Yoga Vasistha · Verses 6.97-2

saptanavatitamaḥ sargaḥ

kumbha uvāca /
hemnyasti deśakālānte itthaṃ janyajanikramaḥ /
na kiṃcijjāyate śāntānna kiṃcitpravilīyate

svasattāyāṃ sthitaṃ brahma na bījaṃ na ca kāraṇam /
śuddhānubhavamātraṃ tattasmādanyanna vidyate

kiṃcijjagadahaṃtādi tadevānantamasti hi /
śikhidhvaja uvāca /
śive jagadahaṃtādi mune nāstīti vedmyaham

sargavedanamābhāti kathametadvadāśu me /
kumbha uvāca /
vistāraṃ tadanādyantaṃ tatsaṃvidiva tiṣṭhati

tattadbhuvanamatyacchaṃ tattanmātraṃ jagadvapuḥ /
na vijñānamayo'rtho'sti na bāhyo nāpi śūnyatā

vedanāmātrasāratvādyathā citsāra ucyate /
dravatvaṃ salilasyeva cidacittvamakāraṇam

svātmanīśamanantaṃ tadyathāsthitamavasthitam /
pratiyogivyavacchedābhāvataḥ sattvabhāvayoḥ

asattvāttena parame svacchabhāvavyavasthatā /
yadi kāraṇatāpattiyogyaṃ śāntaṃ padaṃ bhavet

aniṅgitamanābhāsamapratarkyaṃ kathaṃ bhavet /
ato na kāraṇaṃ naiva bījaṃ brahma kadācana

kāryasya kasyacinnāma tena sargo na vidyate /
na cānyathopapattirhi sargasyāsyopapadyate

cinmātrakādṛte tasmājjaḍasargo na vidyate /
yadidaṃ dṛśyate kiṃcittacciddhanamivotthitam

ahaṃbhāvajagacchabdaśabdārtharasarañjanam /
kāryaṃ na kāraṇābhāvātpadārthe tūpapadyate

dvitvaikyādyātmakaṃ vyomapuṣpavatsvānubhūtitaḥ /
vastu nāśaikaniṣṭhatvānna vā jñamupapadyate

upalambhakaro nāśo janmanastasya vā kutaḥ /
atha cainaṃ sadā santaṃ nityaṃ naṣṭaṃ ca vetsi vā

padārthaughaṃ tadevetthamekarūpe'pi kiṃ vyathā /
upalambhastu yaścāyameṣā cittacamatkṛtiḥ

cittattvamātrasattāsti dvitvamaikyaṃ ca nāstyalam /
ataḥ padārthasattāyā abhāve sati bhūpate

asaṃbhavādbhāvanasya nāhaṃtābhāvanāsti te /
ahaṃbhāvāsaṃbhavataścittamanyatkimucyate

iti cittamahaṃrūpaṃ nāstyato na ca bhinnatā /
nirvāsanaḥ śāntamanā maunī paranabhomayaḥ

sadeho vā videho vā bhāvastho'pyacalopamaḥ /
saṃbandhācchuddhaciddṛṣṭeḥ padārthābhāvasiddhitaḥ

bhāvanābhāvataścitte nāstyevāhamiti svayam /
evaṃ brahmeti vedārthabhāvanādanubhūtitaḥ /
cetitārthaikasatyatvāccintā nāma kva vidyate

tenāsi nirmalamakāraṇamādimuktaṃ
tadbrahma śāśvatamaśeṣamanekamekam /
śūnyaṃ nirāmayamasatsadanādimadhyaṃ
sarvaṃ jagaccidapi brahma yathāsthitaṃ tat

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० śikhidhvajaprabodhanaṃ nāma saptanavatitamaḥ sargaḥ