /
vicintya gītakṣamam arthajātaṃ divaukasas tvaccaritaṃ likhanti //

7.6

trisrotasaṃ vahati yo gaganapratiṣṭhām jyotīṃṣi vartayati ca pravibhaktaraśmiḥ /
tasya dvitīyaharivikramanistamaskam vāyor imaṃ parivahasya vadanti mārgam //

7.7

gatam upari ghanānāṃ vārigarbhodarāṇām //
piśunayati rathas te śīkaraklinnanemiḥ //

7.8

śailānām avarohatīva śikharād unmajjatāṃ medinī parṇābhyantaralīnatāṃ vijahati skandhodayāt pādapāḥ /
saṃtānais tanubhāvanaṣṭasalilā vyaktiṃ bhajanty āpagāḥ kenāpy utkṣipateva paṣya bhuvanaṃ matpārśvam ānīyate //

7.9

svāyaṃbhuvān marīcer yaḥ prababhūva prajāpatiḥ /
surāsuraguruḥ so 'tra sapatnīkas tapasyati //

7.10

upoḍhaśabdā na rathāṅganemayaḥ pravartamānaṃ na ca dṛśyate rajaḥ /
abhūtalasparśanatayāniruddhatas tavāvatīrṇo 'pi ratho na lakṣyate //

7.11

valmīkārdhanimagnamūrtir urasā saṃdaṣṭasarpatvacā kaṇṭhe jīrṇalatāpratānavalayenātyarthasaṃpīḍitaḥ /
aṃsavyāpi śakuntanīḍanicitaṃ bibhrajjaṭāmaṇḍalam yatra sthāṇur ivācalo munir asāv abhyarkabimbaṃ sthitaḥ //

7.12

prāṇānām anilena vṛttir ucitā satkalpavṛkṣe vane toye kāñcanapadmareṇukapiśe dharmābhiṣekakriyā /
dhyānaṃ ratnaśilātaleṣu vibudhastrīsaṃnidhau saṃyamo yat kāṅkṣanti tapobhir anyamunayas tasmiṃs tapasyanty amī //

7.13

manorathāya nāśaṃse kiṃ bāho spandase vṛthā /
pūrvāvadhīritaṃ śreyo duḥkhaṃ hi parivartate //

7.14

ardhapītastanaṃ mātur āmardakliṣṭakesaram /
prakrīḍituṃ siṃhaśiśuṃ balātkāreṇa karṣati //

7.15

rājā hamatas tejaso bījaṃ bālo 'yaṃ pratibhāti me /
sphuliṅgāvasthayā vahnir edhāpakṣa iva sthitaḥ //

7.16

pralobhyavastupraṇayaprasārito vibhāti jālagrathitāṅguliḥ karaḥ /
alakṣyapatrāntaram iddharāgayā navoṣasā bhinnam ivaikapaṅkajam //

7.17

ālakṣyadantamukulān animittahāsair avyaktavarṇaramaṇīyavacaḥpravṛttīn /
aṅkāśrayapraṇayinas tanayān vahanto dhanyās tadaṅgarajasā malinībhavanti //

7.18

evam āśramaviruddhavṛttinā saṃyamaḥ kim iti janmatas tvayā /
sattvasaṃśraya sukho 'pi dūṣyate kṛṣṇasarpaśiśuneva candanaḥ //

7.19

anena kasya api kulāṅkureṇa spṛṣṭasya gātreṣu sukhaṃ mamaivam /
kāṃ nirvṛtiṃ cetasi tasya kuryād yasyāyam aṅkāt kṛtinaḥ prarūḍhaḥ //

7.20

bhavaneṣu rasādhikeṣu pūrvaṃ kṣitirakṣārtham uśanti ye nivāsam /
niyataikavratāni paścāt tarumūlāni gṛhībhavanti teṣām //

7.21

vasane paridhūsare vasānā niyamakṣāmamukhī dhṛtaikaveṇiḥ /
atiniṣkaruṇasya śuddhaśīlā mama dīrghaṃ virahavrataṃ bibharti //

7.22

smṛtibhinnamohatamaso diṣṭyā pramukhe sthitāsi me sumukhi /
uparāgānte śaśinaḥ samupagatā rohiṇī yogam //

7.23

bāṣpeṇa pratiṣiddhe 'pi jayaśabde jitaṃ mayā /
yat te dṛṣṭam asaṃskārapāṭalauṣṭhapuṭaṃ mukham //

7.24

sutanu hṛdayāt pratyādeśavyalīkam apaitu te kim api manasaḥ saṃmoho me tadā balavān abhūt /
prabalatamasām evaṃ prāyāḥ śubheṣu hi vṛttayaḥ srajam api śirasy andhaḥ kṣiptāṃ dhunoty ahiśaṅkayā //

7.25

mohān mayā sutanu pūrvam upekṣitas te yo baddhabindur adharaṃ paribādhamānaḥ /
taṃ tāvad ākuṭilapakṣmavilagnam adya bāṣpaṃ pramṛjya vigatānuśayo bhaveyam //

7.26

putrasya te raṇaśirasy ayam agrayāyī duṣyanta ity abhihito bhuvanasya bhartā /
cāpena yasya vinivartitakarmajātam tatkoṭimatkuliśam ābharaṇaṃ maghonaḥ //

7.27

prāhur dvādaśadhā sthitasya munayo yat tejasaḥ kāraṇam bhartāraṃ bhuvanatrayasya suṣuve yad yajñabhāgeśvaram /
yasminn ātmabhavaḥ paro 'pi puruṣaś cakre bhavāyāspadam dvandvaṃ dakṣamarīcisaṃbhavam idaṃ tat sraṣṭur ekāntaram //

7.28

ākhaṇḍalasamo bhartā jayantapratimaḥ sutaḥ /
āśīr anyā na te yogyā paulomīsadṛśī bhava //

7.29

diṣṭyā śakuntalā sādhvī sadapatyam idaṃ bhavān /
śraddhā vittaṃ vidhiś ceti tritayaṃ tat samāgatam //

7.30

udeti pūrvaṃ kusumaṃ tataḥ phalaṃ ghanodayaḥ prāk+tadanantaraṃ payaḥ /
nimittanaimittikayor ayaṃ kramas tava prasādasya puras tu saṃpadaḥ //

7.31

yathā gajo neti samakṣarūpe tasminn apakrāmati saṃśayaḥ syāt /
padāni dṛṣṭvā tu bhavet pratītis tathāvidho me manaso vikāraḥ //

7.32

śāpād asi pratihatā smṛtirodharūkṣe bhartary apetatamasi prabhutā tava eva /
chāyā na mūrchati malopahataprasāde śuddhe tu darpaṇatale sulabhāvakāśā //

7.33

rathenānuddhātastimitagatinā tīrṇajaladhiḥ purā saptadvīpāṃ jayati vasudhām apratirathaḥ /
ihāyaṃ sattvānāṃ prasabhadamanāt sarvadamanaḥ punar yāsyaty ākhyāṃ bharata il lokasya bharaṇāt //

7.34

tava bhavatu viḍaujāḥ prājyavṛṣṭiḥ prajāsu tvam api vitatayajño vajriṇaṃ prīṇayasva /
yugaśataparivartān evam anyonyakṛtyair nayatam ubhayalokānugrahaślāghanīyaiḥ //

7.35

pravartatāṃ prakṛtihitāya pārthivaḥ sarasvatī śrutamahatāṃ mahīyatām /
mama api ca kṣapayatu nīlalohitaḥ punarbhavaṃ parigataśaktir ātmabhūḥ //

Original text: Abhijñānaśakuntala · Edition: M.R. Kale, Bombay 1898 (ninth ed. 1961) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc