Abhidharmadīpa · Verses 41-60
sabhāga eva dharmākhyaḥ śeṣāstūbhayathā smṛtāḥ /
sabhāgastatsabhāgatve svakriyābhāktu tulyate
cakṣuḥ sadharmadhātvaṃśaṃ navadhā dṛṣṭirūcyate /
pāñcavijñānakī prajñā na dṛṣṭiranitīraṇāt
sameghāmegharātryahnordṛśyaṃ cakṣuryathekṣate /
kliṣṭākliṣṭadṛśau tadvacchaikṣāśaiṃkṣe ca paśyataḥ
cakṣuḥ paśyati vijñānaṃ vijānāti svagocaram /
ālocanopalabdhitvādviśeṣaḥ sumahāṃstayoḥ
ekasya cakṣuṣaḥ kāryaṃ vijñānamathavā dvayoḥ /
aprāpyārthaṃ manaścakṣuḥ śrotraṃ ca trīṇyato 'nyathā
aprāptagrāhiṇaḥ siddhā dūrāsannasamagrahāt /
pradīpādiprabhāvaścet na samaṃ tatsamudbhavāt
sarvagrahaprasaṃgaścennāyaskāntādidarśanāt /
sarvagatvādadoṣaścennāyogāttilatailavat
na hyūrdhvaṃ cakṣuṣaḥ kāyo na rūpaṃ nākṣijaṃ manaḥ /
vijñānasya tu netrārthastau ca kāyasya savaṃtaḥ
nopariṣṭācchru teḥ kāyo na śabdo na svakaṃ manaḥ /
vijñānasya tu nihrādastau ca kāyasya sarvataḥ
trayāṇāṃ trīṇyapi svāni tanorvijñānamapyadhaḥ /
manastvaniyataṃ yogivaiśvarūpyaṃ pradarśitam
sāsravānāsrāḥ skandhā ye tūpādānasaṃjñitāḥ /
sāsravā eva te jñeyāstatsācivyakriyādibhiḥ
adhvādyāḥ skandhaparyāyāḥ dharmādyā vastunaḥ sataḥ /
ye tu sāsravasaṃjñāste proktā duḥkhādināmabhiḥ
svātmyagocarakāryāṇāmekatvādekadhātutā /
cakṣurādidvibhāve 'pi dvyutpattiḥ karmatritvaśāt
asādhāraṇavaiśiṣṭyādaiśvaryādāntaraṅgayataḥ /
satyapyanekahetutve vijñānaṃ tairviśeṣyate
nityatvātkuśalatvācca nirvāṇaṃ dravyamañjasā /
sāradravyena tenaiko dharmākhyo dravyavānmataḥ
prathamaṃ nirmalaṃ cittamasābhāgyātkṣaṇaḥ smṛtaḥ /
tenādbhutakṣaṇenaite kṣaṇikāḥ paścimāstrayaḥ
ghrāṇaṃ jihvā ca kāyaśca tulyārthagrāhyadastrayam /
paścimasyāśrayo 'tītaḥ pañcānāṃ taiḥ sahāpi ca
niśritya khalvanāgamyaṃ niśrayāṃścaturo 'tha vā /
anāsraveṇa mārgeṃṇa cakṣurdhāturnirudhyate
anāgamyaṃ tu niśritya gandhadhāturnirudhyate /
manodhāturanāgamyaṃ yadi vā saptaniśrayāt
anāgamyaṃ tathaivādyaṃ cakṣurvijñānasaṃjñakaḥ /
dharmadhātorvicitratvādyathāyogaṃ vinirdiśet
Original text: Abhidharmadīpa · Edition: P.S. Jaini: Abhidharmadīpa with Vibhāṣāprabhāvṛtti, Patna 1959 (Tibetan Sanskrit Works Series, 4). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0