Yoga Vasistha · Verses 6.90-2
śikhidhvaja uvāca /
maṇisādhakavindhyebhabandhanādyamarātmaja /
sūcitaṃ yatkathājālaṃ punarme prakaṭīkuru
cūḍālovāca /
vākyārthadṛṣṭerniṣpattyā hṛdgṛhe cittabhittiṣu /
śṛṇu svayaṃ kathāṃ citrāṃ citramunmīlayāmi te
yo'sau śāstrārthakuśalastattvajñāne tvapaṇḍitaḥ /
ratnasaṃsādhakaḥ proktaḥ sa tvameva mahīpate
tajjño bhavasi śāstreṣu ravirmerutaṭeṣviva /
tattvajñāne tu viśrānto na tvaṃ dṛṣadivāmbhasi
viddhi cintāmaṇiṃ sādho sarvatyāgamakṛtrimam /
tamantaṃ sarvaduḥkhānāṃ tvaṃ sādhayasi śuddhadhīḥ
sarvatyāgena śuddhena sarvamāsādyate'nagha /
sarvatyāgo hi sāmrājyaṃ kiṃ cintāmaṇito bhavet
siddhaḥ sarvaparityāgaḥ sādho saṃsādhyatastava /
kharvīkṛtajagadbhūtirvidyāsvātmodayastathā
saṃtyaktaṃ bhavatā rājyaṃ sadāradhanabāndhavam /
brahmaṇeva jagatsargavyāpāraḥ svaniśāgame
svadeśasyātidūrasthamāgato'si mamāśramam /
bhuvo'ntamiva viśrāntyai vainateyaḥ sakacchapaḥ
kevalaṃ sarvasaṃtyāge śeṣitāhaṃmatistvayā /
mṛṣṭākhilakalaṅkena svasattevānilena khe
manomātre hṛdastyakte jagadāyāti pūrṇatām /
tyāgātyāgavikalpaistvaṃ khamambhodairivāvṛtaḥ
nāyaṃ sa paramānandaḥ sarvatyāgo mahodayaḥ /
ko'pyuccairanya evāsau cirasādhyo mahāniti
cintayeti gate vṛddhiṃ saṃkalpagrahaṇe śanaiḥ /
vātyayeva vanaspande tyāgaḥ proḍḍīya te gataḥ
tyāgitā syātkutastasya cintāmapyāvṛṇoti yaḥ /
pavanaspandayuktasya niḥspandatvaṃ kutastaroḥ
cintaiva cittamityāhuḥ saṃkalpetaranāmakam /
tasyāmeva sphurantyāṃ tu cittaṃ tyaktaṃ kathaṃ bhavet
citte cintāgṛhīte tu trijagajjālake kṣaṇāt /
kathamāsādyate sādho sarvatyāgo nirañjanaḥ
saṃkalpagrahaṇenāntastyāgaḥ proḍḍīya te gataḥ /
śabdasaṃśravaṇenāṅga yathā grāmavihaṃgamaḥ
niścintatvaṃ paraṃ sarvaṃ tyāga ādāya te gataḥ /
āmantryāpūjito jantuḥ sa duḥkhaṃ na karoti kim
sarvatyāgamaṇāvevaṃ gate kamalalocana /
tapaḥkācamaṇirdṛṣṭastvayā saṃkalpacakṣuṣā
tvayā tasmiṃstapasyeva duḥkhe dṛṣṭibhramodite /
grāhyaikabhāvanā baddhā jalendau śaśino yathā
avāsanamanāsaktyā kṛtānantā savāsanā /
ādyantamadhyaviṣamā duḥkhāyaiva tapaḥkriyā
amitānandamutsṛjya susādhyaṃ yaḥ pravartate /
mite vastuni duḥsādhye svātmahā sa śaṭhaḥ smṛtaḥ
sarvatyāgaṃ samārabhya na caiṣa sādhitastvayā /
tathā duḥkhaikatājñānabaddhena vanasadmani
rājyabandhādviniṣkramya prasaraduḥkhapūritāt /
vanavāsābhidhaiḥ sādho baddho'si dṛṣṭabandhanaiḥ
dviguṇā eva te cintāḥ śītavātātapādayaḥ /
bandhanādadhikaṃ manye vanavāsamajānatām
cintāmaṇirmayā prāpta ityalaṃ buddhavānasi /
na labdhavānbhavānsādho sphaṭikasyāpi khaṇḍikām
ityetadaṅga maṇiyatnakathāsamānaṃ
samyaṅmayā prakathitaṃ tava padmanetra /
tadbodhyamevamamalaṃ svayameva buddhvā
yadvetsi tatpariṇatiṃ naya cittakośe
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mokṣo० nirvāṇa० pū० cū० cintāmaṇisādhakavṛttāntavivaraṇaṃ nāma navatitamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0