Yogayātrā · Chapter 4
dehaḥ kośo yoddhā vāhyaṃ mantraḥ śatrur mārgo 'py āyuḥ/
cittaṃ karma prāptir mantrī prāglagnādyā bhāvāś cintyāḥ//
trilābhavarjaṃ ravisauribhaumā[K.ravisaurabhaumā] nighnanti no karmaṇi sūryabhaumau[K.sūryabhaumāḥ]/
puṣṇanti saumyā ripurāśivarjyam astaṃ[K.ripurāśivarjam na 'staṃ] bhṛgur mṛtyuvilagnam induḥ//
tithyudgamendukaraṇarkṣadinakṣaṇeṣu śuddheṣv[K.pāpeṣv] abhīṣṭaphaladā nṛpater yathā syāt/
yātrā tathā param idaṃ kathayāmi guhyaṃ śiṣyāya nai 'tad acirād hy uṣitāya dadyāt//
yogaiḥ kṣitipā vinirgatāḥ śakunais taskaracāraṇādayaḥ/
nakṣatrabalair[K.nakṣatraguṇair] dvijātayaḥ kṣaṇavīryād itaro jano 'rthabhāk//
yad yad yogavaśād vrajaty agadatāṃ dravyair viṣaṃ yojitam
saṃyuktaṃ madhunā ghṛtaṃ ca viṣatāṃ gacched[K.gacchad] yathā dṛśyate/
tadvad yogasamudbhavaṃ prakurute hitvā grahaḥ svaṃ phalaṃ
yasmāt tena samudyato 'smi gadituṃ yogān vicitrān imān//
lagne gurur budhabhṛgū hibukātmajasthau ṣaṣṭhau kujārkatanayau dinakṛt tṛtīyaḥ/
candraś ca yasya daśamo bhavati prayāṇe tasya 'bhivāñchitaphalāptir alaṃ nṛpasya//
horātṛtīyaripulābhagataiḥ krameṇa jīvārkibhaumaravibhir bhṛguje 'nukūle/
yāto 'tidṛptam api śatrubalaṃ nihanti naiśaṃ tamisram iva tigmam ayūkhakālī[K.ayūkhamālī]//
udayārinabhaḥ sthalagair[K.udayārinabhasthalagair] dinakṛdyamaśītakaraiḥ/
na bhavanty arayo 'bhimukhā hariṇā iva keśariṇaḥ//
gurur udaye ripurāśigato 'rko yadi nidhane na ca[K.ca na] śītamayūkhaḥ/
bhavati gato 'tra śaśī 'va narendro ripuvanitānanatāmarasānām//
śukavākpatibudhair dhanasaṃsthaiḥ saptame śaśini lagnagate 'rke/
nirgato nṛpatir eti kṛtārtho vainateyavad ahiṃ[K.arīn] vinigṛhya//
mūrttivittasahajeṣu saṃsthitāḥ śukracandrasutatigmaraśmayaḥ/
yasya yānasamaye raṇānale tasya yānti śalabhā iva 'rayaḥ//
sūryendū valavarjitau valayutau janmeśalagneśvarau
pātāle daśame 'pi vā śaśisuto lagnasthito vākpatiḥ/
ṣaṭsaptāṣṭamavarjiteṣu bhṛgujaḥ sthāneṣu yasya sthito
yātus tasya na vidviṣo raṇamukhe tiṣṭhanti yoṣā iva//
saure bhaume[K.vā] lagnage 'rphe[K.'rke] khamadhye karmaṇy āye[K.vā] bhārgave candraje ca/
yāyād bhūpaḥ[K.bhūpālaḥ] śatrudeśaṃ nihantuṃ dṛptaṃ śatruṃ[K.vā] kālavat[K.kālayat] krūraceṣṭaḥ//
lābhaśatrusahajeṣu yamārau saumyaśukraguravo balayuktāḥ/
gacchato yadi tato 'sya dharitrī sāgarāmburasanā vaśam eti//
pāpās tṛtīye hibuke ? jīvo bilagne śaśalāñchano 'ste/
yasyodyame tasya balaṃ ripūṇāṃ kṛtaṃ kṛtaghnesv iva yāt nāśam//
candre 'stage devagurau vilagne jñaśukrayoḥ karmaṇi lābhage 'rke/
saurārayor bhrātṛgayoś ca yāto nṛpaḥ svabhṛtyān iva śāsti śatrūn//
gurau vilagne yadi vā śaśāṅke ṣaṣṭhe ravau karmagate 'rkaputre/
sitajñayor bandhusutasthayoś ca yātrā janitrī 'va hitāni dhatte//
patyau girāṃ lagnagate 'vaśeṣair ekādaśārthopagatair yiyāsoḥ/
vidāryate śatrubalaṃ samantād dharmo yathā hetuśatair yugānte//
triṣaṇṇavāntyeṣv abalaḥ śaśāṅkaś cāndrir balī yasya guruś ca kendre/
tasya 'riyoṣābharaṇaiḥ priyāṇi priyāḥ priyāṇāṃ janayanti sainye//
kendropagatena vīkṣite guruṇā trayāyacaturthage site/
pāpair anavāṣṭasaptamair[K.anavāṣṭasaptagair] vasu kiṃ tan na yad āpnuyād gataḥ//
lagnārikarmahibukeṣu śubhekṣite jñe dyūnāntyalagnarahiteṣv aśubhagraheṣu/
yātur bhayaṃ na bhavati prataret samudraṃ yady aśmanā[K.'pi] kim uta śatrusamāgameṣu[K.uta 'risamāgameṣu]//
yasyo 'dayāstāricatustrisaṃsthāḥ śukrāṅgiro 'ṅgāraka --- saumyasaurāḥ/
dviṣadbalastrīvadanāni tasya klāntāni kāntān avalokayanti//
pūrvoktayoge dhanago budhaś cec chaśāṅkasūryau ca daśāyasaṃsthau/
asmin gatasya 'likulopagītā nānāvanotthā dviradā bhavanti//
sūryādayo 'risahajāmbaraśatrulagnabandhvāyagāḥ suraguror divasaś ca[K.divaso 'pi] yasya/
yāne 'risainyam upagacchati tasya nāśaṃ ma māṃsakaśravaṇakeṣv[K.mīmāṃsakaśravaṇakeṣv] iva tīrthapuṇyam//
trinidhanatanusaptamārisaṃsthāḥ kujasitajīvabudhā raviś ca yasya/
khalajanajanite 'va lokayātrā na bhavati yasya cirāya śatrusenā//
kujaravijayute 'ribhe[K.'tibhe] gatānāṃ sukhasahajopagatiḥ sitārkajīvaiḥ/
ripubalam[K.parabalam] upayāti nāśam āśu śrutam adhanasya kuṭumbacintayaiva[K.kuṭumbacintaye 'va]//
lagnatridharmāridaśāyageṣu sitārkijīvendukujendujeṣu/
sārke budhe ca 'ribalaṃ vināśam āyāti guhyaṃ piśuneṣv ivo 'ktam//
ekāntararkṣe bhṛgujāt kujād vā saumye sthite sūryasutād guror vā/
pradhvasyate[K.pradhvaṃsate] 'rir na cirād gatasya veṣādhiko bhṛtya ive ''śvarasya//
nirantaram yadi bhavaneṣu pañcasu grahāḥ sthitā divasakareṇa varjitāḥ/
yiyāsator[K.yiyāsato] yadi ca bhavanti pṛṣṭhatas tadā parān balabhid iva 'vakṛntati//
bṛguputramahendragurū gamane sahitau yadi bhaṃ yugapat tyajataḥ/
jñagurū yadi vā 'ṃśakam ekagatau[K.ekam itau] samare surarāḍ[K.amararāḍ] iva bhāti tadā//
nistriṃśavakropagate ca vakre vakreṇa vakraṃ nṛpatiṃ[K.nṛpatir] nihanyāt/
pānaprasaktaṃ niśi vā prasuptaṃ tasyai 'va ca 'ste yadi vā 'ṃśakaḥ syāt//
putro dharitryā dinakṛt sutaś ca yadā tyajetāṃ yugapan navāṃśam/
tadā hy avaskandagato narendro bhuṅkte ripūn tārkṣya iva dvijihvān//
budhabhārgavamadhyagate himagau hibukopagate ca nṛpaḥ praviśan[K.pravasan]/
puruhūtadiśaṃ yadi vā 'ntakṛtaḥ puruhūtayamapratimo bhavati//
sitendujau caturthagau niśākaraś ca saptame/
yadā tadā gato nṛpaḥ praśāsty arīn vinā raṇān[K.raṇāt]//
śaśini caturthagṛhaṃ samupete budhasahite 'stagate bhṛguputre/
gamanam avāpya patir manujānāṃ jayati ripūn samareṇa vinai 'va//
kṣititanayayutān navāṃśakād yadi śatame[K.śatago] bhṛgujo 'thavā guruḥ/
śataguṇam api hanty arer balaṃ viṣam iva kāyam asṛkpathopapannam[K.asṛkpathopagam]//
śatāṃśakād ūrdhvam avasthite budhe yamārayos tatra gatasya bhūbhṛtaḥ/
prayāti nāśaṃ samare dviṣaḍ balaṃ yathā 'rthibhāvopagatasya gauravam//
nakṣatram ekaṃ yugapat praviṣṭau yadā dharitrītanayāmarejyau/
kuryāt tadā 'ntaṃ dviṣatāṃ balasya drauṇir yathā 'rer niśi sauptikena//
ṛkṣaṃ gurujñau budhabhārgvau vā yadā praviṣṭau yugapat sametau/
arthān avāpnoti tadā vicitrān chātraḥ sutīrthān[K.sutīrthād] gurupūjayaiva[K.gurupūjaye 'va]//
yātrādigīśād yadi pañcame 'nyo gṛhe graho vīryayuto 'vatiṣṭhet/
samudyatāśākathitāni bhaṅktvā phalāni vīryān nayati svakāṣṭhām//
eko 'pi jīvajñasitāsitānāṃ kujāt trikoṇe ravito 'tha ve 'nduḥ/
yatro 'dyatas tatra na yāti yātā tayor balīyān nayati svakāṣṭhām//
janmodayarkṣaṃ hibukāstasaṃsthaṃ yasya 'śubhair dṛṣṭayutaṃ na saumyaiḥ/
sa śāṇḍilīṃ prāpya yathā garutmān danyaṃ[K.dainyaṃ] gato 'bhyeti hatasvapakṣaḥ//
horāṣṭame janmagṛhāṣṭame vā svāc chatrubhāc chatrugṛhodaye vā/
tadrāśipair vā gamanaṃ vilagne tulyaṃ narāṇāṃ viṣabhakṣaṇena//
ripunidhanavilagne svāt triṣaḍlābhage vā
balavati bhavaneśe sve kṛśe śatrupakṣe/
anabhimukhadigīśe dikpatau susthite ca
vrajati yadi yatheṣṭaṃ prāpnuyāt tatra yatā//
kendratrikoṇeṣu śubhāḥ praśastās teṣv eva pāpā na śubhapradāḥ syuḥ/
papo 'pi kāmaṃ balavan niyojyaḥ kendreṣu śūnyaṃ na śivāya kendram[K.lagnam]//
saumyaiś ca pāpaiś ca catuṣṭayasthaḥ kṛcchreṇa siddhiṃ samupaiti yātā/
prapātapātapratighātavakrair[K.prapātayānapratighātavakrā] nadī 'va dhātrīdharakandareṣu//
guro[K.gurau] vilagne bhṛguje 'risaṃsthe candre 'ṣṭame hanti gato 'risenām/
viṣṭaṃ[K.vṛṣṭiṃ] yathā dakṣiṇamārgacārī rūkṣo athavā[K.yadā] hrasvatanuś ca śukraḥ//
siṃhājataulimithunā[K.siṃhājataulimithunaṃ] mṛgakarkaṭau ca sveśānvitā yadi bhavati[K.bhavati] yasya śaniś ca lagne/
tatsainikāḥ parabalaṃ ksapayanti yātur mūrkhasya vittam iva cāraṇacāṭukārāḥ[K.cāraṇacāṭacakṣāḥ(?)]//
udaye gurusaumyabhārgavaiḥ sahaje 'rkārkikujaiś ca gacchataḥ/
na bhavanty arayo raṇe sthirāḥ kitavānām iva vittasaṃcayāḥ//
jātakoktanṛpayogagatānām pratyahaṃ[K.pratidinam] bhavati rājyavivṛddhiḥ/
vātaghūrṇitam iva 'rṇavayānam parabalaṃ hi samupaiti vināśam//
horā''śrite[K.horāśrite] devagurau prayātā krūragrahaiḥ karmaṇi lābhagair vā/
kṛtvā ripūṇāṃ kṣayam akṣatāṅgaḥ svayaṃ[K.kṣayaṃ] kṣitīśo 'kṣayakośam eti[K.'kṣayakośa aiti]//
lābhārthalagneṣu śubhā raviḥ khe yasya ''rasaurau sahaje 'ribhe vā/
tasya 'rthakośaḥ samupaiti vṛddhiṃ lābho[K.lobho] yathā pratyaham arthavṛddhyā//
svoccapagair jīvakujārkajārkair ebhyas tribhir vā kathitaikalagne/
rājñaḥ praṇāśaṃ samupaiti śatruḥ saukhyaṃ dvibhāryasya yathā 'dhanasya//
eko 'pi jīvārkakujārkajānāṃ svocce vilagne svagṛhe yadī 'nduḥ/
jātasya[K.yātasya] yānty atra parāḥ praṇāśam mahākulānī 'va kuṭumbabhedaiḥ//
lagnāc caturthe atibale śaśāṅke[K.vibalaḥ śaśāṅkaḥ] yogād vinā candrabalena yātā[K.yātaḥ]/
labdhā 'pi lakṣmīṃ bahuratnapūrṇāṃ[K.lakṣmīr bahuratnapūrṇā] kṣipraṃ kṣayaṃ yāti yathā śaśāṅkaḥ//
yeṣāṃ game navamapañcamakaṇṭakasthāḥ saumyās tṛtīyaripulābhagatāś ca pāpāḥ/
āyānti te svabhavanāni punaḥ kṛtārthā dattā dvijātiṣu purā vidhivad yathārthāḥ//
Original text: Yogayātrā · Edition: Ramacandra Jha, Darabhanga, KMSG 23, 1986 with reference to Kern, Hendrick, ``Die Yogayatra des Varahamihira, Adhyaya 1--9'' Verspreide Geschriften, Vol. 1, pp.99--168, Hague, 1913 and Bhattotpala's commentary in the Brhatsamhita · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0