Yoga Vasistha · Chapter 6.65

pañcaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

vidyādharyuvāca /
atha kālena mahatā so'nurāgo virāgatām /
prāpto mama śaracchāntau virasaḥ pallavo yathā

vṛddha ekāntarasiko nīrasaḥ snehavarjitaḥ /
bhartā'jihmamatirmaunī kiṃ manye jīvitena me

varaṃ vaidhavyamābālyādvaraṃ maraṇameva ca /
varaṃ vyādhirathāpadvā nāhṛdyaprakṛtiḥ patiḥ

etāvajjanmasāphalyaṃ saubhāgyamavikhaṇḍitam /
rasikaḥ peśalācāro yannāryāstaruṇaḥ patiḥ

hatā nīrasanāthā strī hatā'saṃskāriṇī ca dhīḥ /
hatā durjanabhuktā śrīrhatā veśyāhṛtā ca hrīḥ

sā strī yānugatā bhartrā sā śrīryānugatā satā /
sā dhīryā madhurodārā sādhutā samadṛṣṭitā

nādhayo vyādhayo naiva nāpado na durītayaḥ /
kurvanti manaso bādhāṃ daṃpatyoranuraktayoḥ

utphullāḥ kusumasthalyo nandanodyānabhūmayaḥ /
dhanvāyante kunāthānāṃ vināthānāṃ ca yoṣitām

sarva eva jagadbhāvā yathecchaṃ guṇaleśataḥ /
saṃtyajyante pramādāttu varjayitvā patiṃ striyā

sthirayauvanayā duḥkhānyetāni munināyaka /
bhuktāni varṣavṛndāni paśya daurbhāgyajṛmbhitam

atha krameṇa tenaiva sarāgo me virāgatām /
āyayau himadagdhāyā nalinyā iva nīrasaḥ

virāgavāsanāstena sarvabhāvānurañjanā /
tavopadeśenecchāmi mune nirvāṇamātmanaḥ

aprāptābhimatārthānāmaviśrāntadhiyāṃ pare /
maraṇairuhyamānānāṃ jīvitānmaraṇaṃ varam

sa madbhartādya nirvāṇamīhamāno divāniśam /
rājā rājñeva manasā mano jetuṃ prabudhyate

brahmaṃstasya ca madbharturmama cājñānaśāntaye /
nyāyopapannayā vācā kuru smaraṇamātmanaḥ o

yadā māmanapekṣyaiva sa madbhartātmani sthitaḥ /
tadā virāgo vairasyamanayanme jagatsthitim

saṃsāravāsanāveśavarjitāsmi tato'vasam /
nibadhyābhimatāṃ tīvrāṃ vyomasaṃcāradhāraṇām ०

arjayitvā tathā vyomni gatiṃ dhāraṇayā mayā /
abhyastā dhāraṇā bhūyaḥ siddhasaṅgaphalapradā

tataḥ svajagadādhārapūrvāparanirīkṣayā /
sthitāhaṃ dhāraṇāṃ baddhvā sāpi siddhiṃ samāgatā

atha svajagato dṛṣṭvā hṛdayaṃ tasya bāhyagā /
ahaṃ dṛṣṭavatī sthūlāṃ lokālokagireḥ śilām

etāvatāpi kālena daṃpatyorāvayormune /
paraṃ draṣṭumabhūdicchā na kācana kadācana

madbhartā kevalaṃ śuddhavedārthaikāntacintayā /
na ca yātaṃ na cāyātaṃ vettyaho vigataiṣaṇaḥ

tenāsau matpatirvidvānapi na prāptavānpadam /
adya so'haṃ ca vāñchāvaḥ prayatnena paraṃ padam

tadetāmarthitā brahmansaphalāṃ kartumarhasi /
mahatāmarthino vyarthā na kadācana kecana

bhramantī siddhasenāsu sadā nabhasi mānada /
tvadṛte neha paśyāmi ghanājñānadavānalam

brahmanvinaiva karuṇākarakāraṇena
santo yato'rthijanavāñchitapūraṇāni /
kurvanti tena śaraṇāgatatāmupetāṃ
māmarhasīha na tiraskaraṇena yoktum

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārā० vā० de० mokṣo० nirvāṇa० u० pāṣāṇo० vidyādharījanmavyavahāravarṇanaṃ nāma pañcaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ