Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.82-2

6.82-2.82

dvyaśītitamaḥ sargaḥ

6.82-2.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
aṇutāṃ sthūlatāṃ vāpi yathā gacchati yoginām /
deho nāma tathā samyagvakṣyamāṇamidaṃ śrṛṇu

6.82-2.2

hṛdyabjacakrakośordhvaṃ prasphuratyānalaḥ kaṇaḥ /
hemabhramaravatsāṃdhyavidyullava ivāmbude

6.82-2.3

sa pravardhanasaṃvittyā vātyayevāśu vardhate /
saṃvidrūpatayā nūnamarkavadyāti codayam

6.82-2.4

saṃdhyābhraprathamārkābho vṛddhimabhyāgataḥ kṣaṇāt /
gālayatyakhilaṃ sāṅgaṃ dehaṃ hema yathānalaḥ

6.82-2.5

jalasparśāsaho yuktyā galayetprapadādapi /
bāhya evānalaḥ sparśātsvānte vastuviśeṣataḥ

6.82-2.6

sa śarīradvayaṃ paścādvidhūya kvāpi līyate /
vikṣobhitena prāṇena nīhāro vātyayā yathā

6.82-2.7

ādhāranāḍīnirhīnā vyomasthaivāvaśiṣyate /
śaktiḥ kuṇḍalinī vahnerdhūmalekheva nirgatā

6.82-2.8

kroḍīkṛtamanobuddhimayajīvādyahaṃkṛtiḥ /
antaḥsphuraccamatkārā dhūmalekheva nāgarī

6.82-2.9

vise śaile tṛṇe bhittāvupale divi bhūtale /
sā yathā yojyate yatra tena niryātyalaṃ tathā

6.82-2.10

saṃvittiḥ saiva yātyaṅga rasādyantaṃ yathākramam /
rasenāpūrṇatāmeti tantrībhāra ivāmbunā

6.82-2.11

rasāpūrṇā yamākāraṃ bhāvayatyāśu tattathā /
dhatte citrakṛto buddhau rekhā rāma yathā kṛtim

6.82-2.12

dṛḍhabhāvavaśādantarasthīnyāpnoti sā tataḥ /
mātṛgarbhaniṣaṇṇeṣu susūkṣmevāṅkurasthitiḥ

6.82-2.13

yathābhimatamākāraṃ pramāṇaṃ vetti rāghava /
jīvaśaktiravāpnoti sumervādi tṛṇādi ca

6.82-2.14

śrutaṃ tvayā yogasādhyamaṇimādyarthasādhanam /
jñānasādhyamidānīṃ tvaṃ śrṛṇu śravaṇabhūṣaṇam

6.82-2.15

ekaṃ cinmātramastīha śuddhaṃ saumyamalakṣitam /
sūkṣmātsūkṣmataraṃ śāntaṃ na jaganna jagatkriyā

6.82-2.16

taccinotyātmanātmānaṃ saṃkalponmukhatāṃ gatam /
yadā tadā jīva iti proktamāvilatāṃ gatam

6.82-2.17

asatyameva saṃkalpabhrameṇedaṃ śarīrakam /
jīvaḥ paśyati mūḍhātmā bālo yakṣamivoddhatam

6.82-2.18

yadā tu jñānadīpena samyagāloka āgataḥ /
saṃkalpamoho jīvasya kṣīyate śaradabhravat

6.82-2.19

śāntimāyāti deho'yaṃ sarvasaṃkalpasaṃkṣayāt /
tadā rāghava niḥśeṣaṃ dīpastailakṣaye yathā

6.82-2.20

nidrāvyapagame janturyathā svapnaṃ na paśyati /
jīvo hi bhāvite satye tathā dehaṃ na paśyati

6.82-2.21

atattve tattvabhāvena jīvo dehāvṛtaḥ sthitaḥ /
nirdeho bhavati śrīmān sukhī tattvaikabhāvanāt

6.82-2.22

anātmani śarīrādāvātmabhāvanamaṅga yat /
sūryādyālokadurbhedaṃ hārdaṃ taddāruṇaṃ tamaḥ

6.82-2.23

ātmanyevātmabhāvena sarvavyāpi nirañjanam /
cinmātramamalo'smīti jñānādityena naśyati

6.82-2.24

anye ca viditātmāno bhāvayanti yathaiva yat /
tattathaivāśu paśyanti dṛḍhabhāvanayā tayā

6.82-2.25

dṛḍhabhāvānusaṃdhānādvimūḍhā api rāghava /
viṣaṃ nayantyamṛtatāmamṛtaṃ viṣatāmapi

6.82-2.26

evaṃ yathā yadeveha bhāvyate dṛḍhabhāvanāt /
bhūyate hi tadevāśu tadityālokitaṃ muhuḥ

6.82-2.27

satyabhāvanadṛṣṭo'yaṃ deho deho bhavatyalam /
dṛṣṭastvasatyabhāvena vyomatāṃ yāti dehakaḥ

6.82-2.28

aṇimādipadaprāptau jñānayuktiriti śrutā /
bhavatā sādhunā rāma yuktimanyāmimāṃ śrṛṇu

6.82-2.29

recakābhyāsayogena jīvaḥ kuṇḍalinīgṛhāt /
uddhṛtya yojyate yāvadāmodaḥ pavanādiva

6.82-2.30

tyajyate virataspando deho'yaṃ kāṣṭhaloṣṭavat /
dehe'pi jīve'pi matāvāsecaka ivādaraḥ

6.82-2.31

sthāvare jaṃgame vāpi yathābhimatayecchayā /
bhoktuṃ tatsaṃpadaṃ samyagjīvo'ntarviniveśyate

6.82-2.32

iti siddhiśriyaṃ bhuktvā sthitaṃ cettadvapuḥ punaḥ /
praviśyate svamanyadvā yadyattāta virocate

6.82-2.33

dehādayastathā bimbānvyāptavatyākhilānatha /
saṃvidā jagadāpūrya saṃpūrṇa sthīyate'thavā

6.82-2.34

jñātvā sadābhyuditamujjhitadoṣamīśo
yadyadyathā samabhivāñchati citprakāśaḥ /
prāpnoti tattadacireṇa tathaiva rāma
samyakpadaṃ viduranāvaraṇatvameva

6.82-2.82

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० aṇimādilābhayogopadeśo nāma dvyaśītitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc