Abhidharmadīpa with auto (with commentary) · Verses 141-160
yena khalu dārḍhyenopeto yamekaṃ phalamākṣipate, yadi tenaiva yuktaḥ syād dvitīyamapyākṣipet | na cainaṃ śaktimantamanityatā hiṃsyāt | tasmād gamyate 'nyathībhūto 'yamanityatāvyāghrīmukhaṃ praviśati | ityekaṃ phalamākṣipya naśyatītyuktametat- 'ekakāritranāśābhyāṃ śaktihāniḥ prasiddhyati |'
na prasiddhyati, nirhetukatvādvināśasya | ye hyarthatmāno hetumantaste khalvanityā dṛṣṭāḥ | katham ? aṃkuravat | na vināśasya vināśo 'sti, tasmādahetukaḥ | kiñca, ye cārthātmānaḥ paścādbhavanti teṣāṃ pūrvaheturasti tadyathā bhasmano bījādisaṃyogaḥ | na ca vināśasya heturasti | tasmādasau na paścādbhavatīti | tatra yaduktaṃ jātasya sthityanyathātvamapekṣya vināśo bhavatīti tadayuktam | atra pratyavasthānam-
sati janmani tadbhāvād dravyakāritranāśataḥ /
āgamādupapatteśca vināśo 'pi sahetukaḥ
saheturvināśa iti sthāpanā | kutaḥ ? 'sati janmani tadbhāvāt |'; uktaṃ hi bhagavatā- "asmin satīdaṃ bhavati | yāvadavidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ |" sati cotpattimati vināśo bhavati | tasmātsahetukaḥ | yasya punarahetukastasya prāgapi janmanaḥ so 'stīti janmaiva na syāt, viruddhānāmanyataropapatteḥ | tayoravirodhādvā tadvyapadeśānupapattiratāddharmyaṃ ca saṃskārāṇāmiti |
dharmanāstitvamātraṃ vināśa iti cet | na | tadastitvapūrvakatvāt | astitvapūrvakaṃ hi tannāstitvamiti tadapi sahetukam | nāsti kiñcittaditi cet | na | astitvavirodhānupapatteḥ | kiñca, bhāvavirodhitve satyabhāvasya bhavatāpatteḥ | avirodhitve bhāvanityatvaprasaṃgādubhayābhāve vāṅmātratvāt | kā caiṣā vāco yuktiḥ sati ca bhavati tadviśeṣyaścātadvirodhī ( Jaini_108 ) ca | na ca kiñcidityevaiṣā vācoyuktirasaṃbaddhā | nirarthikā caiṣā vācoyuktiḥ | ataste bhāvābhāvo vāgvastumātram | pratiṣedhasāmarthātpratiṣedhyo bhāvo 'stīti cet | nāsti | śaśaviṣāṇavacchabdo gaḍumātratvātpratiṣedhadvayārthānupapatteśca | kiñca, kāritramātranāśācca | viruddhapratyayasānnidhye kriyāmātraṃ hi nodeti, naśyati | tasmānnānarthavān vināśaśabdaḥ | kutaśca ? āgamādupapatteśca |
uktaṃ hi bhagavatā- "utpannānāmakuśalānāṃ dharmāṇāṃ nirodhāya" iti | tathoktam- "ihaikatīyaḥ prāṇātipātiko bhavati" iti vistaraḥ | tathā- "tisraḥ saṃvartanyo 'nalajalānilākhyā yābhiḥ krameṇa yāvacchubhakṛtsnā vinaśyante" iti | tathā- "jātipratyayaṃ jarāmaraṇam" iti |
upapattirapi | janmano 'pyahetukatvaprasaṃgāt | yadi khalvasati sadbhāve 'pyahetuko vināśaḥ, janmāpyahetukaṃ bhavatviti | tatsamarthahetusāmagrīsannidhāne janmadarśanāt, tatsahetukatvamiti cet | na | tadvināśe tulyatvāttasyāpi samarthahetusāmagryantarasannidhānābhyupagamāt |
vyākhyātāni lakṣaṇāni ||
nāmakāyādayo vaktavyāḥ | na khalu vaktavyāḥ | na hi te śabdādanye vidyante, svabhāvakriyābhāvāditi | tadupadarśanārthamidamārabhyate |
vākchabdādhīnajanmānaḥ svārthapratyāyanakriyāḥ /
saṃjñādyaparanāmānastrayo nāmādayaḥ smṛtāḥ
viprayuktāḥ khalu nāmādayaḥ saṃskāraskandhasaṃgṛhītāḥ | vāk tu rūpaskandhasaṃgṛhītā vāggīrniruktirityarthaḥ | te ca tadadhīnotpattayo niruktyadhīnārthapravṛttayaśca ( Jaini_109 ) jñānavadarthasya pratinidhisthānīyāḥ | niruktiḥ nāma saṃjñā | nārthānāmekasaṃjñatvāt | yathā tu cakṣurvijñānakāyādayaḥ pañcarūpādyāyattavṛttayaḥ, tadvatte 'pi 'vākchabdādhīnajanmānaḥ'; | ataścoktam- "vāṅ nāmni pravartate, nāmārthaṃ dyotayati |" iti | vācā saha kacaṭatapādayo jāyante tayā nidhīyanta iti | prativarṇānuvartinīnāṃ vācāṃ sāvayavatve 'pi sati tadabhidhānānupapattiriti cet | na | śabdabhedasaṃcayasya pratyayatve tadabhidhānasāmarthyopapatteḥ |
kiñca, kriyayā ca tadastitvaṃ nirdhāryate | kā ca setyucyate | svārthapratyāyanaṃ kriyā | svaṃ svamarthaṃ pratyāyayatyapauruṣeyatvānnāmārthasaṃbandhasyaiṣa teṣāṃ kṛtāntaḥ |
te punarnāmasaṃjñādyaparanāmānaḥ |
tatra nāmaparyāyaḥ saṃjñākaraṇaṃ yathā ghaṭa iti |
padaparyāyo vākyam | yathā ghaṭo dṛśyata iti | yena kriyāguṇakālaviśeṣā gamyanta iti kvacit | "yāvadbhirarthavadbhiḥ padairvivakṣitārthaparipūrirbhavati tāvatāṃ samūhaḥ padam" ityābhidharmikāḥ |
vyañjanaparyāyo 'kṣaraṃ yathā ka ityetadakṣaraṃ niravayavamamūrtamapratighaṃ rūpalakṣaṇavimuktaṃ traikālikārthapratyāyanasamarthaṃ manovada pratihatagamanamiti |
na, asiddhatvāt | na khalu vākchabdādanye nāmādayaḥ siddhyanti | vākchabda evārtheṣu saṃjñākartṛkṛtāvadhiḥ smṛtyā gṛhītāvayavasamudāyaḥ śroturarthaṃ pratyāyayatīti kimanyairnāmādibhiḥ parikalpitaiḥ ? tatredaṃ pratyavasthīyate-
anye nāmādayaḥ śabdādaprāptārthaprakāśanāt /
śabdo hiparamāṇusaṃcayaḥ | sa prāpyārthaṃ prakāśayet, pradīpavat | nājātadhvastasvargādideśasthānarthān prāptuṃ śaknoti | tasmātpratipadyasva na śabdo 'rthaṃ pratyāyatīti | itaśca kramayaugapadyapratyāyanāsaṃbhavāt | katham ? balvajavat | iha hi bahūni balvajadravyāṇi pratyekamasamarthāni saṃbhūya rajjvātmanāvasthitāni dārvādyākarṣaṇakriyāsāmarthyopetāni bhavanti | na caivaṃ vākyātmānaḥ śabdāḥ buddhyupagṛhotāvayavasamudāyasaṃkṣepāḥ kramalabdhajanmānaḥ pratyekamarthapratyāyanasamarthāḥ, nāpi saṃbhūya pratyāyayanti, saṃbhūyānavasthānād balvajavat | tasmātkramayaugapadyātpratyāyanāsaṃbhavānna śabdāḥ kañcidarthaṃ pratyāyayantīti siddham |
itaśca, pratyāyyapratyāyakādisaṃbandhānupapatteḥ | katham ? pradīpavat | tadyathā pradīpastamasi ghaṭādipratyāyyapratyāyakaśaktiyukto ghaṭadarśanārthibhirupādīyate na ca kaścicchabdaḥ kasmiṃścidarthe kenacitsaṃbandhiviśeṣeṇa niyatavṛttiḥ, yastaṃ gṛhītvā pratyāyayemeti |
tatra tāvat | na pradīpasyeva pratyāyyapratyāyakasaṃbandho 'sti | akṛtasaṃketasyāpratyāyanāt | nāpi saṃyogākhyaḥ saṃbandho 'sti sadasatostadanupapatteḥ | guṇatvācceti kasmiścinna samavāyākhyaḥ | ata evākāśaguṇatvācceti kaścit | tasmātpratyāyyapratyāyanādisaṃbandhānupapatteḥ yadagadiṣma na śabdo 'rthaṃ pratyāyayatīti tatsamyagabhyadhāmeti |
sāmayikaḥ śabdo 'rthapratyāyanaliṅgamiti cet | na | sādhyatvādvitarkavicārādhīnajanmanaḥ śabdasya kramayaugapadyapratyāyanānupapatteśca | prativarṇaviṣayā smṛtiḥ pratyāyayatīti cet | na | tatsamānadoṣatvātpūrvapakṣotsargatvācca | saṃskāra iti cet | na | asiddhatvāduktottaratvācca | yādṛcchikasaṃvṛttiśabdamātrābhyupagame vakṣyamāṇadoṣaprasaṃgācceti |
kiṃ punarete nāmakāyādayo nityā āhosvidanityā iti ?
anityāste tu vijñeyāḥ
tu śabdo 'nityatvavādaviśeṣa | rtho hetuḥ | ka iti cet | so 'yamucyate-
sāpekṣārthavibhāvanāt
katham ? jñānavat | tadyathā jñānaṃ cakṣurādīn hetūnapekṣyārthaṃ vibhāvayati tadvannāmādayo 'pi ghoṣādīn hetūnapekṣyārthaṃ pratyāyayanti | tasmātsāpekṣapratyāyanādanityā iti ||
yadi tarhi nāmādayo 'rthaṃ pratyāyayanti, tatkathamidaṃ sadbhirapyucyate- 'śabdo 'rthaṃ pratyāyayati'; iti ? tadatrābhidhīyate-
svarūpaṃ vedayaṃścchabdo vyañjanādīni ca dhruvam /
arthapratyāyakaḥ prājñarbhaktikalpanayocyate
āñjasā hi vāṅ nāmni pravartate nāmābhilapatotyarthaḥ | nāma tvarthaṃ dyotayatīti prativarṇānuvartino vāk khalu nāmābhilapanto svañca rūpamudbhāvayantī santānena pravartamānā guṇakalpanayārthaṃ pratyāyayatītyapadiśyate | na tvarthaḥ śabdavācyo dyotyo vā |
itaśca na śabdo 'rthaṃ pratyāyayati | yasmāt-
paramāṇusvabhāvatvād ghoṣaikatvaṃ na yujyate /
"edaitau kaṇṭhatālavyau" iti pratijñāyate | na caikasyāṇuvacanasya viśliṣṭasthānadvaye vṛttirupapadyate | paramāṇusaṃghātasya tūpapadyate | paramāṇavo 'pi pratyekaṃ na pratyāyayanti, digbhāgāstitvanāstitve tadabhāvācceti | samudāyo 'pi madhyasthairapratyāyanānumānādantadvayenāpi na pratyāyayatītyadhyavasīyate | ( Jaini_112 ) na cārthāntaraṃ samudāyibhyaḥ samudāyo 'sti | sa kathamarthaṃ pratyāyayiṣyatīti | atītavarṇasamudāyastvantyavarṇāpekṣo manobuddhyopagṛhītasvarūpaḥ saṃbandhinyarthe buddhimutpādayan pratyāyayatīti yuktarūpo vyapadeśaḥ |
atra mīmāṃsakavaiyyākaraṇau pratyācakṣāte | nāsiddhatvāt | na khalu śabdasya paramāṇumayatvaṃ siddham | tasmādanuttarametat | tau pratyabhidhīyate |
tādātmyaṃ pratighātitvāt
pratihanyate khalu śabdaḥ prākārabhittyādiṣu tasmātpratighātī śabda iti | na | asiddham | siddhasādhanādasiddheḥ | yatkhalu bhavatā pratighātitvenāprasiddhaṃ paramāṇumayatvaṃ sādhyata ityasadetat | tatredaṃ pratyavasthīyate |
tatsiddhirvaraṇādibhiḥ
ālāṅgalagrāhebhyaḥ siddhametadgarbhagṛhāntargatena pihite kavāṭe 'bhihanyamānāḥ paṭahāḥ dhmāpyamānāśca śaṃkhā na śrūyante | hūṇanāḍonirghoṣeṇa ca nagaraprākārāṇi pātyante | tasmātsiddhena jālmajenāsiddhasya sādhanamidamāviṣkriyate nāsiddheneti |
yadapyucyate sphoṭaḥ śabdo dhvaniḥ śabdaguṇa iti tatrāpadiśyate-
sphoṭākhyo nāparo ghoṣācchabdo nityaḥ prasiddhyati /
tasmāddhdhaniḥ śabdaḥ sphoṭa ityanarthāntaram | yathā hastaḥ karaḥ pāṇiriti lokaprasiddhametat | tasmāt-
kramavṛtterna śabdena kaścidartho 'bhidhīyate
iti prāgāviṣkṛtametat | tanmā pramoṣīḥ ||
yadapyucyate vaiyākaraṇaiḥ śabdo buddhinirgrāhya eṣa vaiśeṣikairapi śrotragrāhyaḥ, śabdasyānyatve 'pi ca śabdatvādayaḥ śrotreṇa gṛhyanta iti | tayoridamucyate-
na śrutyā śrūyate śabdastadanyā ca gatiḥ śruteḥ /
yo brūyātsa svamātmānaṃ vidvadbhirapahāsayet
iti | tasmātpratītapadārthako loke dhvaniḥ śabdaḥ | tataścānye nāmādayaḥ sarvārthaviṣayā iti sthāpanā |
pratidyotyaṃ yathāyogaṃ niyatāniyatāśca te /
tatra ya āryayā niruktyā nirucyante dvādaśāyatanaviṣayāste niyatābhidheyasaṃbandhāḥ, laukikyāśca kecinniyatābhidheyā nirucyante | ubhaye 'pyete kṛtasaṃketasyārthaṃ pratyāyayanti | ye tu yathecchaṃ pitrādibhiḥ kriyante nāmakāyādibhiste hyaniyatā yadṛcchikā ityucyante | tadyathā ḍitthaḍavitthādayaḥ |
prathamāstu buddhotpāda eva pravartante nānyadeti | uktaṃ hi bhagavatā- "tathāgatānāmutpādānnāmapadavyañjanakāyānāmutpādo bhavati" ityetasmāt-
niyatodbhāvanād buddhaḥ sarvajña iti gamyate
ye hyapaurūṣeyā dhātvāyatanaskandhādyavadyotakāste prathamaṃ buddhaviṣayā eva | tadavabodhācca bhagavānsarvajña ityabhidhīyate | te punarete-
sattvākhyāḥ kāmarūpāptā niṣyandāvyākṛtāstathā /
sattvākhyā hyete | yaśca dyotayati sa taiḥ samanvāgataḥ | na yo dyotyate | ( Jaini_114 ) kāmāptāḥ rūpāptāścaite vākchabdādhīnajanmatvāt | naiṣyandikā anivṛtāvyākṛtāścaiva |
yathā caite nāmādayaḥ
tathaiva ca vipākaśca sābhāgyaṃ prāptayo dvidhā
abhidharmadīpe vibhāṣāprabhāyāṃ vṛttau dvitīyasyādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ ||
dvitīyo 'dhyāyaḥ samāptaḥ ||
tṛtīyo 'dhyāyaḥ |
caturthapādaḥ |
................ | dvitīyaṃ dvitīyasyāḥ | tṛtīyaṃ tṛtīyasyāḥ | vāyusaṃvartanyāścaturthadhyānaṃ śīrṣamiti |
atrāha- caturthadhyāne saṃvartanī kasmānna bhavati ? taducyate-
sattvākhyopadravābhāvānna caturthe 'sti sūtrataḥ /
vimānasya samatvasya pradhvaṃsānnityatā kutaḥ
caturthe khalu dhyāne bāhyādhyātmikā apakṣālā na vidyante tasmānna saṃvartano utpādyate | prathame hi dhyāne vitarkavicāra vagnikalpāvapakṣālabhūtau vidyete | dvitīye prītirapkalpā cetopahāriṇī | tṛtīye dhyāne āśvāsapraśvāsā ( Jaini_116 ) vāyvātmakāḥ | ityato yasyāṃ dhyānasamāpattau yathābhūto 'pakṣālastathābhūtena bāhyena vināśaḥ | caturthe tu bāhyo 'pakṣālo na pravartata iti nāsti saṃvartanī | nityaṃ tarhi caturthadhyānaṃ prāpyam | kasmāt ? 'vimānasya samatvasya'; karmakṣayena'pradhvaṃsāt'; iti ||
kathaṃ punaretāḥ saṃvartanyaḥ kayā vānupūrvyā bhavanti ? taducyate | nirantaraṃ tāvat-
sapta tejobhirekādbhirgate 'dbhiḥ saptake punaḥ /
tejasā saptakāntyaikā vāyusaṃvartanī tataḥ
sapta saṃvartanyastejobhiḥ bhavanti | aṣṭhamo 'pām | evaṃ saptako bhavati | tasmin saptake 'tikrānte punastejasā saptakaḥ | tasminnapyatikrānte vāyusaṃvartanyaikayā nāśo bhavati | sā tu nityaṃ tejasaḥ saptakapṛṣṭhe vāyusaṃvartanī bhavati | ta ete piṇḍena bhavanti ṣaṭpañcāśat tejaḥsaṃvartanyaḥ, saptāpsaṃvartanyaḥ, ekā vāyusaṃvartanī ||
kiṃ punastatra kāraṇaṃ yatpaścādvāyursavartanyekaiva bhavati ? taducyate-
āgneyātsaptakādekaḥ pāvanīkimanantaram /
āyuṣparigrahādevaṃ śubhakṛtsnāyuredhanam
evaṃ ca kṛtvā prajñaptibhāṣyamanulomitaṃ bhavati- "catuḥṣaṣṭhiḥkalpāḥ śubhakṛtsnānāṃ devanāmāyuṣpramāṇam" iti ||
atha kasmāt pṛthivīsaṃvartanī na bhavati ? tadatra kāraṇamucyate-
vātādidoṣasādharmyātsattvānāṃ tadvināśakāḥ /
ādhyātmiketi sārūpyānna bhūsaṃvartanī matā
yathā khalu vātapittaśleṣmabhistribhiḥ sattvānāṃ marmacchedaḥ pṛthivīdhātutvalakṣaṇo bhavati tadvadagnijalavāyubhirbhūrūtsādyate | kiñca, ete tadvināśakāḥ .............tannāśāya pravṛttatvāt | kiñca, 'ādhyātmiketi sārūpyācca'; | yathā cādhyātmikyastrisraścittasya tayorbhavanti vitarkavicāraprītyucchvāsapraśvāsalakṣaṇaistathā bāhyā apyupadravā vahnyambhovāyuprakopalakṣaṇā bhavantīti ||
abhidharmadīpe vibhāṣāprabhāyāṃ vṛttau tṛtīyasyādhyāyasyacaturthaḥ pādaḥ samāptaḥ ||
tṛtīyo 'dhyāyaḥ samāptaḥ ||
caturtho 'dhyāyaḥ |
prathamaḥ pādaḥ |
atha yaduktaṃ "sattvakarmadvidhākhyena pūritaṃ vāyumaṇḍalam" ityetaducyatām | kāni tāni kiyanti vā karmāṇītyataḥ karmāṇi prastūyante |
sattvopapattihetūnāṃ vipatsaṃpadvidhāyinām /
lokavacitryakartṛṇāṃ karma heturitīṣyate
dṛśyate khalu sattvānāṃ hīnamadhyopkṛṣṭajātiparigrahāyāmāśrayabhogādisampadvipattiśca | yacca dvividhasya lokasya vicitratā tatra karmāṇi hetuḥ | atasteṣāṃ tattvāni vakṣyāmi | yadapyuktaṃ kāni kiyanti veti tadupavyākhyāyate ||
sūtre dve karmaṇī nidiśyoktam- "dve karmaṇī cetanā karma cetayitvā ca" iti | tāni punastrīṇyuktāni | katham ?
kāyikaṃ vāṅmayaṃ caiva cetanākhyaṃ ca mānasam /
karmāṇyetāni lokasya kāraṇaṃ neśvarādayaḥ
etāni khalu trīṇi karmāṇi śubhāśubhāni dvividhasyāpi sattvabhājanalokasya hitāhitanimittānyutpattau ca sampattau ca vaicitryasya ca kāraṇam | neśvarakālapuruṣapradhānādayaḥ ||
tatra tāvadyathā neśvaraḥ kāraṇaṃ tathā pūrvamullikhitam, idānīṃ tu vispaṣṭataramāviṣkriyate-
vaiśvarūpyātkramotpādāttadvadanyatprasaṅgataḥ /
yadi khalveko nityaśceśvaro lokasyotpattisthitipralayakāraṇaṃ syāt, tena khalu kāraṇānuvidhāyitvātkāryasyaitat trayaṃ viruddhaṃ yugapat syāt | na caitad dṛṣṭamiṣṭaṃ vetyasadetat | kiñca lokaścāpyavicitraḥ syāt | yugapaccotpadyeta nagnaḥ kapālapāṇiśca paryaṭettadicchānuvidhāyī ca syāt | na caitadevam | tasmānneśvaraḥ kāraṇam |
grāmādyadhipativiśeṣotkarṣāvasthānādīśvaraprasiddhiriti cet | na | grāmādhikṛtādiha paratantratvānityatvakāryāntaraśaktivighātādidarśanāt, gomayapiṇḍopamasūtrokteśca |
bhāgavatāditannindādarśanācca | bhāgavatādyā hi maheśvaraṃ nindyanto dṛśyante | māheśvarāśca viṣṇumiti |
kāraṇasāpekṣaṃ tapaḥsāmarthyādutpādayatīti cet | tatrāpadiśyate |
nānyāpekṣā tapoyogo pakṣahānyādidoṣataḥ
yadi khalu sahakārikāraṇāpekṣaḥ tapobalalabdhyaiśvaryaśca lokaṃ sṛjati kumbhakārabaddhaṭādīn | na | cevaṃ sati pūrvapakṣotsargaḥ kṛto bhavati | yaduktaṃ nityaścaikaśca svatantraḥ kāraṇamiti taddhīnam | tapobalasāmarthyābhyupagame cānityatvaṃ pāratantryaṃ cābhyupagataṃ bhavati | tadabhyupagamāccānaiśvaryamiti | etena kālapuruṣapradhānādikāraṇaparigrahāḥ pratyūḍhā veditavyāḥ |
yadi khalu karma kāraṇaṃ neśvarādayaḥ kathaṃ tarhi lokastatkāraṇaparigrahaṃ karotīti ? atra brūmaḥ-
karmaṇāṃ bodhyate śaktirvidhikālagrahādibhiḥ /
yato 'tasteṣu tācchabdyaṃ gauṇyā vṛttyā prayujyate
yathoktam-
"vidhirvidhānaṃ niyatiḥ svabhāvaḥ kālo grahā īśvarakarmadaivam |
puṇyāni bhāgyāni kṛtāntayogaḥ paryāyanāmāni purākṛtasya ||"
kiñca, yataśca
"grahayogo bhujāspandaḥ svapnaḥ pūrṇaghaṭādayaḥ |
sūcayanti nṛṇāmete vṛttilābhaṃ svakarmaṇaḥ ||"
ityato 'pi teṣu tācchabdyaṃ prayujyata iti ||
kathaṃ punareṣāṃ trayāṇāṃ karmaṇāṃ vyavasthānam ? yadyāśrayataḥ, sarveṣāṃ kāyāśritatvādekatvam | svabhāvataścet, vākkarmaivaikaṃ prāptam | samutthānataścet, manaḥkarmaikaṃ prāptam | sarveṣāṃ manasotthāpitatvāt | tribhirapīti vaibhāṣikāḥ ||
te punarete prathame dve karmaṇī pratyekaṃ dviprabhede | katham ? tadapadiśyate-
pūrve vijñaptyavijñaptī
kāyakarma khalu kāyavijñaptiḥ kāyāvijñaptiśca | vākkarmāpi vāgvijñaptirvāgavijñaptiśca | tṛtīyaṃ tu karma-
cetanā mānasī kriyā
uktaṃ hi bhagavatā- "cetanā karma cetayitvā |" tatpunastridhoktam- "kāyakarma vākkarma manaskarma ca" iti |
kiṃ svabhāvaṃ punaridaṃ kāyakarma kiṃ tāvatkāyasvabhāvam ? yathā vākkarma ( Jaini_122 ) vāksvabhāvam, āhosvitkāyādanyadyathā manaskarma manasonyadityetadāha | ..............
abhidharmadīpe vibhāṣāprabhāyāṃ vṛttau caturthādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ
caturthādhyāye
dvitīyapādaḥ |
..................parābhavantītyapadiśyate |
annamatyagninirdagdhaṃ yathā sthālī ca saṃskṛtā /
pāpadṛṣṭestathā śīlaṃ śāṭhyerṣyādikṣatātmanaḥ
saṃvṛtsaddṛṣṭyupetāto bhikṣutvaṃ paramārthataḥ /
ekasampattu saṃvṛtyā dvayābhāve dvidhāpi na
Original text: Abhidharmadīpa with auto(?)entary Vibhāṣāprabhāvṛtti · Edition: P.S. Jaini. Abhidharmadīpa with Vibhāṣāprabhāvṛtti, Patna 1959 (Tibetan Sanskrit Works Series, 4). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0