Abhidharmadīpa · Verses 21-40

vijñānapañcakaṃ kāmeṣvekena savikalpakam /
tasmādanyat tribhiḥ dhyāne prathame cāsamāhitam

dvābhyāmavyagraṃ ekena cakṣuḥśrotratvagāśrayam /
dvābhyāṃ taduparivyagraṃ ekenaiva samāhitam

ucchinnaśubhabījasya darśanaṃ savikalpakam /
kuśalaṃ nāsti vijñānamanyatra pratisandhitaḥ

kāmebhyo vītarāgasya bālasyāhānidharmiṇaḥ /
dvidhāpyakuśalaṃ nāsti kliṣṭaṃ cāryasya nottamam

nākliṣṭāvyākṛtaṃ kiñcidūrdhvabhūmivikalpakam /
kliṣṭaṃ vikalpakaṃ cāpi nāstyadhobhūmigocaram

tridheha dvayamāryasya rāgiṇaḥ saśubhasya ca /
na śubhaṃ nāpi ca kliṣṭaṃ dvitīyādiṣu darśakam

prayogādaṅgasānnidhyātsabhāgatvācca santateḥ /
prāgvijñānānubhūte 'rthe cetasyutpadyate smṛtiḥ

etadviparyayāt māndyātkleśarogābhibhūtitaḥ /
jñātapūrveṣu vismṛtiḥ saṃprajāyate

dṛṣṭaṃ dvitricatuḥpañcaprakāreṇāpi cetasā /
smaryate sattadanyaiśca nānyo 'nyaṃ vyoghadṛkkṣaye

vijñānānāṃ tu pañcānāṃ yadekenānubhūyate /
tatsmaryate 'pi cānyena tena khalvitarairapi

dvyavyākṛtānubhūtaṃ yaccittaṃ dvādaśakādiha /
vyārūpyarūpanivṛteḥ smaryate 'ṣṭābhireva tat

rūpārūpyāptanivṛtaśubhābhyāṃ tu krameṇa yat /
kāmāptāvyākṛte hitvā smaryate daśakena tat

rūpe tvanivṛtākhyena dṛṣṭamavyākṛtena yat /
ārūpyāvyākṛte hitvā tadanyaiḥ smaryate punaḥ

ārūpyāvyākṛtajñātaṃ yaśceto navakena tat /
kāmāptāvyākṛte hitvā rūpāptānivṛtaṃ tathā

cittākhyāḥ sapta sālambā dharmākhyaḥ saṃprayuktakaḥ /
amūrtā dhvaninā sārdhamanupāttāḥ nava dvidhā

spṛśyaṃ dvidhā sadharmāṃśāḥ saha tā nava bhautikāḥ /
daśa sāvayavā mūrtāḥ ta eva daśa saṃcitāḥ

rūpagandharasasparśāścchetṛcchedyātmakā matāḥ /
dāhakāstolakāścaite dāhyāstolyāsta eva vā

pañca rūpīndriyātmāno vipākopacayātmakāḥ /
amūrtā naupacayikāḥ tridhā śeṣāḥ dhvanirdvidhā

cakṣustadupalabdhiśca pṛthagvā saha vāpnuyāt /
dvādaśādhyātmikā jñeyāḥ bāhyāṣṣaḍviṣayātmakāḥ

trayo 'ntyāstrividhāḥ śeṣā bhāvanāpathasaṃkṣayāḥ /
na rūpamasti dṛggheyaṃ nākliṣṭaṃ nāvikalpakam