Yoga Vasistha · Verses 6.91-2
cūḍālovāca /
idānīṃ rājaśārdūla vastusaṃpratipattaye /
śṛṇu vindhyebhavṛttāntavivṛtiṃ smayakāriṇīm
yo'sau vindhyavane hastī so'sminbhūmitale bhavān /
yau vairāgyavivekau tau dvau tasya daśanau sitau
yaścāsau vāraṇākrāntitatparo hastipaḥ sthitaḥ /
tadajñānaṃ tavākrāntitatparaṃ tava duḥkhadam
atiśakto'pyaśaktena duḥkhādduḥkhaṃ bhayādbhayam /
hastī hastipakeneva rājanmaurkhyeṇa nīyase
yallohavajrasāreṇa vāraṇaḥ pariyantritaḥ /
tadāśāpāśajālena bhavānāpadamāvṛtaḥ
āśā hi loharajjubhyo viṣamā vipulā dṛḍhā /
kālena kṣīyate lohaṃ tṛṣṇā tu parivardhate
yaddvandvaṃ prekṣate vairī gajamārādalakṣitaḥ /
prekṣate tvāṃ tadajñānaṃ krīḍārthaṃ baddhamekakam
yadbabhañja gajaḥ śatroḥ śṛṅkhalājālabandhanam /
tattatyāja bhavānbhogabhūmiṃ rājyamakaṇṭakam
kadācitsukaraṃ śastraśṛṅkhalābandhabhedanam /
na tvasya manasaḥ sādho bhogāśāvinivāraṇam
yadibhe pāṭayatyuccairbandhaṃ hastipako'patat /
tvayi tyajati tadrājyamajñānaṃ patitaṃ kṛtam
yadā viraktaḥ puruṣo bhogāśāṃ tyaktumicchati /
tadā prakampate'jñānaṃ chedye vṛkṣe piśācavat
yadā vivekī puruṣo bhogānsaṃtyajya tiṣṭhati /
tadā palāyate'jñānaṃ chinne vṛkṣe piśācavat
bhogaughe nūnamunmukte patatyajñānasaṃsthitiḥ /
pādape krakacacchinne kulāyastadgato yathā
yadā vanaṃ prayātastvaṃ tadā'jñānaṃ kṣataṃ tvayā /
patitaṃ sanna nihataṃ manastyāgamahāsinā
tena bhūyaḥ samutthāya smṛtvā paribhavaṃ kṛtam /
tapaḥprapañcakhāte'smingahane tvaṃ niyojitaḥ
tadaivāghātayiṣyastvaṃ yadyajñānaṃ tathāgatam /
rājyatyāgavidhau tattvāṃ nāhaniṣyatkṣayaṃ gatam
yatkhātavalayastena vairiṇā hastinaḥ kṛtaḥ /
tattapoduḥkhamakhilamajñānena tavārpitam
yā tasya rājarājaśrīrgajārernṛpasattama /
sā tvavajñānanṛpateścintābhyantaracāriṇī
tvaṃ gajendrastvayaṃ sādho dīrghe vane'gajo'pi san /
ajñānavairiṇā tena nikṣiptastarasāmitaḥ
yatkhātavalayo bālalatābhiravaguṇṭhitaḥ /
āvṛtaṃ tattapoduḥkhamīṣatsajjanavṛttimiḥ
ityadyāpi tapaḥkhāte duḥkhe hyasminsudāruṇe /
sthito'si pātālatale nṛpa baddho yathā baliḥ
gajastvamāśā nigaḍāni vairī
moho nikhātaḥ punarugrabandhaḥ /
mahītalaṃ vindhya udanta itthaṃ
tvadīya uktaḥ kuru yatkaroṣi
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mo० nirvāṇapra० pū० cū० hastikākhyānatātparyavivaraṇaṃ nāmaikanavatitamaḥ sargaḥ //९
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0