Abhidharmadīpa with auto (with commentary) · Verses 161-180
dṛṣṭisampadviśuddhā khalu śaīlasampat 'bhikṣutvaṃ paramārthataḥ | anyataravikalastu saṃvṛtyā bhikṣurbhavati | dvyaṅgavikalastu nāpi saṃvṛtyā nāni paramārthata iti |
yadi khalu vinā saṃvareṇāṣṭau nikāyā na vyavasthāpyante kathaṃ tarhi ( Jaini_124 ) bhagavatoktaiḥ- "ekadeśakārī, pradeśakārī, yadbhūyaskārī, paripūrṇakārī" ityatrāpyayamartho dṛśyate ? kaścitkhalvakāryaikadeśaviratikṣamo bhavati | kaścidyāvatsamagradauḥśīlyaviratikṣamaḥ | ityato bhagavānakāryaikadeśaviratyāpyupāsakatvaṃ ( Jaini_125 ) śāsti | na hi sarvaśīlavikalaḥ kaściccharaṇagamanecchāmātrakeṇopāsako bhavati ṣaḍaṅgoṣadhaikadvyaṅgavaikalyopayogavaditi |
atha yaduktam- "buddhaṃ dharmaṃ saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchati" iti tatka ete buddhādayaḥ ? tadidamabhidhīyate-
vigatāvaṇe jñāne buddhoktermukhyakalpanā /
tadāśraye phale cāpi vijñeyā guṇakalpanā
dvividhaḥ khalu buddhaḥ saṃvṛtyā paramārthataśca | tatra paramārthato yathoktaṃ śāstre- "yo buddhaṃ śaraṇaṃ gacchati kimasau śaraṇaṃ gacchati ? tānevāsau buddhakārakānaśaikṣāndharmāñcharaṇaṃ gacchati | te hi buddhaśabdapravṛttinimittacihnam |" iti | tebhyo 'pi nirāvaraṇaṃ jñānaṃ pradhānaṃ sarvajña iti lokaprasiddha eṣa tāvat pāramārthiko buddhaḥ | saṃvṛtyāpi 'tadāśraye'; dvātriśatā lakṣaṇairaśītyā cānuvyañjanairvirājite rūpakāye 'pi buddhākhyeti | tatphale ca balavaiśāradyamahākaruṇādiṣu buddhoktiriti |
śāśvatatvaśubhatvābhyāṃ sarvānarthanivṛttitaḥ /
mukhyakalpanayā tadvaddharmo nirvāṇamucyate
nityāvikṛtasvalakṣaṇadhāraṇāttatprāptānāṃ cātyantadhāraṇe nirvāṇaṃ pāramārthiko dharmaḥ | guṇakalpanathā tu pratyekabuddhabodhisattvasantāniko mārgaḥ | trīṇi ca piṭakāni dharmo nirvāṇaprāpakatvāt ||
āryāḥ śiṣyaguṇāḥ saṃghastathaiva paramārthataḥ /
navānāmaśaikṣāṇāmaṣṭādaśānāṃ ca śaikṣāṇāṃ śiṣyāṇāṃ santāne yo mārgaḥ sa pāramārthikaḥ saṃgha ityucyate | saṃvṛtyā tu pṛthagjanakalyāṇakabhikṣusaṃgha ityapadiśyate |
etānyo yāti śaraṇaṃ sa yāti śaraṇatrayam
etānyathoktalakṣaṇān buddhadharmasaṃdhān śaraṇaṃ gacchati 'yo yāti śaraṇatrayam'; iti ||
kiṃ svabhāvāni punaḥ śaraṇagamanāni ? vāgvijñaptitatsamutthadharmasvabhāvāni ||
kaḥ punaḥ śaraṇārthaḥ ? trāṇārthaḥ śaraṇārthaḥ | tadāśrayeṇa sarvaduḥkhātyantavimokṣāt | uktaṃ hi bhagavatā-
"bahavaḥ śaraṇaṃ yānti parvatāṃśca vanāni ca |
ārāmāṃścaityavṛkṣāṃśca manuṣyā bhayatarjitāḥ ||
na caitaccharaṇaṃ śreṣṭhaṃ naitaccharaṇamuttamam |
naitaccharaṇamāgamya sarvaduḥkhātpramucyate ||
yastu buddhaṃ ca dharmaṃ ca saṃghaṃ ca śaraṇaṃ gataḥ |
catvāri cāryasatyāni paśyati prajñayā yadā ||
duḥkhaṃ duḥkhasamutpādaṃ duḥkhasya samatikramam |
āryaṃ cāṣṭāṃgikaṃ mārgaṃ kṣemaṃ nirvāṇagāminam ||
etaddhi śaraṇaṃ śreṣṭhametaccharaṇamuttamam |
etaccharaṇamāgamya sarvaduḥkhātpramucyate ||" iti |
ata eva śaraṇagamanāni sarvasaṃvarasamādāneṣu dvārabhūtāni, dṛṣṭisaṃpannasya teṣāṃ prarohāt |
kiṃ punaḥ kāraṇaṃ kāmamithyācārādevopāsakasya viratiḥ śikṣāpadeṣu vyavasthāpitā na sarvasmādabrahmacaryāt ? anyebhyaśca prakṛtisāvadyebhyo mṛṣāvāda eva śikṣāpadeṣu vyavasthāpyate, na pāruṣyādi ? sarvebhyaśca pratipakṣapaṇasāvadyebhyaḥ madyapānādeva viratiḥ śikṣāpadaṃ vyavasthāpitam ? taducyate-
mithyācāraḥ satāṃ garhyātparatrākaraṇāptitaḥ /
pāpiṣṭhatvānmṛṣāvādo madyapānaṃ smṛtikṣayātū
kāmamithyācāro hi loke 'tyarthaṃ garhitaḥ | pareṣāṃ dāropaghātādāpāyikatvācca | na tathābrahmacaryam | sukarā ca gṛhasthasya kāmamithyācāravi ratiḥ, duṣkarā tvabrahmacaryāt | āryaścākaraṇasaṃvaraṃ kāmamithyācārādeva janmāntarito 'pi labhate na tvabrahmacaryāt |
mṛṣāvādo 'pi bhagavatā pāpiṣṭhatvādrāhulamuddiṣya paramenādareṇoktaḥ- "yasya rāhula mṛṣāvāde nāsti lajjā nāsti kaukṛtyaṃ nāhaṃ tasya kiñcidakaraṇīyaṃ vadāmi" iti |
madyapāne 'pi smṛtilopo bhavati, sarvaśikṣāpadakṣobho bhavatītyataḥ pratikṣepaṇasāvadyamapi sanmadyapānaṃ kuśāgreṇāpi bhagavatā nābhyanujñātam ||
idamidānīmucyatām | ya ete trayaḥ prātimokṣadhyānānāsravasaṃvarāḥ kimeṣāṃ yata eko labhyate tataḥ śeṣā apīti ? brūmaḥ-
sarvebhyo vartamānebhyo dvividhebhyo 'pi kāmajaḥ /
prātimokṣasaṃvaraḥ khalu sarvebhyo maulaprayogapṛṣṭhebhyo vartamānebhyaḥ skandhāyatanadhātubhyaḥ sattvādhiṣṭhānapravattatvāt, nātītānāgatebhyasteṣāmasattvasaṃkhyātatvāllabhyate | 'dvividhebhyo 'pi'; sattvāsattvākhyebhyaḥ, prakṛtipratikṣepaṇasāvadyebhyaśca |
trikālebhyastu maulebhyo labhyete bhāvanāmayau
etau hi maulebhya eva karmapathebhyo labhyete na prayogapṛṣṭhebhyo nāpi prajñaptisāvadyebhyaḥ, sarvakālebhyaśca skandhāyatanadhātubhyo labhyete 'tītānāgatebhyo 'pi |
catuṣkoṭikā cātra bhavati | "santi te skandhāyatanadhātavo yebhyaḥ prātimokṣasaṃvaro labhyate na dhyānānāsravasaṃvarau" iti vistaraḥ | prathamā koṭiḥ- pratyutpannebhyaḥ sāmantakapṛṣṭhebhyaḥ pratikṣepaṇasāvadyācca | dvitīyāatītānāgatebhyo maulebhyaḥ karmapathebhyaḥ | tṛtīyā- pratyutpannebhyaḥ maulebhyaḥ karmapathebhyaḥ | caturthī- atītānāgatebhyaḥ sāmantakapṛṣṭhebhya iti ||
kiṃ punarimau saṃvarāsaṃvarau sarvasattvebhya eva labhyete ? sarvāṅgebhyaḥ sarvakāraṇaiśca ? athāsti kaścidbhedaḥ ? tatra tāvadavaśyaṃ labhyate-
sarvebhyaḥ sattvajātibhyaḥ saṃvaro vāṅgakāraṇaiḥ /
sarvebhyo saṃvarāṅgebhyaḥ sattvebhyaśca na kāraṇaiḥ
sarvasattvebhyaḥ khalu saṃvaro labhyate na kebhyaścit | aṅgebhyastu vibhāṣā kaścitsarvebhyo labhyate bhikṣusaṃvaraḥ | kaściccaturbhyaḥ | tato 'nyaḥ | karmapathā hi saṃvarābhyāṅgāni | kāraṇairapi kenacitparyāyeṇa sarvaiḥ, kenacidekena |
kathaṃ tāvatsarvairyadyalobhādveṣāmohāḥ kāraṇānīṣyante ? kathamekena yadi mṛdumadhyādhimātrāṇi cittāni kāraṇānīṣyante ? paścimena paryāyeṇa niyamocyate | asti saṃvarasthāyo sarvasattveṣu saṃvṛto na sarvāṅgairna sarvakāraṇairyo mṛdunā cittena madhyenādhimātreṇa vā upāsakopavāsaśrāmaṇerasaṃvaraṃ samādatte | asti sarvasattveṣu saṃvṛtaḥ sarvāṅgaiśca, na tu sarvakāraṇairyo mṛdunā cittena madhyenādhimātreṇa vā bhikṣusaṃvaraṃ samādatte | asti sarvasattveṣu sarvāṅgaiḥ sarvakāraṇaiśca yastrividhena cittena trīnsaṃvarān samādatte | asti sarvasattveṣu sarvakāraṇaiśca na tu sarvāṅgairya upāsakopavāsaśrāmaṇerasavarānmṛdumadhyādhimātraiścittaiḥ samādatte | yastu na sarvasattveṣu syādīdṛśo nāsti yasmātsarvasattvānugatakalyāṇāśaye sthitaḥ saṃvaraṃ pratilabhate nānyathā, pāpāśayasyānuparatatvāt |
pañcaniyamān kurvan prātimokṣasaṃvaraṃ labhate | sattvāṅgadeśakālasamayamiyamāḥ- amuṣmātsattvādviramāmīti sattvaniyamaḥ | amuṣmādaṅgādityaṅganiyamaḥ | amuṣmindeśa iti deśaniyamaḥ | māsādyāvaditi kālaniyamaḥ | anyatra yuddhāditi samayaniyamaḥ | sucaritamātraṃ tu tatsyādevaṃ gṛhṇato na saṃvaraḥ |
kathamaśakyebhyaḥ saṃvaralābhaḥ ? sarvasattvajīvitānupaghātādhyāśayenābhyupagamāt | uktaṃ yathā saṃvaro labhyate ||
asaṃvaro 'pi sarvasattvebhyaḥ sarvakarmapathebhyaśca na tu sarvakāraṇaiḥ, yugapanmṛdvādicittābhāvāt |
ke punarasāṃvarikāḥ ? aurabhrikāḥ kaukkuṭikāḥ saukarikāḥ śākuntikā ( Jaini_131 ) mātsikā mṛgalubdhakāścaurāḥ vadhyaghātakā bandhanapālakā nāgabandhāśvapākā vāgurikāśca | rājāno daṇḍanetāro vyāvahārikāśca nīticalitā asāvarikāḥ | asaṃvare bhavāḥ, asaṃvaro vā eṣāṃ vidyata ityasāṃvarikāḥ ||
uktamidaṃ yebhyaḥ asaṃvaro labhyate | kathaṃ tu tallābha iti noktaṃ tadā rabhyate-
kriyayāsaṃvarapraptiḥ sa hābhyupagamena vā /
avijñaptirato 'nyasyāḥ kṣetrāṅgādiviśeṣataḥ
dvābhyāṃ kāraṇābhyāmasaṃvaro labhyate | kriyayābhyupagamena vā | kriyayā tatkulīnatatkarmābhyupagamāt | atatkulīnairvayamapyanayā jīvikayā jīviṣyāma iti | śeṣāvijñaptilābhastu kṣetrāṅgaviśeṣāditi | kṣetraṃ vā tadrūpaṃ bhavati yathārāmādipranānamātreṇāvijñaptirutpadyate | yathaupadhikeṣu puṇyakriyāvastuṣu | ādareṇa vā samādatte | buddhamavanditvā na bhokṣya iti | māsārdhamāsabhaktāni vā nityaṃ kariṣyāmītyevamādi | ādareṇa vā tadrūpeṇa kriyāmīhate kuśalāmakuśalāṃ vā yato 'syā vijñaptirutpadyate |
uktametadyathā saṃvarāsaṃvarāṇāṃ pratilambhaḥ ||
tyāga idānīṃ vaktavyaḥ | tatra tāvat-
kāmāptasaṃvaratyāgaḥ śikṣānikṣepaṇādibhiḥ /
patanīyarapītyeke tannetyanye tvayogataḥ
kāmāptasyāṣṭaprakārasaṃvarasya pañcabhiḥ kāraṇaistyāgaḥ | śikṣānikṣepaṇanikāyasabhāgatyāgobhayavyañjanotpādakuśalasamucchedebhyo niśātyayenāṣṭamasya | tānyetānyabhisamasya pañca bhavanti |
kiṃ punaḥ kāraṇamebhistyāgo bhavati ? samādānaviruddhavijñaptyutpādādāśrayatyāgādāśrayakopanānnidānacchedāttāvadevākṣepācca |
anye punarāhuḥ- caturṇāṃ patanīyānāmanyatamena bhikṣuśrāmaṇerasaṃvaratyāgaḥ |" 'tanna'; iti, 'ayogataḥ'; |
kaḥ punarayogaḥ ?
ayogo nāṃśuvidhvaṃsātpaṭadravyaṃ vinaśyati /
na hyavayavanāśādavayavivināśo bhavati | avayavirūpaśca prātimokṣasaṃvaraḥ | tasyāvayavakṣobhācchidratvaṃ bhavati mālinyaṃ ca | yathoktaṃ bhagavatā- "duḥśīlo bhavati pāpadharmā |"
sūtravirodhādayuktamiti cedatropadiśanti-
sūtre dhvaṃsoktiranyārthā yatherṣyāśaṭhanādiṣu
bhagavatātra "abhikṣurbhavati" iti śāsanasthityarthaṃ durvṛttavineyāvasādanārthaṃ coktam | yathā- "īrṣyiko bhavati matsarī śaṭho māyāvī mithyādṛṣṭirityevamādidoṣayuktaḥ kaśambakajātīyaḥ pāpabhikṣurnirvāsayitavyaḥ |" na ca cittāvidūṣaṇādabhikṣutvaṃ bhavati vineyaśāsanārthatattvavidbhirityuktam | tadvadatrāpi draṣṭavyamiti |
tasmātpūrvoktalakṣaṇa eva bhikṣurna yathāha kośakāraḥ |
saddharmāntarddhito 'nye 'nye nāpūrvāpratilambhataḥ /
anye punarbrūvate- saddharmāntardhāne 'pi saṃvaratyāgo bhavati | tattu naivam | yasmādapūrvastadā notpadyate | utpannastu yathoktai reva kāraṇairvinaśyati ||
atha dhyānānāsravasaṃvarayostyāgaḥ katham ? tadidamapadiśyate-
bhūsaṃcāreṇa hānyā ca tyajyate dhyānajaṃ śubham
sarvameva khalu dhyānāptaṃ kuśalaṃ dvyābhyāṃ kāraṇābhyāṃ tyajyate | upapattitto vā bhūmisaṃcārādardhvaṃ vādho vā | parihāṇito vā | samāpatternikāyasabhāgatyāgācceti ||
tathārūpyāptamāryantu phalāptyakṣavihānibhiḥ /
yathaiva rūpāptaṃ kuśalaṃ bhūmisaṃcārahānibhyāṃ tyajyate tathaivārūpyāptam | āryaṃ tu kuśalaṃ tribhiḥ kāraṇastyajyate | phalaprāptitaḥ pūrvako mārgastyajyate | ( Jaini_135 ) akṣottāpanena mṛdvindriyamārgaḥ | parihāṇita uttaro mārgaḥ | phalaṃ phalaviśiṣṭo vā | evaṃ tāvatsaṃvarastyajyate |
asaṃvaro damaprāptirjīvitotsarjanā dibhiḥ
tribhiḥ kāraṇairasaṃvaracchedaḥ | saṃvaraprāptitaḥ | yadi saṃvaraṃ samāpadyate dhyānasaṃvaraṃ vā pratilabhate hetupratyayabalenasamādhilābhāttenāsaṃvarastyājyate | pratidvandvabalīyastvāt | maraṇena cāśrayatyāgāt | dvivyañjanotpādena cāśrayavikopanāt | śastrajalatyāge 'pyakaraṇāśayataḥ saṃvaramantareṇāsaṃvaracchedo nāsti | nidānaparivarjanena pravṛddharogānivṛttivat ||
atha saṃvarāsaṃvaravinirmuktā kathamavijñaptistyajyate ? taducyate-
cittavegādivicchedairavijñaptistu madhyamā /
yena khalvasau prasādakleśavegenāvijñaptirākṣiptā tasya vicchedātsāpi vicchidyate, kumbhakāracakragativat | samādānatyāgādapi vicchidyate | kriyāvicchedādapi vicchidyate | caityavihārakṣetrāderapyarthasya vicchedādvicchidyate | āyuṣo 'pi kuśalamūlānāmapi vicchedādvicchidyate |
kāmāptaṃ kuśalaṃ nāma tribhirmūlacchidādibhiḥ
kāmāvacaraṃ punaḥ kuśalamarūpasvabhāvaṃ dvābhyāṃ kāraṇābhyāṃ tyajyate | kuśalamūlasamucchedāt, rūpārūpyadhātūpapattitaśca |
pratipakṣodayātkliṣṭaṃ tridhātvāptaṃ vihīyate /
kliṣṭaṃ tvarūpasvabhāvaṃ sarvameva pratipakṣodayādvihīyate | yasyopakleśaprakārasya yaḥ prahāṇamārgaḥ, tenāsau saparivāraḥ parityajyate | nānyathā ||
atha keṣāṃ sattvānāmasaṃvaro bhavati keṣāṃ saṃvaraḥ ? tadapadiśyate-
sarve kāmeṣu rūpe dvāveko 'rūpiṣu lābhataḥ
kāmeṣu khalu sarvaśaṇḍhapaṇḍakādīni hitvā kurūṃśca hitvā | devānāmapi saṃvaraḥ | ityato gatidvaye saṃvarāsaṃvarau vidyete | nānyatreti ||
karmādhikārādidānīṃ sū troktoddiṣṭānāṃ karmaṇāṃ nirdeśaṃ kariṣyāmaḥ | uktaṃ hi sūtre- "trīṇi karmāṇi kuśalamakuśalamavyākṛtaṃ ca |" teṣāṃ lakṣaṇamidamucyate-
yadiṣṭaphaladaṃ karma kuśalaṃ tadudāhṛtam /
viparyayeṇākuśalamavyākṛtamato 'nyathā
yatkhalviṣṭavipākaṃ nirvāṇaprāpakaṃ ca duḥkhaparitrāṇāt, tatkālamatyantaṃ vā, tatkuśalam | niruktirapīyam | niravadyadevamanuṣyastrīrūpanirvartanācchikṣitacitrakararūpanirvartanavat | kuśalamiva kuśalamaupamiko 'yaṃ śabdaniveśaḥ | tadyathā śikṣitaḥ puruṣaḥ kuśānakṣatahasto lunāti sa kuśala iti nirucyate, tadvadanyāmapi kriyāmavikṛtāṃ saṃpādayan kuśala ( Jaini_137 ) ityucyate | 'viparyayeṇākuśalam'; uṣṭrolūkādivat | 'avyākṛtamato 'nyathā'; ubhayavipākānirvartanāt ||
anyānyapi trīṇi karmāṇyuktāni | puṇyamapuṇyamānejyaṃ ca | tatra tāvat
kāmāptaṃ prathamaṃ puṇyamapuṇyamaśubhātmakam /
ūrdhvabhūmikamānejyaṃ vipākaṃ pratyanejanāt
kāmāvacaraṃ hi kuśalaṃ karma puṇyamakuśalamapuṇyamityucyate | ūrdhvabhūmikamānejyam |'; tadūrdhvaṃ dhātudvaye śubhaṃ karmānejyamityucyate | kasmātpunaretadānejyamityuktam ? 'vipākaṃ pratyanejanāt |'; kāmāvacaraṃ hi karma vipākaṃ ( Jaini_138 ) prati kampate lavaṇopamasūtraṇyāyena | katham ? avyavasthānāt | anyagatikamapi hyanyasyāṃ gatau vipacyate | tadanyadevanaikāyikaṃ cānyatra devanikāye | yadeva hi pramāṇabalavarṇasukhabhogādisaṃvartanīyaṃ karma deveṣu vipacyeta tadeva kadācidanyapratyayavaśānmanuṣyatiryakpreteṣu vipacyate | karmajāticodaneyaṃ bhagavato vivakṣitā na dravyacodaneti |
atrāha | nanu ca trīṇi dhyānāni señjitānyuktāni bhagavatā- "yadatra vitarkitaṃ vicāritamidamatrāryā iñjitamityāhuḥ" ityevamādi ? samādhyapakṣālāṃsteṣāṃ sandhāyaivamuktam | ānejyānyapi tu tānyuktānyānejyasūtre, ānejyasaṃpreyagāminīṃ pratipadamārabhya ||
punaranyāni trīṇi karmāṇyuktāni- "sukhavedanīyaṃ duḥkhavedanīyaṃ, aduḥkhāsukhavedanīyaṃ ca |" tatra
sukhavedyaṃ śubhaṃ karma dhyānādarvākturīyakāt /
upekṣāvedyamanyatra duḥkhavedyantu pāpakam
tatra śubhaṃ karma yāvattṛtīye dhyāne sukhavedyamityucyate | etāvatī khalu bhūmiḥ sukhāyā vedanāyāḥ | tadeva caturthadhyānātprabhṛtyupekṣāvedanīyamityucyate | akuśalaṃ tu karma duḥkhavedanīyamityucyate |
kiṃ punarvedanaiva vipākaḥ ? netyāha | prādhāniko 'yaṃ rnirdeśaḥ | sacatuskandhasambhāraṃ hi sukhamabhipretam | dārṣṭāntikānāṃ tu sukhaiva vedanā vipākaḥ cetanaiva ca karma | ābhidhārmikānāṃ tu pañcaskandho vipākahetuḥ pañcaskandhāśca vipāka iti |
kathaṃ punaravedanāsvabhāvaṃ karma sukhavedanīyamityucyate ? sukhāyā vedanāyā hitaṃ sukhavedanīyam | sukhāsyā vedanīyo vipāka iti vā |
kiṃ punaraduḥkhāsukhā vedanā caturthadhyānādadho na vidyate ? na khalu na vidyate | kiṃ tarhi?
adho 'pi madhyamaṃ karma dhyānenāntyepi nirvṛteḥ /
yugapattrivipākeṣṭerdhyānāntaravipākataḥ
aduḥkhāsukhavedanīyaṃ khalu karma caturthadhyānādadho 'pyasti tṛtīye dvitīye prathame ca dhyāne | parinirvṛte upekṣāyāṃ ca sthitaḥ parinirvāti | kiñca, 'yugapat trivipākeṣṭeḥ |'; uktaṃ hi- "syāt trayāṇāṃ karmaṇāmapūrvācaramo vipāko vipacyeta | syātsukhavedanīyasya rūpaṃ, duḥkhavedanīyasya cittacaitasikā dharmāḥ, aduḥkhāsukhavedanīyasya cittaviprayuktāḥ" iti | ato 'pyastyadhastādaduḥkhāsukhavedanīyaṃ karma | kiñca, 'dhyānāntaravipākataḥ |'; nahi dhyānāntare upekṣāmantareṇa vipāko 'nyā vedanā vipacyate | tatra sukhaduḥkhayorabhāvāt ||
punaścaturvidhaṃ karma dṛṣṭavedyādibhedataḥ /
tadetatkarma samāsato dvividhaṃ, niyatavedanīyamaniyatavedanīyaṃ ca | tatra niyatavedanīyaṃ trividham | dṛṣṭadharmavedanīyamupapadyavedanīyamaparaparyāyavedanīyaṃ ca- ityetat trividhaṃ karma niyatavedanīyam | caturthamaniyatavedanīyam |
tatra dṛṣṭadharmavedanīyaṃ yatraiva janmani kṛtaṃ tatraiva vipacyate | upapadyavedanīyaṃ yad dvitīye janmani | aparaparyāyavedanīyaṃ tasmātpareṇa |
ataḥ punaścaturvidhātkarmaṇaḥ katamena janmākṣipyate?
janmanastribhirākṣepo dṛṣṭadharmāhvayādṛte
na khalu dṛṣṭadharmavedanīyena karmaṇā nikāyasabhāga ākṣipyate ||
atha kasmindhātau kasyāṃ vāṃ gatau katividhaṃ karmākṣipyate ?
caturṇāmapi cākṣepaḥ sarvatra narakādṛte /
na tatreṣṭaphalābhāvācchubhaṃ yasmādvipacyate
sarveṣu khalu triṣu dhātuṣu sarvāsu ca pañcasu gatiṣu caturṇāmapi karmaṇāmākṣepaḥ kuśalānāmakuśalānāṃ ca | narakānvarjayitvā | narakeṣu hi dṛṣṭadharmavedanīyaṃ kuśalaṃ nākṣipyate | tatreṣṭavipākābhāvādanyat trividhamākṣipyate | kiñca,
notpadyavedyakṛttatra yadviraktaḥ pṛthagjanaḥ /
sthiro nāparakṛccāryaścalo 'pi bhavamūlayoḥ
Original text: Abhidharmadīpa with auto(?)entary Vibhāṣāprabhāvṛtti · Edition: P.S. Jaini. Abhidharmadīpa with Vibhāṣāprabhāvṛtti, Patna 1959 (Tibetan Sanskrit Works Series, 4). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0