Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.68

6.68.68

aṣṭaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

6.68.1

vidyādharyuvāca /
tataḥ prācīnamabhyāsaṃ bodhadhāraṇayāmale /
kurvaḥ prakaṭatāṃ tena jagadeṣyati śailagam

6.68.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
yuktiyukte tayetyukte vidyādharyā dharorasi /
baddhapadmāsano'thāhaṃ samādhābudito'bhavam

6.68.3

sarvārthabhāvanātyāge cinmātraikāntabhāvitaḥ /
atyajaṃ tamahaṃ pūrvakathārthakalanāmalam

6.68.4

atha cidvyomatāṃ prāptaḥ parāṃ dṛṣṭimahaṃ gataḥ /
śaratsamayasaṃprāptau vyoma nirmalatāmiva /

6.68.5

tataḥ satyāvadhānaikaghanābhyāsena dehake /
mamādhibhautikabhrāntirnūnamastamupāgatā /

6.68.6

udayāstamayonmuktā satatodayamayyapi /
mahācidvyomatāsvacchā proditeva tadābhavat

6.68.7

atha paśyāmyahaṃ yāvatsvasyaivāmalatejasā /
vastutastu na cākāśaṃ nopalaḥ parameva tat /

6.68.8

paramārthaghanaṃ svacchaṃ tattathā bhāti tādṛśam /
tathābhāvanayā hyātmā madīyo dṛṣṭavāṃstathā

6.68.9

yathā svapne sumahatī dṛṣṭā gehagatā śilā /
vyomaiva kevalaṃ tadvatsuśuddhaṃ cinnabhaḥśilā

6.68.6.2.68.10

svayaṃ svapnānvito'nyasya svapnapuṃstvaṃ gato naraḥ /
svapne'jñānaprabuddhasya yādṛktādṛksvarūpataḥ

6.68.11

svapnasthānāṃ śiraśchinnaṃ yeṣāṃ te saṃsṛtau sthitāḥ /
kālena jñānalābhena vinā kurvantu kiṃ kila

6.68.12

yodhaḥ kālena bhavati mahāmohavatāmapi /
yasmānna kiṃcanāpyasti brahmatattvādṛte'kṣayam

6.68.13

atastacciddhanaṃ svacchaṃ brahmākāśaṃ śilākṛti /
dṛṣṭaṃ mayā tathā tatra na tu pṛthvyādi satkvacit

6.68.14

bhūtānāmādisarge yacchuddhaṃ yatpāramārthikam /
vapustadeva hyeteṣāṃ dhyānalabhyamavasthitam

6.68.15

brāhmaṃ vapurhi bhūtānāmātmīyaṃ yatpurātanam /
tadevādya manorājyaṃ saṃkalpa iti kathyate

6.68.16

sattātivāhiko dehastatparaṃ paramārthataḥ /
pratyakṣaṃ paramaṃ yattattadādyaṃ kacanaṃ citaḥ

6.68.17

udyatprathamamadhyakṣaṃ jīvasya prathamaṃ vapuḥ /
manaḥ pratyakṣamityuktaṃ tattenādyaiva durdhiyā

6.68.18

yogipratyakṣamityuktaṃ manaḥpratyakṣamityapi /
tatsvameva cito rūpaṃ gatamevānyatāṃ mudhā

6.68.19

idamadyatanaṃ nāma pratyakṣamasadutthitam /
asatpratyakṣameveti viddhi pratyakṣamaṅga tat

6.68.6.2.68.20

aho nu citrā māyeyaṃ prākpratyakṣe parokṣatā /
nirṇītāsmiṃstvanadhyakṣe pratyakṣakalanāgatā

6.68.21

ātivāhikadehatvaṃ pratyakṣaṃ prathamoditam /
satyaṃ sarvagataṃ viddhi māyaiva tvādhibhautikam ०

6.68.22

anubhūtāpi nāstyeva hemnaḥ kaṭakatā yathā /
tathātivāhikasyādhibhautikatvaṃ na vidyate

6.68.23

bhramamabhramatāṃ yātamabhramaṃ bhramatāṃ gatam /
vetti jīvo vicāreṇa vināho nu vimūḍhatā

6.68.24

ādhibhautikadeho'yaṃ vicāreṇa na labhyate /
ātivāhikadehastu kila lokadvaye'kṣayaḥ

6.68.25

ādhibhautikacidrūḍhā hyātivāhikadehake /
marau marīcikāsveva yathā mithyaiva vāridhīḥ

6.68.26

jātādhibhautikī saṃvidātivāhikacitkrame /
dehadṛṣṭivaśātprauḍhā sthāṇau puruṣadhīriva

6.68.27

śuktau rajatatā tāpe jalatendau yathā dvitā /
ādhibhautikatā tadvanmāyayaivātivāhike

6.68.28

yadasattatkṛtaṃ satyaṃ yatsatyaṃ tadasatkatam /
aho nu mohamāhātmyaṃ jīvasyāsyāvicārajam

6.68.29

yogipratyakṣamevāsti kiṃcidasti tu mānasam /
yasmāllokadvayācārastābhyāmeva prasidhyati

6.68.6.2.68.30

ādyaṃ pratyakṣamutsṛjya yaḥ satye'sminkṛtasthitiḥ /
pratyakṣe mṛgatṛṣṇāmbu pītvā sa sukhamāsthitaḥ

6.68.31

yatsukhaṃ duḥkhamevāhuḥ kṣaṇanāśānubhūtibhiḥ /
akṛtrimamanādyantaṃ yatsukhaṃ tatsukhaṃ viduḥ

6.68.32

pratyakṣeṇaivamadhyakṣaṃ pratyakṣaṃ pravicāryatām /
yadādyaṃ tatsadadhyakṣaṃ tatpratyakṣeṇa dṛśyatām

6.68.33

lokatrayānubhavadaṃ tyaktvā pratyakṣamaihikam /
māyātmakaṃ yo gṛhṇāti nāsti mūḍhatamastataḥ

6.68.34

ātivāhikamevaiṣāṃ bhūtānāṃ vidyate vapuḥ /
atrādhibhautikavyāptirasatyaiva piśācikā

6.68.35

ajātasaṃkalpamayaṃ pratyakṣaṃ satkathaṃ bhavet /
svayameva na yatsatyaṃ tatsyātkāryakaraṃ katham

6.68.36

yatra pratyakṣamevāsadanyatkiṃ tatra sadbhavet /
kva tatsatyaṃ bhavedvastu yadasiddhena sādhyate

6.68.37

pratyakṣa eva bhāvatve naṣṭe kvevānumādayaḥ/
uhyante vāraṇā yatra tatrorṇāyuṣu kā kathā

6.68.38

ataḥ pramāṇasaṃsiddhaṃ dṛśyaṃ nāstyeva kutracit /
ananyadidamastīva tattadbrahmaghanaṃ ghanam

6.68.39

svapne draṣṭuḥ khamevādrirgṛhe nānyasya vai yathā /
tathā tadbhāvanavatorāvayoḥ sā śilaiva cit

6.68.6.2.68.40

ayaṃ śaila idaṃ vyoma jagadetadidaṃ tvaham /
iti cinmaya ātmāntaḥ khaṃ camatkurute svayam

6.68.41

paśyatyetatprabuddhātmā nāprabuddhaḥ kadācana /
śrotuḥ kathārthasaṃvittirnāśroturbhavati kvacit

6.68.42

aprabuddhamiti bhrāntireveyaṃ satyatāṃ gatā /
kṣībasya susthirā eva nṛtyanti taruparvatāḥ

6.68.43

sarvatrāpratihatamekarūpabodhaṃ
pratyakṣaṃ śivamanubudhya citsvarūpam /
pratyakṣāntaramiha pelavaṃ śrayante
ye mūḍhāstṛṇatanubhiḥ śaṭhairalaṃ taiḥ

6.68.68

ityārṣe śrīkasiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de०mo० ni०u०pā० pramāṇāpratisiddhyā dṛśyānupapattivarṇanaṃ nāmāṣṭaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc