Yoga Vasistha · Chapter 6.75

pañcasaptatitamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
athāgrasthabrahmaloko brahmaṇi dhyānaśālini /
nikṣiptākṣaḥ śanairdikṣu dṛṣṭavānahamagrataḥ

dvitīyamarkaṃ madhyāhne paścādabhyuditaṃ sphuṭam /
digdāhamiva digvakre vanadāhamivācale

vahnilokamiva vyomni vaḍavāgnimivārṇave /
tato'paśyamahaṃ dīptaṃ sūryaṃ nairṛtadiṅmukhe

sūryaṃ yāmye kakubbhāge sūryamagnikakuṣmukhe /
sūryamaindrakakubbhāge sūryamīśānadiṅmukhe

kuberakakubhi sūryaṃ sūryaṃ vāyavyadiktaṭe /
sūryaṃ varuṇadigbhāge tena vismayavānaham

yāvadvicārayāmyāśu vidhivaidhuryamākulam /
udabhūdbhūtalāttāvadarka aurva ivārṇavāt

ekādaśe'khilārkāṇāṃ pratibimbamivotthitam /
udabhūttrayamarkāṇāmantare diggaṇāmbare

taddhi raudraṃ vapustatra tanmadhye locanatrayam /
taddvādaśaparīmāṇaṃ dīptaṃ vṛndaṃ vivasvatām

sarvadikkaṃ dadāhoccaiḥ śuṣkaṃ vanamivānalaḥ /
athodabhūjjagatkhaṇḍaśoṣaṇagrīṣmavāsaraḥ

anagniragnidāho drāgadṛśyolmukagulmakaḥ /
anagnināgnidāhena tena tāmarasekṣaṇa

aṅgāni dāvadagdhāni khinnānīva mamābhavan /
pradeśaṃ tamatha tyaktvā dūramārūḍhavānaham

dṛḍhahastatalāghātahatakandukavannabhaḥ /
apaśyaṃ gaganastho'hamuditaṃ caṇḍatejasam

tapantaṃ dvādaśādityagaṇaṃ dikṣu daśasvapi /
bṛhattatra satārāvajvāleva bhagaṇaṃ calam

mahākuhakuhāśabdaṃ kvathatsaptābdhiḍambaram /
sajvālolmukanīrandhralokāntarapurāntaram

jvālāghanapaṭāṭopasindurīkṛtaparvatam /
dīpyamānamahāgārasthiravidyutkakutpaṭam

sphuratkaṭakaṭāṭopacaṭatpattanamaṇḍalam /
vidadhadbhūtalodbhūtadhūmadaṇḍaiḥ śilāghanaiḥ

kācastambhasahasrāḍhyaṃ bhuvanasthānamaṇḍapam /
kvathadbhūtamahābhūtatārākrandātighargharam

bhūtalokapurāpātasphuṭaccaṭacaṭodbhaṭam /
tārāviśaraṇoddhātaghṛṣṭaratnadharātalam

sarvasthalālayacaladdahyamānajanavrajam /
kṣīṇākrandakvathadbhūtagaṇadurvāsadiktaṭam

uttaptāmbūdarākhinnajalecaramahārṇavam /
sarvadikkānalaploṣakṣīṇākrandapurāntaram

vidaladdagdhadigdantidantottambhitabhūdharam /
dharādharadarīrandhradhūmamaṇḍalakuṇḍalam

patatparvataniṣpiṣṭapluṣṭapattanamaṇḍalam /
pacatpacapacāśabdaśabditādrīndrakuñjaram

tāpataptonnamadbhūtajvaritārṇavaparvatam /
hṛdayasphoṭaniḥsārapatadvidyādharāṅganam

ākrandarodanaśrāntamūrdhaniḥsaraṇāmaram /
nāgalokajvalajjvālāpātālottaptabhūtalam

śuṣkārṇavasadāpakvavivartograjalecaram /
aurveṇābindhanābhāvātproḍḍīyeva sahasradhā

gatena nṛtyatotthāya gṛhītagaganāṃganam /
athodabhūjjvalajjvālākiṃśukāṃśukaśobhitaḥ

tāṇḍavāyeva kalpāgnistaralolmukamālyavān /
tāraṃ paṭapaṭāṭopī raṭadbhaṭa ivodbhaṭaḥ

jvālodbhujo dhūmakaco jagajjīrṇakuṭīnaṭaḥ /
jajvalurvanajālāni purāṇi nagarāṇi ca

maṇḍaladvīpadurgāṇi jaṅgalāni sthalāni ca /
sarvakhāni mahākāśamāśā daśa divaḥ śiraḥ

śvabhrarūpāraghaṭṭāṭṭapaṭṭanodāradiktaṭaḥ /
śrṛṅgāṇi siddhavṛndāni girayaḥ sāgarārṇavāḥ

saraḥ sarasyaḥ sarito devāsuranaroragāḥ /
āśāḥ śanaśanāśabdaiḥ puruṣaiśca śivārciṣām

āsankṣveḍākurākṣasyo jvālājālojjvalordhvajāḥ /
bhamadbhamiti bhāṃkārairbhīṣaṇairbhūribhasmabhiḥ

jvālāḥ śvabhrādribhūmīnāṃ guhābhyaḥ pariniryayuḥ /
jvālodarasthā aruṇāḥ samastā bhūtajātayaḥ

sthalapadmodarālīnāmājahuḥ śriyamaśriyaḥ /
sadyo niḥsṛtaraktābhaiḥ sindūrāmbhodasundaraiḥ

dhagaddhagiti gāyadbhirjvālājālairjagadgataiḥ /
āsīdraktāṃśukaiḥ kīrṇaṃ saṃdhyābhrairiva vā nabhaḥ

utphullakiṃśukavanairuḍḍīnairiva vā''vṛtam /
aurveṇa cāvṛtā āsanphullāśokavanā iva

iva sthalābjavalitā rāvirā iva cārṇavāḥ /
nānāvarṇajvalajjvālādhūmavinyāsabandhavān

rūḍhaṃ vahnimivādhātuṃ citrasaudhalatāśrayam /
ananta iva vinyāsa vanayauvanapāvakaḥ

udayāstamayādibhyo vindhyo vidhuratāmagāt /
aṅgārakalpaviṭapairjvālāvanavivalganaiḥ

śanairīṣadiva kṣubdhaiḥ sahyo'sahyatvamāyayau /
madhyamadhyakacatkārṣṇyabhramaddhūmālimālitam

valajjvālābjamalinaṃ dṛṣṭaṃ sara ivāmbaram /
khe'drīṇāṃ śikhare vyomni śikhāśikharaśekharāḥ

nanṛturnīrasā nāśanartakyaḥ ketukuntalāḥ /
talāhitānalajvālā brahmāṇḍordhvakapāṭabhūḥ

tarjanaprotpatadbhūtadhānaughā bhraṣṭabhūmikā /
kvaṇacchreṇī mṛjjalāgnirnānāvarṇānanāruṇā

hṛtprakoṣṭhe jagallakṣmyāḥ sauvarṇīvābhavattadā /
śailāścaṭacaṭāsphoṭairvṛkṣāḥ kaṭakaṭāravaiḥ

deśā halahalollāsairalaṃ vidalanaṃ yayuḥ /
abdhayaḥ kvathitākārāḥ phenilollāsamāṃsalāḥ

vīcīkaratalāghātāṃścakrurarkamukhe mukhe /
anyonyavellitollolabhūtalākāraparvatam

jahṇurvīcīkarairdehe jaḍāḥ prakupitā iva /
āśākāśāśināmeṣāṃ guhāguhaguhāravān

papāṭha śabda āgneyo jvālātaṭataṭodbhavaḥ /
lokapālapurāpātataptāṅgārādribhittayaḥ

diśo daśāpi vaivaśyaṃ yayurunmattavṛttayaḥ /
kāñcanadravasādrīndradrumāgāraguhāgṛhaḥ

śanaiścārvākṛtirmerurāsīddhima ivātape /
kṣaṇenaivānalāttasmāddhimavāñjatuvaddrutaḥ

sarvāntaḥśītalaḥ śuddho durjanādiva sajjanaḥ /
tasyāmapi daśāyāṃ tu malayo'malasaurabhaḥ

āsīttyajatyudārātmā na nāśe'pyuttamaṃ guṇam /
naśyannapi mahān hlādaṃ na khedaṃ saṃprayacchati

candanaṃ dagdhamapyāsīdānandāyaiva jīvatām /
na kadācana saṃyāti vastūttamamavastutām

pralayānalanirdagdhamapi hema na naṣṭavat /
dve hemanabhasī tasminna naṣṭe pralayānale

tayoreva vapuḥ ślāghyaṃ sarvanāśe'pyanāśayoḥ /
nabho vibhutayā'nāśi hemākṛṣṭatayākṣayam

sattvamekaṃ sukhaṃ manye na rajo na ca vā tamaḥ /
caladuccavanānīva vikīrṇāṅgāravarṣaṇaḥ

dagdhābdādrirmahādhūmajvālo'bhūdvahnivāridaḥ /
rasavismaraṇārtānāṃ śūnyānāṃ sphāradehinām

śuṣkāṇāṃ vyomaviṭapipatrāṇāṃ pātrarūpiṇām /
vāridānāṃ savārīṇāṃ dagdhānāṃ pralayārciṣā

jñasyevāṅga na doṣāṇāṃ dṛṣṭaṃ bhasmāpi na kvacit /
na laṅghayati kailāsaṃ yāvadullasito'nalaḥ

tāvattaṃ kalpakupito rudro netrāgninādahat /
dāhasphuṭaddrumasthūlaśilācaṭacaṭāravāḥ

lakuṭopalaloṣṭaughairayudhyanteva bhūbhṛtaḥ /
jvālāghanaghaṭāṭopasāvataṃsacalāntimāḥ

babhūvurvyomavikasatsthūlapadmavanā iva /
sargaḥ kadācidevāsīdityagātsmaraṇīyatām

kalpāntaḥ smārayanmūrkhānagādasmaraṇīyatām /
tāpopatāpaparamāḥ paramāraṇatatparāḥ /
vahnayo'pahnavaṃ cakrurjagatāmasatāmiva

vavuraśaninipātapīḍitāṅgāḥ
kacadanalolmukagulmamaṇḍalābhāḥ /
pralayasamayavāyavo'nalāntā-
ddaladamarāvalayo laye lihantaḥ

vyālolasphuṭadānaladrumavanaprodbhūtabhasmoṣmaṇā
dattābhrābhramadulmukāhativahatsāṅgāragaurārciṣaḥ /
bhraśyatpāvakaśṛṅgamadhyavilasajjvālāvalīśyāmalā
niḥśeṣāgninikāśasustavajavā vegena vātā vavuḥ //
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahā० vā० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe u० pāṣā० mahākalpāntāgnivarṇanaṃ nāma pañcasaptatitamaḥ sargaḥ