Yoga Vasistha · Chapter 6.79

ekonāśītitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
etasminnantare cakṣurvyomastho'hamathātyajam /
brahmaloke mahāloke prabhāte'rkaprabhāmiva

yāvaddṛṣṭo mayā tatra śailādiva vinirmitaḥ /
parameṣṭhī samādhisthaḥ pradhānaparivāravān

samūhaścaiva devānāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām /
śukro bṛhaspatiścaiva śakro vaiśravaṇo yamaḥ

somo'tha varuṇo'gniśca tathānye'pi surarṣayaḥ /
devagandharvasiddhānāṃ sādhyānāṃ ca vināyakāḥ

lipikarmārpitākārāḥ sarve dhyānaparāyaṇāḥ /
baddhapadmāsanāstatra nirjīvā iva saṃsthitāḥ

atha te dvādaśādityāstamevoddeśamāgatāḥ /
baddhapadmāsanāstasthustathaivāśu yathaiva te

tato muhūrtamātreṇa dṛṣṭavānahamabjajam /
puro vinidratāṃ yātaḥ svapnadṛṣṭamivāgragam

brahmalokajanaṃ sarvaṃ mahatāmiva vāsanām /
nāpaśyaṃ svapnanagaraṃ budhyamāna ivāgragam

araṇyaśūnyamevāsīttadbrahmamananaṃ tadā /
kaṭhinākāṇḍavidhvastaṃ pṛthivyāmiva pattanam

sarva eva na ca kvāpi te tathā tādṛśāstadā /
ṛṣayo munayo devā vedā vidyādharādayaḥ

jñātaṃ tato'vadhānena mayā nabhasi tiṣṭhatā /
yāvannirvāṇamāpannā brahmavatsarva eva te

vāsanāyāṃ vilīnāyāmadarśanamupāgatāḥ /
svapnalokāḥ prabuddhānāmiva svaṃ rūpamāgatāḥ

ākāśātmaiva deho'yaṃ bhāti vāsanayā sphuṭaḥ /
tadabhāvāttu no bhāti svapno bodhavato yathā

antarikṣagato deho yathā svapne vilokyate /
bodhe tadvāsanāśāntau na kiṃcidapi lakṣyate

jāgratyapi tathaivāyaṃ vāsanāyāḥ parikṣaye /
naivātivāhiko naiva lakṣyate'trādhibhautikaḥ

svapnānubhava eṣo'tra dṛṣṭāntatvena lakṣyate /
ābālametatsaṃsiddhamanubhūtaṃ śrutaṃ smṛtam

apahnute ca vā yo'pi svamevānubhavaṃ śaṭhaḥ /
sa tyājyaḥ ko hyalīkena suptamudvodhayetkila

dehakāraṇakaḥ svapno dehābhāvānna dṛśyate /
iti cettadadehānāṃ paraloko'pi nāsti ca

ityetadabhaviṣyaccettaccharīrakasaṃkṣaye /
nābhaviṣyadayaṃ sargaḥ sa cāstyeva ca sarvadā

avayavavibhāgātmanyavaśyaṃbhāvini kṣaye /
na kadācidanitthaṃ tajjagadityapyasaṃsthitam

na kadācijjagannāśo dehodbhūtaguṇādikam /
madaśaktiriva jñaptirudetīti ca vakṣi cet

tatpurāṇetihāsānāṃ sarvasaṃkṣayavādinām /
smṛtyādīnāṃ savedānāṃ vaiyarthyamupajāyate

apramāṇatayaitasminnarthe teṣāṃ mahāmate /
anyatrāṇi pramāṇatvaṃ vandhyādāvapi kiṃ bhavet

na caitadiṣyate loke jagaducchedakāraṇāt /
anyaccāstāmetadaṅga mamedamaparama śrṛṇu

madaśaktyātmani jñāne dṛṣṭā deśāntareṣu yā /
prasṛtānāṃ piśācādidehatā sā na sidhyati

atha sāpi mudhā bhrāntiryāvaddehaṃ pradṛśyate /
iti cettanmudhā nāma satyamityeva vo bhavet

evaṃ cettatparo lokaḥ satsvarganarakādikam /
ityeṣāpi na saṃvitkiṃ satyatāmupagacchati

na piśācapramā satyā madaśaktimato'pi hi /
pratibhāsya na satyā syātparalokātmikā katham

piśāco'stīti cetsaṃvitsatyārthā tena saṃvidaḥ /
mṛtasyāsti paro loka ityasyāṃ kiṃ na satyatā

kākatālīyavaddehātpaiśācī jñaptirasti cet /
paralokārthasaṃvittiḥ kathaṃ nāsti sakāraṇā

yāntarvetti yathā saṃvitsā tathānubhavatyalam /
astu satyamasatyaṃ vā siddhamityanubhūtitaḥ

mṛtasyāsti paro loko vidityevaṃmayī bhavet /
sati vā'sati dehe'smiṃstena kiṃ sadasacca kim

tasmātsvabhāvaḥ prathamaṃ prasphuranvetti saṃvidam /
vāsanākāraṇaṃ paścādbuddhvā saṃpaśyati bhramam

tatkṣayācchamamāyāti draṣṭṛdṛśyadṛgāmayaḥ /
tatsattāyāmudetīyaṃ saṃsṛtyākhyā piśācikā

upalambha udetyādau brahmaṇo vāsanā tataḥ /
tacchāntiṃ viddhi nirvāṇaṃ tatsattāṃ saṃsṛtibhramam

utpannaiva ca sānādau parabrahmaṇyasaṃbhavāt /
utpannā samayādyāsau brahmaiva parameva sat

etāvadyatparijñānaṃ tannirvāṇaṃ vidurbudhāḥ /
yadatraivāparijñānaṃ taṃ bandhaṃ viddhi rāghava

vijñānaghana evāyaṃ kacanākacanātmakaḥ /
svayameva kacatyantarna kacatyeva vā svayam

saṃvidaṃśaparāvṛttimātre pelavarūpiṇi /
bandhadṛṅmokṣadṛk ceti kleśastatsādhanaṃ kiyat

saṃvidudvodhane bandhastadanudvodhane śivam /
asatsadvajjagadbhāti saṃvidudvodhanodaram

ajaḍaṃ vedanaṃ suptaṃ mokṣa ityabhidhīyate /
prabuddhaṃ bandha ityāhuryadicchasi tadāhara

nirvāṇavāsanamanantamanādyamaccha-
bodhaikatānamapayantraṇamastaśaṅkam /
advaitamaikyarahitaṃ ca nirastaśūnya-
mākāśakośaviśadāśayaśāntamāsva

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvā० u० pā० vāsanābhāvapratipādanaṃ nāmaikonāśītitamaḥ sargaḥ