Yogayātrā · Chapter 5

pūrvāditas triparivartagatair ajādyair bhaiḥ saptakair analabhāc ca gamo jayāya/
vāyuagnidiksthaparighasya samārddhagaiś ca maitrāśvihastagurubheṣu ca sarvadikṣu//

pūrveṇāindraṃ[K.pūrveṇāi ''ndraṃ] dakṣiṇena ''japādaṃ rohiṇyo 'taś ca 'ryamākhyaṃ ca śūlam/
kāmaṃ yāyāt sāmparāyeṣu kāryeṣv evaṃ dvāre[K.advāre 'pi] projjhya śūlāni tāni//

vivarjayet tvāṣṭrayamoragāṇām ardham dvitīyaṃ gamane jayepsuḥ/
pūrvārdham āgneyamaghānilānāṃ svātīm[K.svātim] maghāṃ co 'śanasaḥ samastām//

utpātapāpagrahapīḍite bhe ye yānti bhūrigrahasaṃyute vā/
te pūrvavittāny api nāśayanti dhātuprasaktā iva mūrttikendrāḥ[K.vārtikendrāḥ]//

ravisitakujarāhusauricandrā[K.ravisitakujarāhusauracandrā] jñaguruyutāḥ purataḥ kramād digīśāḥ/
vrajati yadi lalāṭage digīśe patati tato drumavat sarittaṭātsaḥ[K.sarittaṭasthaḥ]//

yāto 'yanasya pratilomakāṣṭhāṃ yaḥ syāt svatantro[K.sutantro] 'pi jitaḥ pareṣāṃ/
sa kevalavyākaraṇābhiyuktaḥ[K.kevalaṃ] vyākaraṇābhiyuktaḥ kāvyajñagoṣṭhyām iva hāsyam eti//

ayanena gato 'rkasomayor dyuniśaṃ vā sthitayoḥ pṛthak pṛthak/
viduṣām iva sarvaśāstravit[K.śabdaśāstravit] samavāye dviṣatāṃ virājate//

tithiṃ caturthīṃ navamīṃ caturdaśīṃ vihāya viṣṭiṃ karaṇaṃ ca gacchataḥ/
bhavanti cāmīkaravājivāraṇāś caturthipūrvāś ca tadāptivāraṇāḥ//

ṛkṣe[K.rikte] tithau vā vyatipātaduṣṭe yo yāti mohāt khalu vaidhṛte vā/
sa nāśam āyāty acireṇa yātā[K.rājā] rāje 'va daivajñavilomaceṣṭaḥ//

ārogyam ṛkṣeṇa dhanaṃ kṣaṇena kāryasya siddhis tithinā śubhena/
rāśyudgamena 'dhvani siddhim āhuḥ prāyaḥ śubhāni[K.sukhāni] kṣaṇadākareṇa//

pratiśukrabudhāśanivṛṣṭihatā dig adhaḥ kurute nṛpatiṃ gamane/
madirāmuditā madanākulitā pramade 'va kulam paraveśmaratā//

vīryānvitair yāyibhir ātmabhadraiḥ kleśaṃ[K.kleśed] vinā hanti camūm arīṇām/
trailokyalābhe 'py asamāptakāryāṃ tṛṣṇāṃ yathā cīraphalāmbutuṣṭaḥ//

sarpis tilaudanaṣaiḥ[K.tilodanajhaṣaiḥ] payasā ca bhuktvā pūrvādi vāraṇarathāśvanarair gatasya/
soḍhum pratāpam arayo na nrpasya śaktā gandhadvipasya kalabhā iva gandhadānam[K.dānagandham]//

ekataś ca sakalāni nimittāny ekataś ca manasaḥ pariśuddhiḥ/
cetaso 'sti[K.'pi] sahasā na[K.'sti] raṇe bhīr māruto 'pi vijayājayahetuḥ//

bhūriśūravaravājikuñjarā jñātayuddhagatayo 'bhimāninaḥ/
kva 'pi yānti ghanatūlarāśivan mārutābhihatavakṣaso 'rayaḥ//

anulomagate[K.anulomagatau] pradakṣiṇe surabhau dehasukhe 'nile gataḥ/
timirāṇi gabhastimān iva prasabhaṃ hanti balāni vidviṣām//

upapattir ayatnato yadā tṛṇapānāśanaratnavāsasām//
pramadākṣitināgavājināṃ vijayadvāram apāvṛtaṃ tadā//

lagnasya ye 'ṃśā hy uditā[K.uditā] graho yas teṣu sthito lagnaphalaṃ sa dhatte/
yas tān atītaḥ sa bhaved dvitīyaḥ sthāneṣu śeṣeṣv api cintyam etat[K.cintanīyam]//

gato 'nukūlair grahabhāgnimārutair mano 'bdavidyutsvanavṛṣṭikārmukaiḥ/
ripoḥ pramathnāti raṇājire camūṃ dvipaḥ samūlāṃ sarasī 'va padminīm//

daivena hīnaḥ parabhīṣaṇārthaṃ yāto 'tikṛcchreṇa nayaty ahāni/
svaśaktyatīto nṛpaveśmanī 'va kṛtvā pratijñām prativādibhītaḥ//

daivānvitaḥ sādhujanopakārī prabhāvamantrodyamaśaktiyuktaḥ/
bhuṅkte mahīṃ samyag avāpya yātrāṃ sasahyavindyācalapāriyātrām//

gocareṇa śubhadaḥ śaśī na ced aṣṭavargapariśodhito 'pi[K'tha] vā/
pūrvavāyur iva puṣpakālajo yāyinām phalavināśakṛd bhavet//

āśritya candrasya balābalāni grahāḥ prayacchanti śubhāśubhāni/
manaḥsametāni yathendriyāṇi karmārhatāṃ[K.karmaṇyatāṃ] yānti na kevalāni//

sarvataḥ kṣutam aśobhanam uktaṃ goḥ kṣutaṃ[K.gokṣutam] maraṇaṃ eva karoti/
kecid āhur aphalaṃ bakād ca[K.hi balād] yad vṛddhapīnasitabālākṛtaṃ ca//

śakunatithibhalābhe chattraśayyāsanādyaṃ padam api vijigīṣuś cālayec chradadhānaḥ[K.chraddhadhānaḥ]/
yadi śakunanimittasvapnacetoviśuddhir[K.śakunanimitte 'sya svacetoviśuddhir] na bhavati tad aniṣṭaṃ sarvakāryeṣu yānam//

dinakṛddivase tathā 'ṃśake yātrā lagnagate 'thavā ravau/
saṃtāpāyati smarāturā[K.smarāturaṃ] veśye 'vā 'rthavivarjitaṃ naram//

udaye śaśino 'ṃśake 'hni vā bhavati gato na cireṇa durmanāḥ//
pramadām iva jātayauvanāṃ[K.yātayauvanāṃ] ratyarthaṃ samavāpya karkaśaḥ//

bhaumodaye 'ṃśe 'hani vā 'sya yātrā karoti bandhaṃ vadham arthanāśam/
saṃsevitā 'pāpaparāṅmukhena manobhavāndhena parāṅgane 'va//

budhasya lagnāṃśakavāsareṣu yātrā naraṃ prīṇayati prakāmam/
bhāvānuraktā pravarāṅgane 'va vidagdhaceṣṭā madanābhitaptam[K.madanābhibhūtam]//

guror vilagnāṃśadineṣu yātrā śubhānu[K.hitānu]bandhepsitakāmadā ca/(Bṝ 5.31--33)
jāye 'va bhartur manaso 'nukūlā kulābhivṛddhyai ratidā hitā ca//

yātrā bhṛgor aṃśadinodayeṣu prīṇāti kāmair vividhair yiyāsum//
vilāsinī kāmavaśopayātam bhāvair anekair madanāture 'va//

dyulagnabhāgeṣu śaneś ca yātrā prāṇacchidādīn pracinoti[K.pratanoti] doṣān/
anyaprasaktā vanite 'va mohāt saṃṣevitā[K.mohān niṣevitā] manmathamohitena//

lagnena hīnā 'nyaguṇānvitāpi prītiṃ na yātrā manasaḥ karoti/
svalaṅkṛtā rūpasamanvitā 'pi prabhraṣṭaśīlā vanite 'va puṃsaḥ//

lagnasya śuddhiḥ śakunair nimittair vijñāyate 'ntaḥkaraṇena samyak/
ananyabhāvāśrayasaṃpravṛttaiḥ kaulī 'va puṃsaś caritair videśe//

chāyā śubhāśubhaphalāni nivedayantī lakṣyā manuṣyapaśupakṣiṣu lakṣaṇajñaiḥ/
tejoguṇān bahir api pravikāśayantī dīpaprabhā sphaṭikaratnaghaṭasthitaiva[K.sphaṭikaratnaghaṭasthite 'va]//

snighadvijatvaṅnakharomakeśā chāyā sugandhā ca mahīsamutthā/
tuṣṭyarthalābhābhiudayān karoti dharmasya ca 'hany ahani pravṛddhim//

snigdhā sitā ca haritā nayanābhirāmā saubhāgyamārdavasukhābhyudayān karoti/
sarvārthasiddhijananī jananī 'va cāpyā[K.''pyā] chāyā phalaṃ tanubhṛtāṃ śubham ādadhāti//

caṇḍā 'dhṛṣyā padmahemāgnivarṇā yuktā tejovikramaiḥ sapratāpaiḥ/
āgneyī 'ti prāṇināṃ syāj jayāya kṣipraṃ siddhiṃ vāñchitārthasya dhatte//

malinaparuṣakṛṣṇā pāpagandhā 'nilotthā janayati vadhabandhavyādhyanarthārthanāśān/
sphaṭikasadṛśarūpā bhāgyayuktā 'tyudārā nidhir iva gaganotthā śreyasāṃ svacchavarṇā//E40