Yoga Vasistha · Verses 6.79-2

ekonāśītitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
dinānudinamityeṣā svātmārāmatayā tayā /
nityamantarmukhatayā babhūva prakṛtisthitā

nīrāgā nirupāsaṅgā nirdvandvā niḥsamīhitā /
na jahāti na cādatte prakṛtācāracāriṇī

paritīrṇabhavāmbhodhiḥ śāntasaṃdehajālikā /
paramātmamahālābhaparipūrṇāntarātmanā

viśrāntā suciraṃ śrāntā ghanalabdhapadāntare /
sarvopamātītatayā jagāmāvyapadeśyatām

iti sā bhāminī tasya cūḍālā varavarṇinī /
svalpenaiva hi kālena yayau viditavedyatām

yathāyamāgataḥ kaścijjāgataḥ spandavibhramaḥ /
tathā vilīyate sarvaṃ tattvajñānavati svayam

adṛṣṭasakale śānte pade viśrāntimetya sā /
rarāja śaradacchābhramāleva gatasaṃbhramā

anākulā samālokamasaṃbandhātmanātmani /
jaradgavīva śailāgraṃ satṛṇaṃ prāpya saṃsthitā

svavivekaghanābhyāsavaśādātmodayena sā /
śuśubhe śobhanā puṣpalatevābhinavodgatā

atha tāmanavadyāṅgīṃ kadācitsa śikhidhvajaḥ /
apūrvaśobhāmālokya smayamāna uvāca ha

bhūyo yauvanayukteva maṇḍiteva punaḥpunaḥ /
adhikaṃ rājase tanvi jagadrājavatī yathā

prapītāmṛtasāreva labdhā labhyapadeva ca /
ānandāpūrapūrṇeva rājase nitarāṃ priye

upaśāntaṃ ca kāntaṃ ca dadhānā sundaraṃ vapuḥ /
abhibhūyendumāyāsi śriyaṃ kāmapi kāmini

abhogakṛpaṇaṃ śāntamūrjitaṃ samatāṃ gatam /
gambhīraṃ ca praśāntaṃ ca cetaḥ paśyāmi te priye

tṛṇīkṛtya tribhuvanaṃ pītākhilajagadrasam /
anantoḍḍāmaraṃ saumyaṃ manaḥ paśyāmi te priye

na kenacinmahābhāge vibhavānandavastunā /
cetastava tulāmeti marukṣīrābdhisundaram

taireva bālakadalīmṛṇālāṅkurakomalaiḥ /
aṅgaiḥ sthitimanuprāptairvṛddhiṃ yāteva lakṣyase

tathā tenaiva tenaiva saṃniveśena saṃsthitā /
anyatāmupayātāsi lateva ṛtuparyaye

kiṃ tvayā pītamamṛtaṃ prāptaṃ sāmrājyameva vā /
amṛtyumeva saṃprāptā prayogāyogayuktitaḥ

rājyāccintāmaṇervāpi trailokyādvā tvayādhikam /
aprāptaṃ kimanuprāptaṃ nīlotpalavilocane

cūḍālovāca /
nākiṃcitkiṃcidākāramidaṃ tyaktvāhamāgatā /
nakiṃcitkiṃcidākāraṃ tenāsmi śrīmatī sthitā

idaṃ sarvaṃ parityajya sarvamanyanmayāśritam /
yattatsatyamasatyaṃ ca tenāsmi śrīmatī sthitā

yatkiṃcidyanna kiṃcicca tajjānāmi yathāsthitam /
yathodayaṃ yathānāśaṃ tenāsmi śrīmatī sthitā

bhogairabhuktaistuṣyāmi bhuktairiva sudūragaiḥ /
na hṛṣyāmi na kupyāmi tenāsmi śrīmatī sthitā

ekaivākāśasaṃkāśe kevale hṛdaye rame /
na rame rājalīlāsu tenāsmi śrīmatī sthitā

ātmanyeva hi tiṣṭhāmi hyāsanodyānasadmasu /
na bhogeṣu na lajjāsu tenāhaṃ śrīmatī sthitā

jagatāṃ prabhurevāsmi nakiṃcinmātrarūpiṇī /
ityātmanyeva tuṣyāmi tenāhaṃ śrīmatī sthitā

idaṃ cāhamidaṃ nāhaṃ satyā cāhaṃ na cāpyaham /
sarvamasmi na kiṃcicca tenāhaṃ śrīmatī sthitā

na sukhaṃ prārthaye nārthaṃ nānarthaṃ netarāṃ sthitim /
yathāprāptena hṛṣyāmi tenāhaṃ śrīmatī sthitā

tanuvidveṣarājābhiḥ prajñābhiḥ śāstradṛṣṭibhiḥ /
rame saha vayasyābhistenāhaṃ śrīmatī sthitā

paśyāmi yannayanaraśmibhirindriyairvā
cittena ceha hi tadaṅga nakiṃcideva /
paśyāmi tadvirahitaṃ tu nakiṃcidantaḥ
paśyāmi samyagiti nātha cirodayāsmi

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० cūḍālātmalābho nāmaikonāśītitamaḥ sargaḥ