Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.85

6.85.85

pañcāśītitamaḥ sargaḥ

6.85.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti nṛtyati sā devī dīrghadordaṇḍamaṇḍalaiḥ /
parispandātmakairvyoma kurvāṇā ghanakānanam

6.85.3

kriyāsau nṛtyati tathā citiśaktiranāmayā /
asyā vibhūṣaṇaṃ śūrpakuḍālapaṭalādikam // ai
śaraśaktigadāprāsamusalādi śilādi ca /
bhāvābhāvapadārthaughakalākālakramādi ca

6.85.4

citspando'ntarjagaddhatte kalpaneva puraṃ hṛdi /
saiva vā jagadityeva kalpanaiva yathā puram

6.85.5

pavanasya yathā spandastathaivecchā śivasya sā /
yathāspando'nilasyāntaḥ praśāntecchastathā śivaḥ

6.85.6

amūrto mūrtamākāśe śabdāḍambaramānilaḥ /
yathā spandastanotyevaṃ śivecchā kurute jagat

6.85.7

nṛtyantyātha yadā tatra tathā tasminparāmbare /
kākatālīyayogena saṃrambhavaśataḥ svayam

6.85.8

nikaṭasthaḥ śivaḥ spṛṣṭaḥ sa manāgabhramantikam /
vāḍavo'gniḥ svanāśāya vahantyevāmbulekhayā

6.85.9

spṛṣṭamātre śive tasmiṃstataḥ paramakāraṇe /
pravṛttā prakṛtiṃ gantuṃ sā śanairurajāṃ tathā

6.85.10

anantākāratāṃ tyaktvā saṃpannā girimātrikā /
tato nagaramātrāsau tataśca drumasundarī

6.85.11

tato vyomasamākārā śivasyaivākṛtiṃ tataḥ /
sā praviṣṭā saricchāntasaṃrambheva mahārṇavam

6.85.12

eka evābhavadatho śivayā parivarjitaḥ /
śiva eva śivaḥ śānta ākāśe śamano'bhitaḥ

6.85.13

śrīrāma uvāca /
bhagavañchivasaṃspṛṣṭā sā śivā parameśvarī /
kimarthamāgatā śāntimiti me brūhi tattvataḥ

6.85.14

śrīvasiṣṭha uvāca /
sā rāma prakṛtiḥ proktā śivecchā pārameśvarī /
jaganmāyeti vikhyātā spandaśaktirakṛtrimā

6.85.15

sa paraḥ prakṛteḥ proktaḥ puruṣaḥ pavanākṛtiḥ /
śivarūpadharaḥ śāntaḥ śaradākāśaśāntimān

6.85.16

bhramati prakṛtistāvatsaṃsāre bhramarūpiṇī /
spandamātrātmikā secchā cicchaktiḥ pārameśvarī

6.85.17

yāvanna paśyati śivaṃ nityatṛptamanāmayam /
ajaraṃ paramādyantavarjitaṃ varjitadvayam

6.85.18

saṃvinmātraikadharmitvātkākatālīyayogataḥ /
saṃviddevī śivaṃ spṛṣṭvā tanmayīva bhavatyalam

6.85.19

prakṛtiḥ puruṣaṃ spṛṣṭvā prakṛtitvaṃ samujjhati /
tadantarekatāṃ gatvā nadīrūpamivārṇave

6.85.20

āpagā hi payomātraṃ saṅge arṇava eva sā /
yadā tadā tamevāśu prāpya tatraiva līyate

6.85.21

citiḥ śivecchā sā devaṃ tamevāsādya śāmyati /
janmasthānaśilāṃ prāpya tīkṣṇadhārā yathāyasī

6.85.22

puṃsaśchāyāṃ nijacchāyā praviṣṭasya śarīrakam /
yathāśu praviśatyeva prakṛtiḥ puruṣaṃ tathā

6.85.23

cetitvā cinnijaṃ bhāvaṃ puruṣākhyaṃ sanātanam /
bhūyo bhramati saṃsāre neha tattāṃ prayāti hi

6.85.24

sādhurvasati coraughe tāvadyāvadasau natam /
parijānāti vijñāya na tatra ramate punaḥ

6.85.25

dvaite tāvadasadrūpe ramate bhramate citiḥ /
paraṃ paśyati no yāvattaṃ dṛṣṭvā tanmayī bhavet

6.85.26

citinirvāṇarūpaṃ yatprakṛtiḥ paramaṃ padam /
prāpya tattāmavāpnoti saridabdhāvivābdhitām

6.85.27

tāvadvimohavaśataścitirākuleṣu
sargeṣu saṃsarati janmadaśāsu tāsu /
yāvanna paśyati paraṃ tamathāśu dṛṣṭvā
tatraiva majjati ghanaṃ madhunīva bhṛṅgī

6.85.28

saṃprāpya kastyajati nāma tadātmatattvaṃ
prāpyānubhūya ca jahāti rasāyanaṃ kaḥ /
śāmyanti yena sakalāni nirantarāṇi
duḥkhāni janmamṛtimohamayāni rāma

6.85.85

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe u० pāṣā० prakṛtipuruṣakramavarṇanaṃ nāma pañcāśītitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0