Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.89-2

6.89-2.1

cūḍālovāca /
athemamaparaṃ ramyaṃ vṛttāntaṃ śṛṇu bhūmipa /
paraṃ prabodhanaṃ buddheḥ sādho sadṛśamātmanaḥ

6.89-2.2

asti vindhyavane hastī mahāyūthapayūthapaḥ /
āgastyā śuddhayā buddhyā vindhyenevoditaḥ svataḥ

6.89-2.3

vajrārcirviṣamau dīrghau tasyāstāṃ daśanau sitau /
kalpānalaśikhātulyau sumerūnmūlanakṣamau

6.89-2.4

sa baddho lohajālena hastipena kilābhitaḥ /
munīndreṇeva vindhyādrirupendreṇeva vā baliḥ

6.89-2.5

nibaddho yantraṇāmāpa śastrakumbhardito gajaḥ /
tāṃ jagāma vyathāṃ dhīro navāgnau purameti yām

6.89-2.6

ripau hastipake dūrādapaśyati sa vāraṇaḥ /
ayaḥsamudgake yasminnināya divasatrayam

6.89-2.7

khedānnigaḍanirbhede yatnavānsa mataṃgajaḥ /
cakāra kikiṇīkvāṇaṃ mukhoddhātairathānyadā

6.89-2.8

dantābhyāṃ yatnatastābhyāṃ muhūrtadvitayena saḥ /
babhañja śṛṅkhalājālaṃ svargārgalamivāsuraḥ

6.89-2.9

taṃ tasya nigaḍacchedamapaśyaddūrato ripuḥ /
baleḥ svargāvadalanaṃ harirmerutalādiva

6.89-2.10

tasya vicchinnapāśasya mūrdhni tālataro ripuḥ /
papāta kramataḥ svargaṃ harirmerorbaleriva

6.89-2.11

sa patanpādapadmābhyāmaprāpya kariṇaḥ śiraḥ /
papātorvyāṃ phalaṃ pakvaṃ vātāhatamivākulaḥ

6.89-2.12

taṃ puraḥ patitaṃ dṛṣṭvā mahebhaḥ karuṇāṃ yayau /
sphuratsphāraguṇāḥ santaḥ santi tiryaggatāvapi

6.89-2.13

patitaṃ dalayāmīti kiṃ nāma mama pauruṣam /
vāraṇo'pīti kalayanna jaghāna sa taṃ ripum

6.89-2.14

kevalaṃ nigaḍavyūhaṃ vidāryābhijagāma ha /
vitataṃ setumutsārya vipulaugha ivāmbhasaḥ

6.89-2.15

dayāmāśritya mātaṅgo bhaṅktvā jālaṃ jagāma ha /
vidārya meghasaṃghātaṃ nabhasīva divākaraḥ

6.89-2.16

gate gaje samuttasthau hastipaḥ svasthadehadhīḥ /
gajenaiva samaṃ tasya vyathā dūrataraṃ gatā

6.89-2.17

proccalattālaśikharātsa tathā patito'pi san /
na bhedamāpa durbhedā manye dehā durātmanām

6.89-2.18

vardhate prāvṛṣīvābhraṃ kukāryeṣvasatāṃ balam /
āsīdadhikamutsāhī sa ca caṃkramaṇe tadā

6.89-2.19

vāraṇārirasiddhāṅgo gatebho duḥkhamāyayau /
āgatyopagate'ntardhiṃ nidhāna iva vardhanaḥ

6.89-2.20

so'nviyeṣa gajaṃ yatnādgulmakāntaritaṃ vane /
payodapiṇḍitaṃ bhoktuṃ rāhurindumivāmbare

6.89-2.21

cireṇālabhatebhendraṃ kasmiṃścitkānane sthitam /
viśrāntaṃ taṃ tarutale samarādiva nirgatam

6.89-2.22

atha yatra sthito nāgastatra tadbandhanakṣamam /
parayā rājasāmagryā gajalampaṭabhūmayā

6.89-2.23

sa khātavalayaṃ cakre hastipaḥ kānane'bhitaḥ /
sarvadikkaṃ vidhirbhūmau samudravalayaṃ yathā

6.89-2.24

uparyasthagayadvālalataughena sa taṃ śaṭhaḥ /
śūnyatātantujālena śaratkāla ivāmbaram

6.89-2.25

dinaiḥ katipayaireva vāraṇo viharanvane /
tasminnipatitaḥ khāte śuṣkābdhāviva parvataḥ

6.89-2.26

vrajanparyākṛtau kūpe pātālatalabhīṣaṇe /
khātaśuṣkābdhyadhobhāge gajaratnasamudgake

6.89-2.27

iti bhūyo dṛḍhaṃ baddhastena hastipakena saḥ /
tiṣṭhatyadyāpi duḥkhena bhūsadmani yathā baliḥ

6.89-2.28

ahaniṣyatpuraivāsau yadyagre patitaṃ ripum /
tannālapsyattato duḥkha gajaḥ khātanibandhanam

6.89-2.29

maurkhyādāgāmina kālaṃ vartamānakriyākramaiḥ /
aśodhayannaro duḥkhaṃ yāti vindhyagajo yathā

6.89-2.30

mukto'smi śastranigaḍāditi tuṣṭo hi vāraṇaḥ /
dūrastho'pi punarbaddho maurkhyaṃ kva ca na bādhate

6.89-2.31

maurkhyaṃ hi bandhanamavehi paraṃ mahātma-
nbaddho na baddha iti cetasi tadvimuktyai /
ātmodayaṃ trijagadātmamayaṃ samastaṃ
maurkhye sthitasya sahasā nanu sarvabhūmiḥ

6.89-2.89

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mokṣo० nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० hastikopākhyānaṃ nāmaikonanavatitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc