Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.89

6.89.89

ekonanavatitamaḥ sargaḥ

6.89.1

śrīrāma uvāca /
pārthivīṃ dhāraṇāṃ baddhvā jaganti samavekṣitum /
saṃpannastvamasau bhūmilokaḥ kimuta mānasaḥ

6.89.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
idaṃ ca mānasaṃ cāhaṃ saṃpannaḥ pṛthubhūtalam /
nedaṃ na mānasaṃ naiva saṃpanno vastutastvaham

6.89.3

amānasaṃ mahīpīṭhaṃ na saṃbhavati kiṃcana /
yadasadvetsi yatsadvā manomātrakameva tat

6.89.4

cidākāśamahaṃ śuddhaṃ tasya me tatpadātmanaḥ /
yaccinmātrātmakacanaṃ tatsaṃkalpābhidaṃ smṛtam

6.89.5

tanmanastanmahīpṛṣṭhaṃ tajjagatsa pitāmahaḥ /
saṃkalpapuravadvyomni kacatyetanmanonabhaḥ

6.89.6

evaṃ saṃkalpamātraṃ me manomātraṃ tadātatam /
dhāraṇābhyāsasaṃpuṣṭaṃ bhūmaṇḍalamiti sthitam

6.89.7

nedaṃ bhūmaṇḍalaṃ tadvai tadanyaddhi manomayam /
ākāśamātrakacanamacetyaṃ kacanaṃ citeḥ

6.89.8

tadevākāśamātrātma tathābhūtaṃ ciraṃ sthitam /
idaṃ pratyayalabdhatvānmānasatvaṃ samujjhati

6.89.9

idaṃ sthiraṃ sukaṭhinaṃ vitataṃ bhūmimaṇḍalam /
astīti jāyate buddhirvyomnīva ciravedanāt

6.89.6.2.89.10

nyāyenedamivānena na sthitaṃ vasudhātalam /
idaṃ caivaikamevādyasargasyādyamupāgatam

6.89.11

yathā svapne puratvena cideva vyomni bhāsate /
tathā cideva sargādāvidaṃ jagaditi sthitam

6.89.12

viddhi cidrūpabālasya manorājyaṃ jagattrayam /
mahītalādikaṃ dṛśyamidaṃ sarvaṃ ca sarvadā

6.89.13

cidrūpasyātmano nānyaḥ saṃkalpastanmayaṃ jagat /
vastutastu na satyātma na piṇḍātma na bhāsuram

6.89.14

dṛśyamastyaparijñātaṃ parijñātaṃ na vidyate /
parijñātaṃ tadevāsya śṛṇoṣi yadidaṃ ciram

6.89.15

sarvaṃ cinmātramāśānta prakacatyātmanātmani /
bhūmaṇḍalātma dṛśyātma dvaitaikyābhyāṃ vivarjitam

6.89.16

maṇiryathā svabhāvena śuklapītādikāstviṣaḥ /
akurvanneva kurute cidākāśastathā jagat

6.89.17

yato na kiṃcitkurute na ca rūpaṃ samujjhati /
tasmānna mānasaṃ nedaṃ kiṃcidasti mahītalam

6.89.18

mahītalamivābhāti cidvyomaiva nirantaram /
ātmanyevātalaṃ vyoma yathāmalatalaṃ sthitam

6.89.19

svabhāvamātrakacana tattadeva yathāsthitam /
bhūmaṇḍalamivātyacchaṃ khameva viśatāntaram

6.89.6.2.89.20

idaṃ bhūmaṇḍalaṃ tacca dvayametanmahāciteḥ /
svarūpameva kacati tava svapnapuraṃ yathā

6.89.21

idamākāśamātrātma tadapyākāśamātrakam /
ajñānātmaparijñānājjñānānnedaṃ na tatkvacit

6.89.22

trailokyabhūtajālānāṃ kālatritayabhāvinām /
saṃbhramaḥ svapnasaṃkalpo manorājyadaśāsthitau

6.89.23

bhūtānyatha bhaviṣyanti vartamānāni yāni ca /
bhūmaṇḍalāni tānyatra sattā sāmānyatāṃ gatā

6.89.24

ahameva samagrāṇi teṣāmantargatānyapi /
tena tānyanubhūtāni tathā dṛṣṭāni cākhilam

6.89.25

cinmātrametadajaraṃ paramātmatattvaṃ
śuddhātmatāmajahadaṅgagataṃ bibharti /
sarvaṃ yathāsthitamidaṃ jagadāttabhedaṃ
buddhaṃ sadaṅga na bibharti tu kiṃcanāpi

6.89.89

ityārṣe śrīvasiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe u० pā० dṛśyamanomātratvapratipādanaṃ nāmaikonanavatitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc