Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yogayātrā · Chapter 4

4.1

dehaḥ kośo yoddhā vāhyaṃ mantraḥ śatrur mārgo 'py āyuḥ/
cittaṃ karma prāptir mantrī prāglagnādyā bhāvāś cintyāḥ//

4.2

trilābhavarjaṃ ravisauribhaumā[K.ravisaurabhaumā] nighnanti no karmaṇi sūryabhaumau[K.sūryabhaumāḥ]/
puṣṇanti saumyā ripurāśivarjyam astaṃ[K.ripurāśivarjam na 'staṃ] bhṛgur mṛtyuvilagnam induḥ//

4.3

tithyudgamendukaraṇarkṣadinakṣaṇeṣu śuddheṣv[K.pāpeṣv] abhīṣṭaphaladā nṛpater yathā syāt/
yātrā tathā param idaṃ kathayāmi guhyaṃ śiṣyāya nai 'tad acirād hy uṣitāya dadyāt//

4.4

yogaiḥ kṣitipā vinirgatāḥ śakunais taskaracāraṇādayaḥ/
nakṣatrabalair[K.nakṣatraguṇair] dvijātayaḥ kṣaṇavīryād itaro jano 'rthabhāk//

4.5

yad yad yogavaśād vrajaty agadatāṃ dravyair viṣaṃ yojitam
saṃyuktaṃ madhunā ghṛtaṃ ca viṣatāṃ gacched[K.gacchad] yathā dṛśyate/
tadvad yogasamudbhavaṃ prakurute hitvā grahaḥ svaṃ phalaṃ
yasmāt tena samudyato 'smi gadituṃ yogān vicitrān imān//

4.6

lagne gurur budhabhṛgū hibukātmajasthau ṣaṣṭhau kujārkatanayau dinakṛt tṛtīyaḥ/
candraś ca yasya daśamo bhavati prayāṇe tasya 'bhivāñchitaphalāptir alaṃ nṛpasya//

4.7

horātṛtīyaripulābhagataiḥ krameṇa jīvārkibhaumaravibhir bhṛguje 'nukūle/
yāto 'tidṛptam api śatrubalaṃ nihanti naiśaṃ tamisram iva tigmam ayūkhakālī[K.ayūkhamālī]//

4.8

udayārinabhaḥ sthalagair[K.udayārinabhasthalagair] dinakṛdyamaśītakaraiḥ/
na bhavanty arayo 'bhimukhā hariṇā iva keśariṇaḥ//

4.9

gurur udaye ripurāśigato 'rko yadi nidhane na ca[K.ca na] śītamayūkhaḥ/
bhavati gato 'tra śaśī 'va narendro ripuvanitānanatāmarasānām//

4.10

śukavākpatibudhair dhanasaṃsthaiḥ saptame śaśini lagnagate 'rke/
nirgato nṛpatir eti kṛtārtho vainateyavad ahiṃ[K.arīn] vinigṛhya//

4.11

mūrttivittasahajeṣu saṃsthitāḥ śukracandrasutatigmaraśmayaḥ/
yasya yānasamaye raṇānale tasya yānti śalabhā iva 'rayaḥ//

4.12

sūryendū valavarjitau valayutau janmeśalagneśvarau
pātāle daśame 'pi vā śaśisuto lagnasthito vākpatiḥ/
ṣaṭsaptāṣṭamavarjiteṣu bhṛgujaḥ sthāneṣu yasya sthito
yātus tasya na vidviṣo raṇamukhe tiṣṭhanti yoṣā iva//

4.13

saure bhaume[K.vā] lagnage 'rphe[K.'rke] khamadhye karmaṇy āye[K.vā] bhārgave candraje ca/
yāyād bhūpaḥ[K.bhūpālaḥ] śatrudeśaṃ nihantuṃ dṛptaṃ śatruṃ[K.vā] kālavat[K.kālayat] krūraceṣṭaḥ//

4.14

lābhaśatrusahajeṣu yamārau saumyaśukraguravo balayuktāḥ/
gacchato yadi tato 'sya dharitrī sāgarāmburasanā vaśam eti//

4.15

pāpās tṛtīye hibuke ? jīvo bilagne śaśalāñchano 'ste/
yasyodyame tasya balaṃ ripūṇāṃ kṛtaṃ kṛtaghnesv iva yāt nāśam//

4.16

candre 'stage devagurau vilagne jñaśukrayoḥ karmaṇi lābhage 'rke/
saurārayor bhrātṛgayoś ca yāto nṛpaḥ svabhṛtyān iva śāsti śatrūn//

4.17

gurau vilagne yadi vā śaśāṅke ṣaṣṭhe ravau karmagate 'rkaputre/
sitajñayor bandhusutasthayoś ca yātrā janitrī 'va hitāni dhatte//

4.18

patyau girāṃ lagnagate 'vaśeṣair ekādaśārthopagatair yiyāsoḥ/
vidāryate śatrubalaṃ samantād dharmo yathā hetuśatair yugānte//

4.19

triṣaṇṇavāntyeṣv abalaḥ śaśāṅkaś cāndrir balī yasya guruś ca kendre/
tasya 'riyoṣābharaṇaiḥ priyāṇi priyāḥ priyāṇāṃ janayanti sainye//

4.20

kendropagatena vīkṣite guruṇā trayāyacaturthage site/
pāpair anavāṣṭasaptamair[K.anavāṣṭasaptagair] vasu kiṃ tan na yad āpnuyād gataḥ//

4.21

lagnārikarmahibukeṣu śubhekṣite jñe dyūnāntyalagnarahiteṣv aśubhagraheṣu/
yātur bhayaṃ na bhavati prataret samudraṃ yady aśmanā[K.'pi] kim uta śatrusamāgameṣu[K.uta 'risamāgameṣu]//

4.22

yasyo 'dayāstāricatustrisaṃsthāḥ śukrāṅgiro 'ṅgāraka --- saumyasaurāḥ/
dviṣadbalastrīvadanāni tasya klāntāni kāntān avalokayanti//

4.23

pūrvoktayoge dhanago budhaś cec chaśāṅkasūryau ca daśāyasaṃsthau/
asmin gatasya 'likulopagītā nānāvanotthā dviradā bhavanti//

4.24

sūryādayo 'risahajāmbaraśatrulagnabandhvāyagāḥ suraguror divasaś ca[K.divaso 'pi] yasya/
yāne 'risainyam upagacchati tasya nāśaṃ ma māṃsakaśravaṇakeṣv[K.mīmāṃsakaśravaṇakeṣv] iva tīrthapuṇyam//

4.25

trinidhanatanusaptamārisaṃsthāḥ kujasitajīvabudhā raviś ca yasya/
khalajanajanite 'va lokayātrā na bhavati yasya cirāya śatrusenā//

4.26

kujaravijayute 'ribhe[K.'tibhe] gatānāṃ sukhasahajopagatiḥ sitārkajīvaiḥ/
ripubalam[K.parabalam] upayāti nāśam āśu śrutam adhanasya kuṭumbacintayaiva[K.kuṭumbacintaye 'va]//

4.27

lagnatridharmāridaśāyageṣu sitārkijīvendukujendujeṣu/
sārke budhe ca 'ribalaṃ vināśam āyāti guhyaṃ piśuneṣv ivo 'ktam//

4.28

ekāntararkṣe bhṛgujāt kujād vā saumye sthite sūryasutād guror vā/
pradhvasyate[K.pradhvaṃsate] 'rir na cirād gatasya veṣādhiko bhṛtya ive ''śvarasya//

4.30

nirantaram yadi bhavaneṣu pañcasu grahāḥ sthitā divasakareṇa varjitāḥ/
yiyāsator[K.yiyāsato] yadi ca bhavanti pṛṣṭhatas tadā parān balabhid iva 'vakṛntati//

4.31

bṛguputramahendragurū gamane sahitau yadi bhaṃ yugapat tyajataḥ/
jñagurū yadi vā 'ṃśakam ekagatau[K.ekam itau] samare surarāḍ[K.amararāḍ] iva bhāti tadā//

4.32

nistriṃśavakropagate ca vakre vakreṇa vakraṃ nṛpatiṃ[K.nṛpatir] nihanyāt/
pānaprasaktaṃ niśi vā prasuptaṃ tasyai 'va ca 'ste yadi vā 'ṃśakaḥ syāt//

4.33

putro dharitryā dinakṛt sutaś ca yadā tyajetāṃ yugapan navāṃśam/
tadā hy avaskandagato narendro bhuṅkte ripūn tārkṣya iva dvijihvān//

4.34

budhabhārgavamadhyagate himagau hibukopagate ca nṛpaḥ praviśan[K.pravasan]/
puruhūtadiśaṃ yadi vā 'ntakṛtaḥ puruhūtayamapratimo bhavati//

4.35

sitendujau caturthagau niśākaraś ca saptame/
yadā tadā gato nṛpaḥ praśāsty arīn vinā raṇān[K.raṇāt]//

4.36

śaśini caturthagṛhaṃ samupete budhasahite 'stagate bhṛguputre/
gamanam avāpya patir manujānāṃ jayati ripūn samareṇa vinai 'va//

4.37

kṣititanayayutān navāṃśakād yadi śatame[K.śatago] bhṛgujo 'thavā guruḥ/
śataguṇam api hanty arer balaṃ viṣam iva kāyam asṛkpathopapannam[K.asṛkpathopagam]//

4.38

śatāṃśakād ūrdhvam avasthite budhe yamārayos tatra gatasya bhūbhṛtaḥ/
prayāti nāśaṃ samare dviṣaḍ balaṃ yathā 'rthibhāvopagatasya gauravam//

4.39

nakṣatram ekaṃ yugapat praviṣṭau yadā dharitrītanayāmarejyau/
kuryāt tadā 'ntaṃ dviṣatāṃ balasya drauṇir yathā 'rer niśi sauptikena//

4.40

ṛkṣaṃ gurujñau budhabhārgvau vā yadā praviṣṭau yugapat sametau/
arthān avāpnoti tadā vicitrān chātraḥ sutīrthān[K.sutīrthād] gurupūjayaiva[K.gurupūjaye 'va]//

4.41

yātrādigīśād yadi pañcame 'nyo gṛhe graho vīryayuto 'vatiṣṭhet/
samudyatāśākathitāni bhaṅktvā phalāni vīryān nayati svakāṣṭhām//

4.42

eko 'pi jīvajñasitāsitānāṃ kujāt trikoṇe ravito 'tha ve 'nduḥ/
yatro 'dyatas tatra na yāti yātā tayor balīyān nayati svakāṣṭhām//

4.43

janmodayarkṣaṃ hibukāstasaṃsthaṃ yasya 'śubhair dṛṣṭayutaṃ na saumyaiḥ/
sa śāṇḍilīṃ prāpya yathā garutmān danyaṃ[K.dainyaṃ] gato 'bhyeti hatasvapakṣaḥ//

4.44

horāṣṭame janmagṛhāṣṭame vā svāc chatrubhāc chatrugṛhodaye vā/
tadrāśipair vā gamanaṃ vilagne tulyaṃ narāṇāṃ viṣabhakṣaṇena//

4.45

ripunidhanavilagne svāt triṣaḍlābhage vā
balavati bhavaneśe sve kṛśe śatrupakṣe/
anabhimukhadigīśe dikpatau susthite ca
vrajati yadi yatheṣṭaṃ prāpnuyāt tatra yatā//

4.46

kendratrikoṇeṣu śubhāḥ praśastās teṣv eva pāpā na śubhapradāḥ syuḥ/
papo 'pi kāmaṃ balavan niyojyaḥ kendreṣu śūnyaṃ na śivāya kendram[K.lagnam]//

4.47

saumyaiś ca pāpaiś ca catuṣṭayasthaḥ kṛcchreṇa siddhiṃ samupaiti yātā/
prapātapātapratighātavakrair[K.prapātayānapratighātavakrā] nadī 'va dhātrīdharakandareṣu//

4.48

guro[K.gurau] vilagne bhṛguje 'risaṃsthe candre 'ṣṭame hanti gato 'risenām/
viṣṭaṃ[K.vṛṣṭiṃ] yathā dakṣiṇamārgacārī rūkṣo athavā[K.yadā] hrasvatanuś ca śukraḥ//

4.49

siṃhājataulimithunā[K.siṃhājataulimithunaṃ] mṛgakarkaṭau ca sveśānvitā yadi bhavati[K.bhavati] yasya śaniś ca lagne/
tatsainikāḥ parabalaṃ ksapayanti yātur mūrkhasya vittam iva cāraṇacāṭukārāḥ[K.cāraṇacāṭacakṣāḥ(?)]//

4.50

udaye gurusaumyabhārgavaiḥ sahaje 'rkārkikujaiś ca gacchataḥ/
na bhavanty arayo raṇe sthirāḥ kitavānām iva vittasaṃcayāḥ//

4.51

jātakoktanṛpayogagatānām pratyahaṃ[K.pratidinam] bhavati rājyavivṛddhiḥ/
vātaghūrṇitam iva 'rṇavayānam parabalaṃ hi samupaiti vināśam//

4.52

horā''śrite[K.horāśrite] devagurau prayātā krūragrahaiḥ karmaṇi lābhagair vā/
kṛtvā ripūṇāṃ kṣayam akṣatāṅgaḥ svayaṃ[K.kṣayaṃ] kṣitīśo 'kṣayakośam eti[K.'kṣayakośa aiti]//

4.53

lābhārthalagneṣu śubhā raviḥ khe yasya ''rasaurau sahaje 'ribhe vā/
tasya 'rthakośaḥ samupaiti vṛddhiṃ lābho[K.lobho] yathā pratyaham arthavṛddhyā//

4.54

svoccapagair jīvakujārkajārkair ebhyas tribhir vā kathitaikalagne/
rājñaḥ praṇāśaṃ samupaiti śatruḥ saukhyaṃ dvibhāryasya yathā 'dhanasya//

4.55

eko 'pi jīvārkakujārkajānāṃ svocce vilagne svagṛhe yadī 'nduḥ/
jātasya[K.yātasya] yānty atra parāḥ praṇāśam mahākulānī 'va kuṭumbabhedaiḥ//

4.56

lagnāc caturthe atibale śaśāṅke[K.vibalaḥ śaśāṅkaḥ] yogād vinā candrabalena yātā[K.yātaḥ]/
labdhā 'pi lakṣmīṃ bahuratnapūrṇāṃ[K.lakṣmīr bahuratnapūrṇā] kṣipraṃ kṣayaṃ yāti yathā śaśāṅkaḥ//

4.57

yeṣāṃ game navamapañcamakaṇṭakasthāḥ saumyās tṛtīyaripulābhagatāś ca pāpāḥ/
āyānti te svabhavanāni punaḥ kṛtārthā dattā dvijātiṣu purā vidhivad yathārthāḥ//

Original text: Yogayātrā · Edition: Ramacandra Jha, Darabhanga, KMSG 23, 1986 with reference to Kern, Hendrick, ``Die Yogayatra des Varahamihira, Adhyaya 1--9'' Verspreide Geschriften, Vol. 1, pp.99--168, Hague, 1913 and Bhattotpala's commentary in the Brhatsamhita · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc