Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.68-2

6.68-2.68

aṣṭaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

6.68-2.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
suṣuptamaunavānbhūtvā tyaktvā cittavilāsitām /
kalanāmalanirmuktastiṣṭhāvaṣṭabdhatatpadaḥ

6.68-2.2

śrīrāma uvāca /
vāṃgmaunamakṣamaunaṃ ca kāṣṭhamaunaṃ ca vedmyaham /
suṣuptamaunaṃ mauneśa brahmanbrūhi kimucyate

6.68-2.3

śrīvasiṣṭha uvāca /
dvividhaḥ procyate rāma munirmunivarairiha /
ekaḥ kāṣṭhatapasvī syājjīvanmuktastathetaraḥ

6.68-2.4

abhāvitāyāṃ śuṣkāyāṃ kriyāyāṃ baddhaniścayaḥ /
haṭhājjitendriyagrāmo muniḥ syātkāṣṭhatāpasaḥ

6.68-2.5

yathābhūtamidaṃ buddhvā bhāvitātmātmani sthitaḥ /
lokopamopi tṛpto'ntaryaḥ sa muktamuniḥ smṛtaḥ

6.68-2.6

etayoryo bhavedbhāvaḥ śāntayormunināthayoḥ /
cittaniścayarūpātmā maunaśabdena sa smṛtaḥ

6.68-2.7

catuṣprakāramāhustaṃ maunaṃ maunavido janāḥ /
vāṃgmaunamakṣamaunaṃ ca kāṣṭhaṃ sauṣuptameva ca

6.68-2.8

vāṃgmaunaṃ vacasāṃ rodho balādindriyanigrahaḥ /
akṣamaunaṃ parityāgaśceṣṭānāṃ kāṣṭhasaṃjñakam

6.68-2.9

manomaunaṃ pañcamaṃ ca tanmṛtau kāṣṭhatāpase /
bhāve suṣuptamaunākhyaṃ jīvanmukto'nujīvati

6.68-2.10

triṣu maunaviśeṣeṣu viṣayaḥ kāṣṭhatāpasaḥ /
suṣuptamaunāvasthāyāṃ sā turyā saiva muktadhīḥ

6.68-2.11

vāṃgmaunaṃ maunamityetatsiddhaṃ tacca manaḥ kila /
malinaṃ jīvabandhāya tatrasthaḥ kāṣṭhatāpasaḥ

6.68-2.12

asmatsaṃsmaraṇaṃ vāpi dṛśyaṃ vāṅmayamaspṛśan /
apaśyanneva paśyan hi kāṣṭhamaunī tu tiṣṭhati

6.68-2.13

prasphuraccittakalanametanmaunatrayaṃ smṛtam /
bhavanti mauninastatra na tajjñāstatsthalīlayā

6.68-2.14

nātropādeyatājñānametanmaunatraye kila /
līlayā kathitaṃ tena tajjñāḥ kupyantu vā na vā

6.68-2.15

idaṃ suṣuptamaunaṃ tu jīvanmuktamitisthitam /
apunarjanmano jantoḥ śrṛṇu śravaṇabhūṣaṇam

6.68-2.16

nātra saṃyamyate prāṇastrividho nāpi yojyate /
nollasyante na glāyante samastendriyasaṃvidaḥ

6.68-2.17

nānātākalaneyaṃ ca na valgati na śāmyati /
ceto na ceto nāceto na sannāsanna cetarat

6.68-2.18

avibhāgamanabhyāsaṃ yadanādyantamāsthitam /
dhyāyato'dhyāyataścaitatsauṣuptaṃ maunamucyate

6.68-2.19

yathābhūtamidaṃ buddhvā jagannānātvavibhramam /
yathāsthitamasaṃdehaṃ sauṣuptaṃ maunameva tat

6.68-2.20

anekasaṃvidrūpātma śivenaivedamātatam /
ityāsthitamanantaṃ yatsauṣuptaṃ maunamucyate

6.68-2.21

ākāśaṃ naiva cākāśaṃ sarvamasti ca nāsti ca /
iti cittaṃ samaṃ śāntaṃ yattanmaunaṃ suṣuptavat

6.68-2.22

sarvaśūnyaṃ nirālambaṃ śāntivijñaptimātrakam /
na sannāsaditi yasyāmāsitaṃ maunamuttamam

6.68-2.23

bhāvābhāvādaśādeśaviśeṣairvitathotthitaiḥ /
saṃvido yadanābhāsastanmaunaṃ paramaṃ viduḥ

6.68-2.24

atyantamasataivāntaścetasā'vṛttirūghiṇā /
yadanāvartanaṃ saṃvidvṛttestanmaunamakṣayam

6.68-2.25

nāhamasmi na cānyo'sti na mano na ca mānasam /
iti saṃvidasaṃvittiravicchinnātimaunitā

6.68-2.26

ahamasmi jagatyasminsvasti śabdārthamātrakam /
sattāsāmānyameveti sauṣuptaṃ maunamucyate

6.68-2.27

yasmātsaṃvidameva syātsvānyādikalanā kutaḥ /
anantameva sauṣuptaṃ sarvaṃ maunamatastatam

6.68-2.28

suṣuptamaunamevedamanantatvātprabodhavat /
turyamevāmalaṃ viddhi turyātītamathāpi ca

6.68-2.29

sauṣuptaikasamādhānastathā turyasamādhikaḥ /
turyātītasamādhirvā jāgratyapi bhavanti vai

6.68-2.30

turyasya eva sakalāmalaśāntivṛtti-
rjāgratyapi vyavaharannipuṇaṃ samantāt /
nityaṃ sadeha uta vāpi videha eva
brahmannabhobhavata eva kilāsti sādho

6.68-2.31

oṃmityudastabhavavāsanamekamāssva
na tvaṃ na cāhamapi nānyadihāsti satyam /
sarvaṃ ca vidyata itīha kilāntarābhaṃ
jñastiṣṭha cidgaganakośakalaikaniṣṭhaḥ

6.68-2.68

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० mahāmaunayatnopadeśo nāmāṣṭaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc