Yoga Vasistha · Verses 6.64-2
catuḥṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
śrīrāma uvāca /
jīvaṭabrāhmaṇādīnāṃ haṃsādīnāṃ munīśvara /
bhikṣusvapnaśarīrāṇāṃ saṃpannaṃ kimataḥ param
śrīvasiṣṭha uvāca /
rudreṇa saha saṃbhūya prabuddhāḥ sarva eva te /
mithaśca dṛṣṭasaṃsārā rudrāṃśāḥ sukhinaḥ sthitāḥ
tena rudreṇa tāṃ māyāmavalokya yathoditām /
svāṃśāstāmeva saṃsārasthitiṃ te preṣitāḥ punaḥ
śrīrudra uvāca /
gacchatāśu nijaṃ sthānaṃ tatra bhuktvā kalatrakaiḥ /
kaṃcitkālaṃ samaṃ bhogānmatsakāśamupaiṣyatha
bhaviṣyatha madaṃśā ye gaṇā matpurabhūṣaṇāḥ /
tato mahāpralayato yāsyāmastatparaṃ padam
śrīvasiṣṭha uvāca /
ityuktvā bhagavān rudrasteṣāṃ so'ntaradhīyata /
antyasaṃsārasaṃkhyānaṃ rudrāṇāṃ madhyamāyayau
prayayuḥ svāspadaṃ te'pi jīvaṭabrāhmaṇādayaḥ /
svakalatraiḥ samaṃ dehaṃ kṣapayitvātha kālataḥ
rudralokaṃ samāsādya bhaviṣyanti gaṇottamāḥ /
kadācidvyomni dṛśyante tārakākārakāriṇaḥ
śrīrāma uvāca /
bhikṣusaṃkalparūpāste jīvaṭabrāhmaṇādayaḥ /
kathaṃ satyatvamāyātāḥ saṃkalpārthe kva satyatā
śrīvasiṣṭha uvāca /
saṃkalpasatyatā tvaṃśe tyaja saṃkalpasatyatām /
tatra yannāsti tannāsti yataḥ sarvātma tatpadam
yatsvapne dṛśyate yacca saṃkalpairavalokyate /
tattathā vidyate tatra sarvakālaṃ tadātmakam
taddeśakālātmatayā gatvā deśāntaraṃ yathā /
deśāddeśāntaraṃ yadvanna gatyātmādikaṃ vinā
na labhyate tathā svapno vinā tatra na labhyate /
sarvamasti citaḥ kośe yadyathālokayatyasau
cittathā tadavāpnoti sarvātmatvādavikṣatam /
saṃkalpaḥ svapnakastvaṅga yayā ca daśayāpyate
paramabhyāsayogābhyāṃ vinā tvetanna labhyate /
yeṣāṃ tu yogavijñānadṛṣṭayaḥ phalitāḥ sthitāḥ
sarvaṃ sarvatra paśyanti te yataḥ śaṃkarādayaḥ /
idamagragataṃ vastu tathā saṃkalpitaṃ mayā
nāpyaṃ yatobhayabhraśaṃ sa prāpnotyubhayāśrayāt /
sarvaṃ hyabhimataṃ kāryamekaniṣṭhasya siddhyati
dakṣiṇāṃ kakubhaṃ gacchankaḥ prāpnotyuttarāṃ diśam /
saṃkalpārthaparaireva saṃkalpārtho'vagamyate
agrasthārthaparairagre saṃsthitortho'vagamyate /
agrasthe buddhisaṃsthe yaḥ saṃkalpaṃ prāptumicchati
tadāsāvekaniṣṭhatvābhāvāttannāśayeddvayam /
tasmādekārthaniṣṭhatvādbhikṣujīvena rudratām
prāpya sarvātmanā labdhaṃ tathā sarvaṃ tathāsthiteḥ /
bhikṣusaṃkalpajīvāste pratyekaṃ tajjagatpṛthak
paśyanti caite nānyonyaṃ rudrajñānādṛte tataḥ /
aprabuddhāḥ prajāyante jīvā jīvāntabodhinaḥ
tadicchayāśu tadrūpā bahurūpāśca te iha /
iha vidyādharo'haṃ syāmahaṃ syāmiha paṇḍitaḥ
ityekadhyānasāphalyaṃ dṛṣṭānto'syāṃ kriyāsthitau /
ekatvaṃ ca bahutvaṃ ca maurkhyaṃ pāṇḍityameva vā
devatvaṃ mānuṣatvaṃ ca deśakālakriyākramaiḥ /
tulyakālamalaṃ kartuṃ dhāraṇādhyānayatnataḥ
sarvaśaktyaḥ svarūpatvājjīvasyāstyekaśaktitā /
anantaścāntapṛktaśca svabhāvo'sya svabhāvataḥ
savikāsaḥ sasaṃkoco'hiṃsrastena cidātmanaḥ /
yadicchati tadasyāṅga jantuḥ saṃpadyate svayam
svayaṃ saṃpāditairebhirdeśakālakriyākramaiḥ /
yoginyo yoginaśceha tiṣṭhantyanyatra yatra ca
iha vāmutra bhogena dṛṣṭametadanekaśaḥ /
kārtavīryo gṛhe tiṣṭhansarveṣāṃ bhayado'bhavat
viṣṇuḥ kṣīrodadhau tiṣṭhanjāyate puruṣo bhuvi /
paśvarthaṃ yānti tiṣṭhantyo yoginyo yoginīgaṇe
śakraḥ svargāsane tiṣṭhanyāti yajñārthamurvikām /
sahasramekaṃ bhavati tathā cāsmiñjanārdanaḥ
nṛṇāṃ śatāni bhaktānāṃ mānuṣyaṃ yāti tannataiḥ /
ekaḥ sahasraṃ bhavati tathā caiṣa janārdanaḥ
aṃśāvatāralīlābhiḥ kurute jāgatīṃ sthitim /
ekaḥ kāntāsahasrāṇi tulyakālaṃ nimeṣavat
evaṃ te bhikṣusaṃkalpā jīvaṭabrāhmaṇādayaḥ /
rudravijñānavaśataḥ svasaṃkalpapurīṃ gatāḥ
tatra bhuktvā ciraṃ bhogānprāpya rudrapuraṃ tataḥ /
gaṇatāmāvasantaste sthāsyanti saparicchadāḥ
nityaṃ praphullanavakalpalatālayeṣu
rudreṇa sākamururatnagulucchakeṣu /
nānājagatsu ca tadā śivapattaneṣu
vidyādharīṣvamaramaulidharāśca rejuḥ
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmā० vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० gaṇatvaprāptirnāma catuḥṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0