Abhidharmadīpa with auto (with commentary) · Verses 261-280
tatra tāvatsāmānyasaṃjñā svakriyānirjātāḥ kliśnantīti kleśāḥ anuśerata ( Jaini_220 ) ityanuśayāḥ | ābhavāgramupādāya yāvadavīciṃ stravanti srāvayanti ca cittasantatimityāsravāḥ | āsravāniti pañcalakṣaṇānatra saṃyojantīti saṃyojanāni | granthayantīti granthāḥ | yojayantīti yogāḥ | apaharantītyoghāḥ | upādadata ityupādānānyeṣāṃ sāmānyanāma kleśa iti ||
tatra ke kiyanto vānuśayāḥ ? tadavadyotyate-
rāgapratighasaṃmohamānakāṅkṣākudṛṣṭayaḥ /
ṣaḍete 'nuśayāḥ proktāḥ śreyodvāravibandhinaḥ
ete khalu ṣaḍanuśayāḥ saṃsārapravṛttihetavaḥ śreyomārgavivandhinaśca śāstra uktāḥ | teṣāṃ niruktiḥ santānānugatā ityanuśayāḥ dhātrocailamalavat | anubadhnantīti vānuśayāḥ, khavarajalacaravat | ta ete vṛttitaśca draṣṭavyāḥ, hiṅgvādibhakṣaṇavat | phalataśca pārāvatabhujaṅgasūkarajanmāpātanavat | pudgalataśca nandāṅgulimālasunakṣatrādivat ||
atha rāgādayo 'nuśayāḥ kathaṃ draṣṭavyāḥ ? kiṃ rāgādaya evānuśayāḥ, āhosvidrāgādīnāmanuśayāḥ ? kiñcātaḥ | rāgādaya evānuśayāścetsūtravirodhaḥ- ( Jaini_221 ) "ihaikatyo na kāmarāgaparyavasthitena cetasā bahulaṃ viharatyutpannasya kāmarāgaparyavasthānasyottaranissaraṇaṃ yathābhūtaṃ prajānāti | tasya tatkāmarāgaparyavasthānaṃ sthāmaśaḥ samyaksusaṃvahataṃ sānuśayaṃ prahīyate" iti | rāgādīnāmanuśayā iti cedviprayuktānuśayaprasaṅgādabhidharmavirodhaḥ- "kāmarāgānuśayastribhirindriyaissaprayuktaḥ" iti | karmadhāraya eva parigṛhyate na ṣaṣṭhīsamāsa iti vaibhāṣikāḥ | nanu coktaṃ sūtravirodha iti | sānuśayaṃ sānubandhamityarthaḥ | aupacāriko vā sūtre 'nuśayaśabdaḥ ( Jaini_222 ) prāptau yathā duḥkho 'gniriti | lākṣaṇikastvabhidharme kleśa evānuśayaḥ | tasmāsaṃprayuktā evānuśayāḥ |
"evaṃ tu sādhu yathā dārṣṭāntikānām" iti kośakāraḥ | kathaṃ ca dārṣṭāntikānām ? "kāmarāgasyānuśayaḥ kāmarāgānuśayaḥ | na cānuśayaḥ saṃprayukto na viprayuktaḥ; tasyādravyāntaratvāt | supto hi kleśo 'nuśayaityucyate | prabuddhaḥ paryavasthānam | kā ca tasya prasuptiḥ ? asaṃmukhībhūtasya bījabhāvānubandhaḥ | kaḥ praboadhaḥ ? saṃmukhībhāvaḥ | ko 'yaṃ vījabhāvo nāma ? ātmabhāvasya kleśajā kleśotpādakaśaktiḥ, yathā cāṅkurādīnāṃ śāliphalajā ( Jaini_223 ) śāliphalotpādanaśaktiḥ" iti |
yattarhi sūtra eva kleśo 'nuśaya uktaḥ ṣaṭṣaṭke- "so 'sya bhavati sukhāyāṃ vedanāyāṃ rāgānuśayaḥ" iti ? bhavatīti vacanādadoṣaḥ | nāso tadaivānuśayaḥ | kadā tarhi ? yadā prasupto bhavati | | hetau vā phalopacāra eṣaḥ" iti |
tadetatsautrāntikairantargataṃ buddhavacananītiśravaṇakausīdyamāvirbhāvyate | ( Jaini_225 ) katham ? uktottaratvāt | uktamatra karmacintāyāmuttaraṃ tattvasaptatau ca | tatsmaryatām | mā pramoṣīḥ |
punaścāpadiśyate | sautrāntikaparikalpite pratibījakalpe cittaśaktibījabhāvanāpakṣe nivṛttyuttaramanyānanyatvādidoṣāt | nānyānanya iti bījavāsanāvasthāne cittavināśābhyupagame ca madhyamāpratipatsiddhiriti cet | na | cittasvabhāvaśaktikriyābhāve tadantadvayāsiddhau madhyamāpratidanupapatteḥ khapuṣpamayadaṇḍavat |
te punaḥ
rāgadvedhāt matāḥ sapta dṛṣṭibhedāddaśa smṛtāḥ /
bhūyo 'ṣṭānavatirjñeyā dhātvākārādibhedataḥ
tatra kāyarāgabhavarāgabhedaṃ purastādvakṣyate | dṛṣṭibhedo 'pi satkāyadṛṣṭyādibhedena pañcadhā | rāgabhedaṃ ca dvidhā vakṣyāmaḥ | te punarete sarva evānuśayā yathāsaṃbhavaṃ dhātvākāraprakārabhedenāṣṭānavatirbhavanti |
tatra kecitpaṇḍitā darśayanti | dhātubhedena kāmāvacarāḥ ṣaḍtriṃśaddarśanabhāvanāheyāḥ | dvātriṃśaddarśanaheyāḥ | rūpāvacarā ekatriṃśadubhayaheyāḥ, aṣṭāviṃśatirdarśanaheyāḥ pañca pratighavarjyāḥ | evamārūpyāvacarāḥ |
tatra kathaṃ kāmāvacarāḥ ṣaḍtriṃśadbhavanti ? darśanabhāvanāheyaprakāranaiyamyabhedāt | dṛṣṭīnāmapidhātvākāraprakārabhedāt ṣaḍtriṃśatvam | pratighasya dhātunaiyamyāt pañcatvam | vayaṃ punareṣāṃ bhedaṃ ślokānugatameva darśayiṣyāmaḥ |
tatra katyeṣāmaṣṭānavateranuśayāṇāṃ duḥkhadarśanaheyāḥ kati yāvadbhāvanāheyāḥ ? tatra kāmadhātau tāvat | pratiduḥkhādisatyaṃ yathākramaṃ daśa sapta saptāṣṭau duḥkhādidarśanaheyā dvātriṃśatkāmadhātau bhavanti | teṣu teṣāṃ vipratipatteḥ | evaṃ rūpārūpyadhātvorabhyuhya vaktavyam ||
kāmarāgo bhavākhyaśca dvidhāḥ rāgaḥ prabhidyate /
prāyo bahiṣpravṛttatvādantarvattyādibhedataḥ
yathākramam | ukto rāgabhedaḥ |
dṛṣṭibhedo nirdiśyate-
satkāyāntadvayagrāhau mithyādarśanameva ca /
dṛṣṭiśīlavratāmarśāvityetāḥ pañca dṛṣṭayaḥ
te punarete prabhidyamānā dhātuprakārākārabhedenāṣṭānavatirbhavanti | ṣaṭtriṃśatkāmāvacarāḥ | ekatriṃśadrūpāvacarāḥ | ekatriṃśadārūpyāvacarāḥ | darśanabhāvanāheyaprakāranaiyamyāt ||
kati punarebhyaḥ kāmadhātau darśanaheyāḥ kati yāvadbhāvanāheyāḥ ? tadavadyotyate-
daśeha duḥkhadṛggheyāḥ
sarve 'pi daśeha kāmadhātau duḥkhe vipratipannatvādduḥkhadarśanaheyāḥ |
sapta hetvīkṣaṇakṣayāḥ /
ebhyo daśabhyaḥ satkāyāntargrāhadṛṣṭiśīlavrataparāmarśatrayaṃ hitvā |
saptāpavargadṛggheyāḥ
eta eva
aṣṭau mārgekṣaṇakṣayāḥ
satkāyāntargrāhadṛṣṭī hitvā | te 'pi phalabhūteṣu skandheṣu vipratipannatvādduḥkhadarśanaheyaiva |
dṛṣṭiheyāvalambitvātsadākāraparigrahāt /
rāgādayastu catvāro jñeyā mārgadvayakṣayāḥ
te darśanaprahātavyāsteṣāṃ caturṇāṃ rāgādīnāṃ yasmādālambanamatastatprahāṇātteṣāmapi ( Jaini_228 ) prahāṇaṃ stambhanipātādupastambhanipātanavat | ye tu rāgādayaścatvāraḥ svalakṣaṇakleśāste bhāvanāprahātavyā draṣṭavyā rāgapratighamānāvidyāḥ ||
atra punaḥ
pratikalpavaśotpatterdṛṣṭikāṅkṣe tu dṛkkṣaye /
avidyamāne khalu vastunyete skandheṣu viparītasaṃdehākāragrahaṇaṃ kṛtvā pravartete | tasmādete darśanaheye cetoddhāṭanamātreṇa sāradravyāstitvasaṃdehāpagamavat |
rūpepyevaṃ tathārūpye pratighānuśayādṛte
yathā kāmadhātau proktāḥ, rūpārūpyadhātvorapyevaṃ draṣṭavyāḥ | pratighānuśayaṃ varjayitvā | tatra hi śamathasnigdhasantānatvātpratighanimittābhāvācca pratighānuśayo nāsti |
tatra satkāyāntargrāhadṛṣṭī ekaprakāre duḥkhadarśanamātraheyatvāt | mithyādṛṣṭidṛṣṭiparāmarśavicikitsāḥ pratyekaṃ catuṣprakārāḥ, catussatyadarśanaheyatvāt | śīlavrataparāmarśo dviprakāro duḥkhamārgadarśanaheyatvāt | rāgādayaḥ pañcaprakārāḥ, catussatyadarśanabhāvanāheyatvāt | ta ete kāmadhātau ṣaṭtriṃśadbhavanti | rūpadhātāvekatriṃśadārūpyadhātāvekatriṃśaditi samastā daśanabhāvanāheyā aṣṭānavatirbhavanti | tebhyaḥ punaraṣṭāśīti darśanaprahātavyāḥ | daśa bhāvanāprahātavyāḥ ||
atha ya ete 'ṣṭāśītiranuśayā darśanaprahātavyāḥ kimete darśanamārgeṇaiva prahīyante ? netyāha | kiṃ tarhi ?
bhavāgre kṣāntiheyā ye dṛggheyā eva te matāḥ /
te hyekāntenānvayakṣāntivadhyāḥ |
jñānavadhyāstu ye tasminnabhyāsenaiva tatkṣayaḥ
evamanyāsvapi bhūmiṣu ye 'nuśayā jñānavadhyāsta āryāṇāṃ pṛthagjanānāṃ ca bhāvanāmārgeṇaiva prahīyante | śeṣāstūbhayathā | yathāyogaṃ śeṣāsu khalu bhūmiṣu yathāsaṃbhavaṃ dharmānvayakṣāntibadhyā anuśayā āryāṇāṃ darśanaheyāḥ, pṛthagjanānāṃ ca bhāvanāheyā iti boddhavyam ||
atha yā imāḥ pañca dṛṣṭayo dhātvākāraprakārabhedena ṣaṭtriṃśaddhā bhinnāstāsāṃ pratyekaṃ kaḥ svabhāvaḥ ? tadārabhyate -
ahaṃ mameti yā dṛṣṭirasau satkāyadṛk smṛtā /
taducchedadhruvagrāhau yau sāntargrāhadṛṅmatā
hetubalasāmarthyādasacchāstraśravaṇācca pṛthagjanasyāhaṃ mamemi pañcasūpādānaskandheṣu ya ātmagrāhaḥ sā satkāyadṛṣṭirityucyate | sati sīdati vā kāye dṛṣṭirviparītākārā satkāyadṛṣṭiriti nirvacanam | saiṣātmātmīyākārabhedāddviprakārā | punaḥ pañcaskandhālambanāḥ pañcātmadṛṣṭayo bhavanti | ( Jaini_230 ) pañcadaśātmīyadṛṣṭayaḥ | tāḥ samastā viṃśatikoṭikā satkāyadṛṣṭiriti vyākhyāyate |
tayorgṛhītasya viparyāsenātmākhyasyāsadvastuno 'satpuruṣasaṃsargānnityatvagrāho vā nityatvagrāheṇa vā sāntargrāhadṛṣṭiriti ||
phalahetvapavādo yaḥ sā mithyādṛṣṭirucyate /
phalahetugrahaṇe vastukriyāgrahaṇaṃ pratyetavyam | anena śāstraproktayā mithyādṛṣṭeḥ sākalyena grahaṇaṃ pratyetavyam |
jñeyo dṛṣṭiparāmarśaḥ hīnavastūttamagrahaḥ
ahetāvapathe caiva taddhi śīlavratāhvayaḥ /
sarvaṃ khalu sāsravaṃ vastu hīnārhatvāddhīnam | ādigrahaṇaśabdasya cātra lopo draṣṭavyaḥ | dṛṣṭyādiparāmarśo dṛṣṭiparāmarśaḥ | catasro dṛṣṭīḥ pratyavaraṃ ca vastvagrato gṛhṇāti kathamagryeyaṃ dṛṣṭiḥ ? yeyamātmadṛṣṭiḥ- ātmānamahaṃ pūjayiṣyāmi vāsudevo 'tra pūjito bhaviṣyatīti hīnapuruṣaṃpañcopādānaskandhātmakamagrataḥ pratipadyate | nāsti dattaṃ yathāsukhaṃ pravartiṣyata ityevamādiḥ |
akāraṇe kumārge ca kāraṇamārgagrahaṇaṃ śīlavrataparāmarśaḥ | tadyathā prakṛtīśvarapuruṣādihetukaṃ pañcopādānaskandhātmakaṃ na tṛṣṇāhetukamityakāraṇe kāraṇadarśanam | kumārgaṃ cāgnijalapraveśādau prakṛtipuruṣāntarajñānādau ca svargāpavargahetutvam |
śīlaṃ tvatrāgnihotrānuṣṭhānaṃ pratijuhotyādyāstistro 'ntaraṅgakriyāḥ, paśvālambhanādyāḥ bahiraṅgāḥ, tadubhayasya yāvajjīvamanuṣṭhānaṃ śīlam | yathoktam- "jarāmaryaṃ vaitatsatraṃ yadagnihotraṃ juhoti" iti |
vratam- āgneyamagniparicaraṇaṃ śaukramāpo hi ṣṭhādyanuṣṭhānam apāṃ śukradaivatyatvāt | vārhaspatyaupaniṣadagodānīyaṃ jaṭāvatāraṇam | athavā govratādīni vratānyebhiḥ śudhyate mucyata ityāhuḥ |
trayīdharmāṇasta eva te hariharahiraṇyagarbhādayo na kāraṇamupādānaskandhātmakatvāt | na ca nityāḥ, na cāgryā ityetadvistareṇāviṣkṛtam | paśvālambhanāgnijalapraveśādayaśca na svargāpavargaheturdānaśīlabhāvanānāṃ taddhetutvāt | ityato viparītadarśanametacchīlavrataparāmarśākhyamiti ||
yadi tarhi puruṣeśvarādikāraṇadvāreṇa śīlavrataparāmarśaḥ pravartate, prāptastarhi samudayadarśanaprahātavyaḥ ? naitadasti | yasmādasau
duḥkhabhrāntyapathādānāttadṛṣṭyutsārya eva saḥ
duḥkhabhūteṣūpādānaskandheṣu hariharahiraṇyagarbhādiṣvakāraṇeṣu buddhyā bhrāntaḥ | tasmādyatraiva bhrāntastatraivāviparītadarśanatprahīyate | kāpathe ca ( Jaini_234 ) satpathabuddhyā bhrānta iti samyaksvamārgadarśanātprahīyate | iti siddhaṃ dvidarśanaheyaḥ śīlavrataparāmarśaḥ |
satkāyadṛṣṭyavacchedo dharmamātrekṣaṇādyataḥ /
duḥkhābhisamaye tacca taddṛggheyaiva so 'pyataḥ
yadā khalvasya dharmeṣu dharmamātrabuddhirutpannā bhavatyanityāḥ, duḥkhāḥ, śūnyāḥ, anātmānaśca dharmā iti tadaiva satkāyadṛṣṭyavacchedo bhavati, tatpravartitā cāntargrāhadṛṣṭiḥ, tatropāttasyā api samudghāta iti | tatra dharmadarśanamanityādyanyatamākāraṃ yasmādduḥkhābhisamayamātrādbhavatyata etad dṛṣṭidvayaṃ dukhadarśanaheyameveti siddham ||
atha ya ete catvāro viparyāsāḥ- "anitye nityam" evamādayaste kiṃ svabhāvāḥ ? tadārabhyate-
dvayaṃ dṛṣṭiparāmarśādekaḥ satkāyadṛṣṭitaḥ /
antargrāhārdhamanyastu viparyāsaḥ prakalpyate
tatra tavat | dṛṣṭiparāmarśātsukhaśuciviparyāsau prakalpyete | satkāyadṛṣṭerātmadṛṣṭiviparyāsaḥ, antargrāhadṛṣṭyardhātnityaviparyāsaḥ prakalpyata ( Jaini_235 ) iti | nanu satkāyadṛṣṭerardhātprāpnoti ? na | dṛṣṭyantaratvāt | śāśvatadṛṣṭerucchedadṛṣṭirdṛṣṭyantaram | puruṣameva tu svatantraṃ kartāraṃ vaśinamātmavādī manyamāno mamedamityabhyupagacchati tasmādātmadṛṣṭirevāsau | yadi ca mametyetad dṛṣṭyantaraṃ syānmayā mahyamityevamādyapi dṛṣṭyantaraṃ syāt | tasmādahaṃkāraparyāyā evaite draṣṭavyāḥ |
nanu ca sarve kleśā viparyāsāḥ viparītapravṛtatvāt ? tatkimucyate catvāra iti ? naiṣa doṣaḥ | yasmāt
nitīraṇasamāropaviparītapravṛttitaḥ /
viparyāsoktireṣveva dṛgvaśāt cittasaṃjñayoḥ
viparītato nitīraṇātsamāropādekāntaviparyāsācca | na hyetadanyeṣāṃ kleśānāṃ samastamasti | mithyādṛṣṭyucchedadṛṣṭī yadyapi nitīrayataḥ, ekāntaviparyaste ca, na tu samāropike dravyanāśapravṛttatvāt | śīlavrataparāmarśo naikāntaviparītaḥ kāmavairāgyādisaṃbhavāt | anye kleśā na santīrakāḥ | iti catvāra eva |
nanu ca sūtra uktam- "ānitye nityamiti saṃjñāviparyāsaḥ, cittaviparyāso dṛṣṭiviparyāsa evaṃ yāvadātmani" iti dvādaśa bhavanti | naiṣa doṣaḥ | nahi saṃjñācitte nitīrake | tasmāccaturṣveva dṛṣṭisvabhāveṣu viparyāsoktiḥ | 'dṛgvaśāt cittasaṃjñayoḥ'; taduktiriti | saṃjñā hi lokakāryavyavahārapatitā darśanavaśādviparyastamālambananimittamudgṛhṇāti | cittaṃ ca tadvaśānuvartīti tayoreva grahaṇam | loke 'pi viparyastasaṃjño viparyastacittaścocyate na viparyastavedano viparyastacetana iti ||
atha kiṃ dṛṣṭyanuśayavat mānānuśayasyāpi kaścidbhedo 'sti ? vidyata ityāha | kathamityādarśyate-
sapta mānavidhāstribhyo nava mānavidhāstridhā /
tridhātyunnamanādibhyaḥ svotkarṣādyasti nāstitā
tadasya ślokasya saṃkṣepavistāravyākhyāprabhedo 'yamādaryate | tatra tāvatkarmasvakatāsāmarthyasaṃmugdhasya yena kenacidvastunā cittasyonnatirmānaḥ | pratidyamānaḥ saptadhā bhavati mānaḥ, atimānaḥ, mānātimānaḥ, asmimānaḥ, abhimānaḥ, ūnamānaḥ, mithyāmānaśca | eteṣāṃ prapañco yathā prakaraṇeṣu |
nanu punarjñānaprasthāne navamānavidhā uktāstadyathā- "śreyānahamasmīti mānavidhā | sadṛśo 'hamasmīti taddṛṣṭisaṃniśritaiva mānavidhā | sadṛśāddhīno 'hamasmīti mānavidhā | asti me śreyānasti me sadṛśo 'sti me hīnaḥ, nāsti me śreyo nāsti me sadṛśo nāsti me hīnaḥ" iti |
tatra śreyānahamasmīti satkāyadṛṣṭisanniśritā atimānavidhā | sadṛśo 'hamasmīti taddṛṣṭisanniśritaiva mānavidhā | hīno 'hamasmīti taddṛṣṭisanniśritaivonamānavidhā | asti me śreyānityūnamānavidhā | asti me sadṛśa iti mānavidhā | asti me māna iti mānātimānavidhā | nāsti me śreyāniti mānavidhā | nāsti me sadṛśa ityatimānavidhā | nāsti me hīna ityūnamānavidhā | iti evametā navamānavidhāstribhyo mānebhyo vyavasthāpyante mānāmimānonamānebhyaḥ |
ta ete saptamānāḥ sarve 'pi darśanabhāvanāheyāḥ sthavirakṣemakasūtrokteḥ- "asti me eṣu pañcasūpādānaskandheṣvasmīti māno 'prahīṇaḥ" iti ||
kiṃ punaryadbhāvanāheyamaprahīṇaṃ sarvaṃ tadāryasya samudācarati ? netyāha | prahīṇamapi hi kiñcitsamudācarati | tadyathā śraddhādīni pañcendriyāṇi middhaṃ duḥkhendriyaṃ cakṣurādyaṣṭakaṃ ceti | aprahīṇamapi khalu kiñcinna samudācarati | tadyathā
vadhādiparyavasthānaṃ kaukṛtyamaśubhaṃ vidhāḥ /
vibhavecchā ca nāryasya jāyante hetvabhāvataḥ
yena khalu kleśaparyavasthānena saṃcitya prāṇivadhādattādānakāmamithyācāramṛṣāvādānadhyāpadyetaitadvadhādyaprahīṇamapi na samudācarati bhāvanāheyatvāt | kaukṛtyaṃ cākuśalaṃ na samudācarati | mānavidhāśca nava na samudācaranti | vibhavatṛṣṇāpi bhāvanāprahātavyāpi satī na samudācarati | 'ca'śabdādbhavatṛṣṇāyāśca kaścitpradeśaḥ | aho vatāhamairāvaṇaḥ syāṃ nāgarājā aho vatāhamasurendraḥ syāṃ vaimacitrādiḥ | aho vatāhamuttareṣu kuruṣu janma labheyetyevamādi |
kiṃ punaratra kāraṇaṃ yadete 'prahīṇāḥ khalvapi santo nāryasya samudācaranti ? śūnyatāyāḥ subhāvitatvātkarmaphalasaṃbandhayukteśca viditatvāt, dṛṣṭipuṣṭatvācca ||
tatra mānavidhā asmimānaśca satkāyadṛṣṭipuṣṭāḥ | vadhādiparyavasthānaṃ mithyādṛṣṭipuṣṭam | vibhavatṛṣṇocchedadṛṣṭipuṣṭā | bhavatṛṣṇāpradeśaḥ śāśvatadṛṣṭipuṣṭaḥ | iti vidhādayastatpoṣakakleśābhāvādāryasya notsahante santānamadhyāroḍhum | kaukṛtyamapi cākuśalamavītarāgasyāryasyāprahīṇaṃ na cāsya tatsaṃbhavati cikitsāsamutthitatvāditi ||
athānuśayāḥ sarvatragāḥ kasmātkleśanikāyā vyavasthāpyante ? tadārabhyate-
duḥkhātsamudayāccaiva sarvagānāṃ vyavasthitiḥ /
duḥkhasamudayadarśanaprahātavyāḥ khalvanuśayāḥ sarvagāḥ | yasmāt
taddṛṣṭiheyajātīnāṃ sarvāsāṃ dvipadasthiteḥ
dvayoḥ khalu nikāyayoḥ duḥkhasamudayākhyayostaddarśanaheyāṇāṃ vakṣyamāṇānāṃ kleśānāmubhayatra labdhapratiṣṭhatvāt ||
kiṃ punaḥ sarve duḥkhasamudayaheyāḥ na heyāḥ sarvatragāḥ ? netyāha | kiṃ tarhi ?
kāṅkṣā pañca dṛśo 'vidyā tadvyāmiśrātha kevalāḥ /
sapta sarvatragā duḥkhāddhenorebhyaścatuṣṭayam
saptadṛṣṭayo dve vicikitse tābhiśca saṃyuktāvidyā āveṇikī ca ( Jaini_240 ) dviprakārā ityekādaśānuśayā dhātau dhātau svadhātubhūmisarvatragā jñeyāḥ | sakalasvadhātubhūmyālambanatvāt | ete ca paripiṇḍya trayastriṃśatsarvatragā bhavanti ||
ete punaḥ sarvatragāḥ
dravyato daśa caikaśca nāmnā sapta tu te matāḥ /
tisṛṇāmapyavidyānāṃ dvayośca vicikitsayorekanāmatvāt |
atha kasmādrāgapratighamānā na sarvatragāḥ ? taducyate-
rāgapratighamānāstu paricchedapravartinaḥ
ete khalu svalakṣaṇakleśāḥ pratikleśamanavayavaṃ cālambyotpadyate | tasmānna sarvagāḥ ||
vicikitsādyāstu
prakārāntaravartitvātsakṛtsarvasvabhūgatiḥ /
dhātvantarāvalambitvātpūrvoktā eva sarvagāḥ
Original text: Abhidharmadīpa with auto(?)entary Vibhāṣāprabhāvṛtti · Edition: P.S. Jaini. Abhidharmadīpa with Vibhāṣāprabhāvṛtti, Patna 1959 (Tibetan Sanskrit Works Series, 4). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0