Yoga Vasistha · Chapter 6.67
saptaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
vidyādharyuvāca /
yāvattaṃ sargamāgaccha prasādaḥ kriyatāṃ mune /
āścaryeṣūpapanneṣu mahānto hyatikautukāḥ
tathetyukte mayā sārdhaṃ gantumārabdhamambare /
vātyayā saurabheṇeva śūnye śūnyena śūnyayā o
athāhaṃ dūramadhvānaṃ śūnyamullaṅghya nābhasam /
nabhaḥsthaṃ bhūtasaṃghātaṃ tayā sārdhamavāptavān
tamullaṅghya cireṇātra bhūtasaṃcāramambare /
lokālokaśirovyoma prāpto'smi dhavalāmbudam
uttarāṃśenduśubhrābhrapīṭhānnirgatya tāṃ śilām /
ānītosmi tathottuṅgāṃ taptakāñcanakalpitām
yāvatpaśyāmyahaṃ śubhrāṃ śilāṃ tāṃ na ca tajjagat /
kaladhautamayīmuccairagnilokataṭīmiva
tadā mayoktā sā kāntā kva bhavatsargabhūriti /
kva rudrārkāgnitārādi kva lokāntarasaptakam
kārṇavākāśakakubhaḥ kvonmajjananimajjane /
kva mahāmbhodasaṃbhāraḥ kva tārāmbaraḍambaram
kva śailaśikharaśreṇyaḥ kva mahārṇavalekhikāḥ /
kva dvīpavalayāḥ sapta kva taptakanakāvaniḥ
kva kāryakālakalanāḥ kva bhūtabhuvanabhramaḥ /
kva vidyādharagandharvāḥ kva narāmaradānavāḥ
kvarṣibhūpālamunayaḥ kva nayāpanayakramaḥ /
kva pañcayāmayāminyaḥ kva svarganarakabhramaḥ
kva puṇyapāpakalanā kva kalākālakelayaḥ /
kva surāsuravairāṇi kva dveṣasneharītayaḥ
vadatyevaṃ mayi vacaḥ sovāca varavarṇinī /
vismayākulamālokya śilāmalivilocanā ०
vidyādharyuvāca /
paśyāmyakhila nātmīyamahaṃ sarvamihopale /
mukurapratibimbasthapurānyapuravajjanam
nityānubhava evātra darśane kāraṇaṃ mama /
tadabhāvo mune manye te kāraṇamadarśane
anyacca cirakālaikadvaitasaṃkathayānayā /
śuddhātivāhikaikātmadehatā vismṛtāvayoḥ o
mamātisucirābhyastamapi vyoma latāmiva /
gataṃ nijaṃ jagadidaṃ yataḥ paśyāmi na sphuṭam
abhūdyatsvajagatpūrvamatiprakaṭameva me /
tatpaśyāmīdamādarśa iva bimbitamasphuṭam
ciravyarthotthayā nātha saṃkathāvyathayā mithaḥ /
svāsthyaṃ vismṛtamātmīyamavadātatamaṃ tatam
yo'bhyāsaḥ prakacatyantaḥ śuddhacinnabhaso rasāt /
bhavettanmayamevāntarābālamiva lakṣyate
na sacchāstreṇa sā viddhi na sannyāyena sā kalā /
asti nāstyamitodyogādyadabhyāsānna siddhyati
svajagatsaṃtatābhyāsavaśato māṃ kathābhramaḥ /
nūnamākrāntavāneṣa dvayorhi balavāñjayī
iṣṭavastvarthināṃ tajjñasūpadiṣṭena karmaṇā /
paunaḥpunyena karaṇānnetaraccharaṇaṃ mune
ayamitthamihājñānabhramaḥ prauḍho'hamātmakaḥ /
śāmyati jñānacarcābhiḥ paśyābhyāsavijṛmbhitam
ahaṃ śiṣyābalā bālā paśyāmi tvaṃ na paśyasi /
sarvajño'pi śilāsargaṃ paśyābhyāsavijṛmbhitam
ajño'pi tajjñatāmeti śanaiḥ śailopi cūrṇyate /
bāṇopyeti mahālakṣyaṃ paśyābhyāsavijṛmbhitam
itthaṃ nāma pariprauḍhā mithyājñānaviṣūcikā /
śāmyatyeva vicāreṇa paśyābhyāsavijummitam
abhyāsena kaṭudravyaṃ bhavatyabhimataṃ mune /
anyasmai rocate nimbastvanyasmai madhu rocate
abandhurbandhutāmeti naikaṭyābhyāsayogataḥ /
yātyanabhyāsato dūrātsneho bandhuṣu tānavam
ātivāhikadeho'yaṃ śuddhacidvyoma kevalam /
ādhibhautikatāmeti bhāvanābhyāsayogataḥ
ādhibhautikadeho'sau dhāraṇābhyāsabhāvanāt /
vihaṃgavatkhamabhyeti paśyābhyāsavijṛmbhitam
puṇyāni yānti vaiphalyaṃ vaiphalyaṃ yānti mātaraḥ /
bhāgyāni yānti vaiphalyaṃ nābhyāsastu kadācana
duḥsādhyāḥ siddhimāyānti ripavo yānti mitratām/
viṣāṇyamṛtatāṃ yānti saṃtatābhyāsayogataḥ
yenābhyāsaḥ parityakta iṣṭe vastuni so'dhamaḥ /
kadācinna tadāpnoti vandhyā svatanayaṃ yathā
yadapyabhimataṃ vastu svabhyāsena tadarjanāt /
tadyuktipūrvakaṃ tyājyamāmṛtyorjīvitaṃ yathā o
iṣṭe vastuni nābhyāsaṃ yaḥ karoti narādhamaḥ /
so'niṣṭe'niṣṭamāpnoti narakānnarakāntaram
taranti saritaṃ sphītāṃ saṃsārāsārasevinaḥ /
ta evātmavicārākhyamabhyāsaṃ na tyajanti ye
abhyāsabhāso'bhimataṃ vastu prakaṭayantyalam /
prāpayanti ca nirvighnaṃ ghaṭaṃ dīpaprabhā yathā
yathā kalpadrumalatāḥ saccintāmaṇayo yathā /
phalanti śaradaścaitāstathaivābhyāsabhūmayaḥ
iṣṭavastu cirābhyāsabhāsvānbhāsayati prajāḥ /
tathendriyākhyāṃ dehorvyāṃ rātriṃ paśyanti no yathā
sarvasya jantujātasya sarvavastvavabhāsane /
sarvadaivaika evoccairjayatyabhyāsabhāskaraḥ
caturdaśavidhāyāstu bhūtajāterna kasyacit /
sidhyatyabhimataṃ vastu vinābhyāsamakṛtrimam
paunaḥpunyena karaṇamabhyāsa iti kathyate /
puruṣārthaḥ sa eveha tenāsti na vinā gatiḥ
dṛḍhābhyāsābhidhānena yatnanāmnā svakarmaṇā /
nijavedanajenaiva siddhirbhavati nānyathā
abhyāsabhāsvati tapatyavanau vane ca
vīrasya sidhyati na yanna tadasti kiṃcit /
abhyāsato bhuvi bhayānyabhayībhavanti
sarvāsu parvataguhāsvapi nirjanāsu
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mo० nirvāṇapra० u० pāṣā० abhyāsapraśaṃsā nāma saptaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0