યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.79-2

એકોનાશીતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
દિનાનુદિનમિત્યેષા સ્વાત્મારામતયા તયા ।
નિત્યમન્તર્મુખતયા બભૂવ પ્રકૃતિસ્થિતા

નીરાગા નિરુપાસઙ્ગા નિર્દ્વન્દ્વા નિઃસમીહિતા ।
ન જહાતિ ન ચાદત્તે પ્રકૃતાચારચારિણી

પરિતીર્ણભવામ્ભોધિઃ શાન્તસંદેહજાલિકા ।
પરમાત્મમહાલાભપરિપૂર્ણાન્તરાત્મના

વિશ્રાન્તા સુચિરં શ્રાન્તા ઘનલબ્ધપદાન્તરે ।
સર્વોપમાતીતતયા જગામાવ્યપદેશ્યતામ્

ઇતિ સા ભામિની તસ્ય ચૂડાલા વરવર્ણિની ।
સ્વલ્પેનૈવ હિ કાલેન યયૌ વિદિતવેદ્યતામ્

યથાયમાગતઃ કશ્ચિજ્જાગતઃ સ્પન્દવિભ્રમઃ ।
તથા વિલીયતે સર્વં તત્ત્વજ્ઞાનવતિ સ્વયમ્

અદૃષ્ટસકલે શાન્તે પદે વિશ્રાન્તિમેત્ય સા ।
રરાજ શરદચ્છાભ્રમાલેવ ગતસંભ્રમા

અનાકુલા સમાલોકમસંબન્ધાત્મનાત્મનિ ।
જરદ્ગવીવ શૈલાગ્રં સતૃણં પ્રાપ્ય સંસ્થિતા

સ્વવિવેકઘનાભ્યાસવશાદાત્મોદયેન સા ।
શુશુભે શોભના પુષ્પલતેવાભિનવોદ્ગતા

અથ તામનવદ્યાઙ્ગીં કદાચિત્સ શિખિધ્વજઃ ।
અપૂર્વશોભામાલોક્ય સ્મયમાન ઉવાચ હ

ભૂયો યૌવનયુક્તેવ મણ્ડિતેવ પુનઃપુનઃ ।
અધિકં રાજસે તન્વિ જગદ્રાજવતી યથા

પ્રપીતામૃતસારેવ લબ્ધા લભ્યપદેવ ચ ।
આનન્દાપૂરપૂર્ણેવ રાજસે નિતરાં પ્રિયે

ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ દધાના સુન્દરં વપુઃ ।
અભિભૂયેન્દુમાયાસિ શ્રિયં કામપિ કામિનિ

અભોગકૃપણં શાન્તમૂર્જિતં સમતાં ગતમ્ ।
ગમ્ભીરં ચ પ્રશાન્તં ચ ચેતઃ પશ્યામિ તે પ્રિયે

તૃણીકૃત્ય ત્રિભુવનં પીતાખિલજગદ્રસમ્ ।
અનન્તોડ્ડામરં સૌમ્યં મનઃ પશ્યામિ તે પ્રિયે

ન કેનચિન્મહાભાગે વિભવાનન્દવસ્તુના ।
ચેતસ્તવ તુલામેતિ મરુક્ષીરાબ્ધિસુન્દરમ્

તૈરેવ બાલકદલીમૃણાલાઙ્કુરકોમલૈઃ ।
અઙ્ગૈઃ સ્થિતિમનુપ્રાપ્તૈર્વૃદ્ધિં યાતેવ લક્ષ્યસે

તથા તેનૈવ તેનૈવ સંનિવેશેન સંસ્થિતા ।
અન્યતામુપયાતાસિ લતેવ ઋતુપર્યયે

કિં ત્વયા પીતમમૃતં પ્રાપ્તં સામ્રાજ્યમેવ વા ।
અમૃત્યુમેવ સંપ્રાપ્તા પ્રયોગાયોગયુક્તિતઃ

રાજ્યાચ્ચિન્તામણેર્વાપિ ત્રૈલોક્યાદ્વા ત્વયાધિકમ્ ।
અપ્રાપ્તં કિમનુપ્રાપ્તં નીલોત્પલવિલોચને

ચૂડાલોવાચ ।
નાકિંચિત્કિંચિદાકારમિદં ત્યક્ત્વાહમાગતા ।
નકિંચિત્કિંચિદાકારં તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા

ઇદં સર્વં પરિત્યજ્ય સર્વમન્યન્મયાશ્રિતમ્ ।
યત્તત્સત્યમસત્યં ચ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા

યત્કિંચિદ્યન્ન કિંચિચ્ચ તજ્જાનામિ યથાસ્થિતમ્ ।
યથોદયં યથાનાશં તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા

ભોગૈરભુક્તૈસ્તુષ્યામિ ભુક્તૈરિવ સુદૂરગૈઃ ।
ન હૃષ્યામિ ન કુપ્યામિ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા

એકૈવાકાશસંકાશે કેવલે હૃદયે રમે ।
ન રમે રાજલીલાસુ તેનાસ્મિ શ્રીમતી સ્થિતા

આત્મન્યેવ હિ તિષ્ઠામિ હ્યાસનોદ્યાનસદ્મસુ ।
ન ભોગેષુ ન લજ્જાસુ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા

જગતાં પ્રભુરેવાસ્મિ નકિંચિન્માત્રરૂપિણી ।
ઇત્યાત્મન્યેવ તુષ્યામિ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા

ઇદં ચાહમિદં નાહં સત્યા ચાહં ન ચાપ્યહમ્ ।
સર્વમસ્મિ ન કિંચિચ્ચ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા

ન સુખં પ્રાર્થયે નાર્થં નાનર્થં નેતરાં સ્થિતિમ્ ।
યથાપ્રાપ્તેન હૃષ્યામિ તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા

તનુવિદ્વેષરાજાભિઃ પ્રજ્ઞાભિઃ શાસ્ત્રદૃષ્ટિભિઃ ।
રમે સહ વયસ્યાભિસ્તેનાહં શ્રીમતી સ્થિતા

પશ્યામિ યન્નયનરશ્મિભિરિન્દ્રિયૈર્વા
ચિત્તેન ચેહ હિ તદઙ્ગ નકિંચિદેવ ।
પશ્યામિ તદ્વિરહિતં તુ નકિંચિદન્તઃ
પશ્યામિ સમ્યગિતિ નાથ ચિરોદયાસ્મિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મી૦ દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે પૂ૦ ચૂ૦ ચૂડાલાત્મલાભો નામૈકોનાશીતિતમઃ સર્ગઃ