Yoga Vasistha · Chapter 6.90
navatitamaḥ sargaḥ
śrīrāma uvāca /
anantaraṃ vada brahmañjaganti bhavatā tadā /
bhūmaṇḍalānāṃ hṛdaye kvaciddṛṣṭāni naiva vā
śrīvasiṣṭha uvāca /
parātmajāgratsvapnorvīmaṇḍalaughātmanā mayā /
tato'nubhūtaṃ hṛdaye dṛṣṭaṃ ca parayā dṛśā
yāvattathaiva sarvatra jagajjālamavāsthitam /
sarvaṃ dṛśyamayaṃ śāntamapi dvaitamayātmakam
jaganti santi sarvatra sarvatra brahma saṃsthitam /
sarvaṃ śūnyaṃ paraṃ śāntaṃ sarvamārambhamantharam
sarvatraivāsti pṛthvyādi sthūlaṃ tacca na kiṃcana /
cidvyomaiva yathā svapnapuraṃ paramajātavat
neha nānāsti no nānā na nāstitvaṃ na cāstitā /
ahamityeva naivāsti yatra tatra kuto'sti kim
anubhūtamapīdaṃ sadahamityādirūpakam /
nāstyeva yadi vāpyasti tadbrahmājamanāmayam
yatsvapnapuramevedaṃ sargādāveva cinnabhaḥ /
astitānāstite tatra kīdṛśe kva kutaḥ sthite
yathāhaṃ dṛṣṭavāṃstāni jagantyavanirūpadhṛk /
tathā mayā jalībhūya dṛṣṭaṃ tādṛśameva tat
vāridhāraṇayā vāri bhūtvā jaḍamivājaḍam /
samudramandireṣvantaściraṃ gulagulāyitam
tṛṇavṛkṣalatāgulmavallīnāṃ stambhanāḍiṣu /
mṛdvalakṣitamārūḍhaṃ tavāṅgeṣviva yūkayā
sarvotthānopamāstambhe tacchede valayopamā /
mṛdvyā karṇāhigatyeva racanā prakṛtodare
vallītamālatālādipallaveṣu phaleṣu ca /
viśramya puṣṭayā''kṛtyā rekhāviracanaṃ kṛtam
mukhenāviśya hṛdayamṛtuvaidhuryadhāriṇā /
hṛtā vidhuritā bhuktā lūnā deheṣu dhātavaḥ
suptaṃ pallavatalpeṣu prāleyakaṇarūpiṇā /
tulyakālamaśeṣeṣu dikṣu sarvāsvakhedinā
nānāhradanadīgehagrāhiṇā'viratādhvanā /
viśrāntaṃ setusuhṛdaḥ prasādena kvacitkvacit
vidā'vidanusaṃdhānājjaḍena tadanāśrayāt /
jaḍāśayeṣūllasitaṃ jalenāvartavartinā
mayā duṣkṛtinevordhvaśilāsvasthena bhūbhṛtām /
svāvartavartinā śvabhrapāteṣu śatadhā gatam
dhūmarūpeṇa nirgatya dārubhyo gaganārṇave /
kaṇaratnena nīlarkṣamaṇyantarvartinā sthitam
viśrāntamabhrapīṭheṣu vidyudvanitayā saha /
bhinnendranīlanīlena śeṣāṅgeṣviva śauriṇā
paramāṇumaye sarge piṇḍarūpeṣvalakṣitam /
sthitamantaḥpadārtheṣu brahmaṇaivākhilātmanā
prāpya jihvāṇubhiḥ saṅgamanubhūtiḥ kṛtottamā /
yāmātmano na dehasya manye jñānasya kevalam
na mayā na ca dehena nānyenāsvāditātma yat /
tadantarvivṛtaṃ cetyamajñānāya tadapyasat
sarvarturasarūpeṇa nānāmodāni dikṣvalam /
bhuktāni puṣpajālāni procchiṣṭaṃ dadatālaye
caturdaśaprakārāṇāṃ bhūtānāmaṅgasandhiṣu /
uṣitaṃ cetaneneva jaḍenāpyajaḍātmanā
sīkarotkararūpeṇa rathamāruhya mārutam /
āmodeneva vihitaṃ vimalavyomavīthiṣu
rāma tasyāmavasthāyāṃ paramāṇukaṇaṃ prati /
anubhūtamaśeṣeṇa yathāsthitamidaṃ jagat
ajaḍena jaḍeneva samayā jālayā tayā /
antaḥsarvapadārthānāṃ jñātājñātena saṃsthitam
jagatāṃ tatra lakṣāṇi nāśotpātaśatāni ca /
mayā dṛṣṭāni rūḍhāni kadalīdalapīṭhavat
evaṃ jagaccājagadvā sākāraṃ vā nirākṛti /
cinmātragaganaṃ sarvamākāśādhikanirmalam
na kiṃcanatvaṃ ca na kiṃcanedaṃ
śuddhaḥ paro bodha idaṃ vibhāti /
sa cāpi no kiṃcana nāpi śūnya-
mākāśamevāsi vikāsamāsva
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe u० pāṣā० jalajagadvarṇanaṃ nāma navatitamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0