Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.86

6.86.86

ṣaḍaśītitamaḥ sargaḥ

6.86.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
śrṛṇu rāma kathaṃ tatra mahākāśe tathā sthitaḥ /
dehe bhrāntiṃ tu tāṃ tyaktvā sa rudro'pyupaśāmyati

6.86.2

sa rudrastau jagatkhaṇḍau tadā citra ivārpitāḥ /
nispandā eva tatrāsanprekṣamāṇe sthite mayi

6.86.3

tato muhūrtamātreṇa sa rudrastau nabhontare /
khaṇḍau vilokayāmāsa dṛśārkeṇeva rodasī

6.86.4

tato nimeṣamātreṇa ghoṇāśvāsena khaṇḍakau /
tau samānīya cikṣepa pātālāntarivānane

6.86.5

atiṣṭhadeka evāsāvekaṃ khe khamivākhile /
bhuktabrahmāṇḍakhaṇḍogramaṇḍamaṇḍakamaṇḍalaḥ

6.86.6

tato muhūrtamātreṇa laghuḥ so'bhramivābhavat /
tato'bhavadyaṣṭisamastataḥ prādeśamātrakaḥ

6.86.7

tataḥ kācakaṇākāro mayā dṛṣṭaḥ sa tādṛśaḥ /
tataḥ so'ṇūbhavandṛṣṭo mayā svāddivyadṛṣṭinā

6.86.8

paramāṇuratho bhūtvā tatastvantarddhimāyayau /
ityasau śamamāyātaḥ śaradambudakhaṇḍavat

6.86.9

tādṛśo'pi mahārambhaḥ puraḥ paśyata eva me /
iti sāvaraṇe tena te brahmāṇḍakavāṭake

6.86.10

vinigīrṇe kṣudhārtena hariṇeneva parṇake /
athābhūnnirmalaṃ vyoma śāntaṃ brahmaiva kevalam

6.86.11

anādimadhyaparyantaṃ saṃvidākāśamātrakam /
ityahaṃ dṛṣṭavāṃstatra kalpāntamuruvibhramam

6.86.12

darpaṇapratibimbābhaṃ śilāśakalakoṭare /
atha tāmaṅganāṃ smṛtvā tāṃ śilāṃ tacca vibhramam

6.86.13

rājadvāragato grāmya ivāhaṃ vismayaṃ gataḥ /
tāmālokitavānbhūyaḥ kalūdhautaśilāmaham

6.86.14

yāvatsarvatra santyatra sargāḥ kālyā ivāṅgake /
buddhinetreṇa dṛśyante divyākṣṇā vā na te yathā

6.86.15

sarvatra sarvadā sarvaṃ yadastyeva tadā tathā /
dūravatprekṣyate māṃsadṛśā yadyeva sā śilā

6.86.16

dṛśyate tacchilaivaikā na tu sargādi kiṃcana /
sāvasthitā śilaivaikarūpā niviḍamaṇḍalā

6.86.17

kaladhautamayī sphārā saṃdhyājaladasundarī /
tato'haṃ vismayāviṣṭaḥ pravicāritavānpunaḥ

6.86.18

śilāyāmaparaṃ bhāgaṃ tathaiva parayā dṛśā /
yāvattamapi paśyāmi jagadārambhamantharam

6.86.19

tathaiva suṣirākāra iva nānārthasundaram /
punaranyaṃ tathaivāhaṃ pradeśaṃ paridṛṣṭavān

6.86.20

sargasaṃrambhavalitaṃ yāvattamapi tādṛśam /
yaṃ yaṃ pradeśaṃ paśyāmi śilāyāstatra tatra vai

6.86.21

jagatpaśyāmi vimalamādarśa iva bimbitam /
mayātikautukenātha sarvāstasya gireḥ śilāḥ

6.86.22

anviṣṭā bhūtibhāgāśca tṛṇagulmādayastathā /
yāvatsarvatra tattādṛgjagadasti yathāsthitam

6.86.23

buddhyaiva dṛśyate nākṣṇā parayā vividhākṛti /
kvacitprathamasargātma jāyamānaprajāpati

6.86.24

kalpyamānarkṣacandrārkadinarātryṛtuvatsaram /
kvacitkvacinmahīpīṭhasaṃpannajanamaṇḍalam

6.86.25

kvacitkiṃcidakhātogracatuḥsāgarakhātakam /
kacitkiṃcidasaṃjātasurasaṃjātadānavam

6.86.26

kvacitkiṃcitkṛtayugācārasajjanabhūtakam /
kvacitkiṃcitkaliyugācāradurjanabhūtakam

6.86.27

kvacitkiṃcitpuravyūhadaityasaṃgaradustaram

6.86.28

kvacitkiṃcinmahāśailajālanirvivarāvani /
kvacitkiṃcidasaṃpannasargamekāmbujodbhavam

6.86.29

kvacitkiṃcijjarāmṛtyūnmuktabhūtalamānavam /
kvacitkiṃcidasaṃjātacandraśūnyaśiraḥśivam

6.86.30

anirmathitadugdhābdhimṛtyumatsurapūritam /
asaṃjātāmṛtāśvebhavaidyagokamalāviṣam

6.86.31

śukrāmaramahāvidyānāśanotkasuravrajam /
kvacitkiṃcicca garbhāṅgakartanotkasureśvaram

6.86.32

aparimlānadharmatvātsvaprakāśākhilavrajam /
kvacitkiṃcicca pūrvānyasaṃniveśakramasthiti

6.86.33

apūrvavedaśāstrārthasamācāravicāraṇam /
kvacitkiṃcinna kalpāntasaṃkṣobhamiva saṃsthitam

6.86.35

kvacitkiṃcicca daityaughaviluṇṭhitasurālayam /
kvacitkiṃcitsurodyānagāyadgandharvakinnaram // ३४,
kvacitkiṃcitsamārabdhagīrvāṇāsurasauhṛdam /
bhūtabhavyabhaviṣyatsthajagadāḍambaraṃ mayā

6.86.36

tadānubhūtaṃ vapuṣi mahāviśvagaṇātmani /
ekatra kalpavikṣubdhapuṣkarāvartamantharam

6.86.37

ekatra saumyasakalabhūtasaṃtatisaṃsthitam /
ekatra samanukṣubdhasurāsuranareśvaram

6.86.38

ekatrāsaṃbhavadbhānunityābhinnatamoghanam /
ekatrāsaṃbhavaddhvānta kāntaṃ jvālodaropamam

6.86.39

ekatra nalinīnālanilīnamadhukaiṭabham /
ekatra padmamañjūṣāsuptabālanavābjajam

6.86.40

ekatraikārṇavodagravṛkṣaviśrāntamādhavam /
ekatra kalparajanīniḥśūnyatimirākulam

6.86.41

śilājaṭharanispandaṃ vyomaiva vitatākṛti /
suṣuptajaṭharākāramaprajñātamalakṣaṇam

6.86.42

apratarkyamavijñeyaṃ suṣuptamiva sarvataḥ /
ekatra pakṣavikṣubdhaśailakākākulāmbaram

6.86.43

ekatra vajraniṣpeṣadravadbhūdharabhāsuram /
ekatrodvṛttamattābdhihriyamāṇadharācalam

6.86.44

ekatra puravṛtrāndhavalisaṃgarasaṃkulam /
ekatra mattapātālagajakampivasundharam

6.86.45

ekatra śeṣaśirasaḥ kalpāntaluṭhitāvani /
kvacidalpena rāmeṇa hatarāvaṇarākṣasam

6.86.46

rakṣasā rāvaṇenaiva kvacidvihatarāghavam /
bhūsthapādena devādriśirasthaśirasā param

6.86.47

paśyāmyambaramākrāntaṃ kvacidvai kālaneminā /
kvaciccāpasurairnityaṃ dānavaireva pālitam

6.86.48

kvacicca bhraṣṭadanujairamaraireva pālitam /
jiṣṇuyuktena guptena viṣṇupāṇḍavakauravaiḥ

6.86.49

kvacidbhāratayuddhena nihatākṣauhiṇīgaṇam /
śrīrāma uvāca /
kimahaṃ bhagavanpūrvamabhavaṃ kathayeti me

6.86.50

abhavaṃ cedanenaiva saṃniveśena tatkatham /
śrīvasiṣṭha uvāca /
sarva eva vivartante rāma bhāvāḥ punaḥpunaḥ

6.86.51

pūryamāṇā yathā māṣāḥ krameṇānyena tena vā /
sarvakramasamāḥ kecittayaivānyena vā mithaḥ

6.86.52

sphurantyarthasamā bhāvāḥ kecidabdhitaraṅgavat /
punastvaṃ punarevāhaṃ punaḥ punarime janāḥ

6.86.53

na kadācana naivānye saṃbhavantyakhilaṃ pare /
ta evānye'thavāmbhodhau taraṅgā iva nirṇayaḥ

6.86.54

yadvanna jāyate tadvadbhūtānāṃ bhramatāṃ bhavet /
āyānti yāntyanantāni bhūtānīha bhavadbhramaiḥ

6.86.55

tānyevānyāni cānyāni samāni viṣamāṇi ca /
āvṛttimanti tānyeva tathaivānyāni cābhitaḥ

6.86.56

viddhi sīkarajālāni bhūtāni jagadambudheḥ /
vittabandhuvayaḥkarmavidyāvijñānaceṣṭitaiḥ

6.86.57

taireva kecijjāyante bhūyobhūyaḥ śarīriṇaḥ /
ardhaistaiḥ sadṛśāḥ kecitkecitpādena taiḥ samāḥ

6.86.58

tajjīvāstairvisadṛśā bhavantyanyaśarīriṇaḥ /
sarvairebhiḥ samāḥ kecitkālenaiva vilakṣaṇāḥ /
kālena sadṛśāḥ kecidanena ca vilakṣaṇāḥ

6.86.86

kālenākulaceṣṭayānya iva te gacchantyadhordhvaṃ puna-
dehālekhanakheditānyagaṇitānyanyāni cānyānyalam
bhūtāmbūni vahanti saṃsṛtimaye tānyambudhau cañcale
cakrāvṛttimayāni saṃkalayituṃ śaknoti kastānyalam
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvāṇa० u० pāṣā० jagadanyāyatvavarṇanaṃ nāma ṣaḍaśītitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc