Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.61-2

6.61-2.61

ekaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

6.61-2.1

śrīrāma uvāca /
yathāsmākaṃ mune svapnapurapattanamaṇḍalam /
tathaiva padmajādīnāṃ yadi dehaparigrahaḥ

6.61-2.2

tathaivedaṃ ca saṃjātaṃ yadi sarvamasanmayam /
tadasmākaṃ dṛḍhataraḥ pratyayaḥ kathamutthitaḥ

6.61-2.3

śrīvasiṣṭha uvāca /
asmatsargavadābhāti pūrvasargaḥ prajāpateḥ /
ājīvapratibhāsātmā vidyate na tu vāstavaḥ

6.61-2.4

sarvagatvācciteḥ sarvaṃ jīvaḥ sarvatra saṃsṛtiḥ /
sā cāsamyagdarśanotthā samyagdarśananāśinī

6.61-2.5

svapnābhaḥ pratibhāso'sya ya eṣa samupasthitaḥ /
ahaṃtāpratyayaikātmā sa evātidṛḍhaṃ sthitaḥ

6.61-2.6

svapne kṣipravināśitvaṃ yathā puṃsā na dṛśyate /
sarvasvapne tathaivaitadbrahmaṇāmiha lakṣyate

6.61-2.7

svapno'yaṃ puruṣasyāsya pratibhāsasya yo bhavet /
rāmā'smadādisarvātmā bhavettādṛśa eva ca

6.61-2.8

yatsvapnapuruṣājjātaṃ tatsvapnapuruṣātmakam /
bhavatītyanubhūtaṃ hi yadbījaṃ tatphalaṃ yathā

6.61-2.9

asatyameva tadviddhi yadasatyena sādhyate /
asatye'rthe samarthe'pi na yuktaṃ bhāvanaṃ ghanam

6.61-2.10

yena tena parityājyamasadbhāvanabhāvanam /
dṛḍhapratyayitaṃ svapnapuruṣādyatsamutthitam

6.61-2.11

bhavatyātmani sargādi dṛḍhapratyayameva tat /
nimeṣamātraḥ pauro'yaṃ sargasvapnaḥ puraḥ sthitaḥ

6.61-2.12

tasminnimeṣa evāsminkalpatā parikalpyate /
sudīrghasvapnakhaṇḍo'yaṃ yathodeti prajāpateḥ

6.61-2.13

sargākhyaḥ sarvabhūtānāṃ pratyekamuditastathā /
cittattvasyaiva bhāvena sargavargaparamparā

6.61-2.14

sphuratyambho dravatvena yathāvartavivartanaiḥ /
yathā svapnātmikaiveyaṃ sargalakṣmīrna vāstavī

6.61-2.15

tadā saṃbhavatīdaṃ vai tatpadaṃ pralayaṃ gatam /
yadyathā yādṛśaṃ dṛṣṭaṃ tattādṛgvidyate tathā

6.61-2.16

na hi paryanuyoktavyāḥ svapnavibhramarītayaḥ /
na tadasti jagatyasminyanna saṃbhavati bhrame

6.61-2.17

vicitrāstriṣu lokeṣu dṛśyante vastudṛṣṭayaḥ /
jalamadhye jvalatyagniryathābdhau vaḍavānalaḥ

6.61-2.18

nagarāṇyambare santi yathā vaimānikāśrayāḥ /
śilāsvabjāni jāyante hemādrāviva pādapāḥ

6.61-2.19

ekānte sarvapuṇyāni santi kalpatarau yathā /
śilāḥ phalanti phalivadyathā ratnagulucchakāḥ

6.61-2.20

śilāntaḥ prāṇinaḥ santi bhekā iva śilāntare /
dṛṣado vāri niryāti candrakāntopalādiva

6.61-2.21

nimeṣeṇa ghaṭo yāti paṭatāṃ svāpasaṃvidi /
asatyamapi budhyeta svapne svamaraṇaṃ yathā

6.61-2.22

ākasmikaṃ jalaṃ vyomni dhriyate bhūtagaṃ yathā /
vitānamiva khe vāri tiṣṭhati svarṇadī yathā

6.61-2.23

uḍḍīyante śilāḥ sthūlāḥ pakṣavanto yathādrayaḥ /
śilāntaḥ prāpyate sarvaṃ nanu cintāmaṇeriva

6.61-2.24

cintitāni phalantyāśu devodyānāntareṣviva /
tānyeva na phalantyāśu mokṣādīnāṃ ca rāghava

6.61-2.25

acetano'pi kurute karma yantrapumāniva /
evamādyāstathānye ca vicitrārambhavibhramāḥ

6.61-2.26

dṛṣṭāḥ śambaragandharvavilāsairapyasaṃbhavāḥ /
deśakālakriyādravyaratnasaṃcaraṇīyajāḥ

6.61-2.27

arthā gandharvajanitā anantāḥ satyasaṃbhavāḥ /
asaṃbhavaḥ saṃbhavo'yamapi bhāvyupapadyate

6.61-2.28

saṃbhavo'saṃbhavaḥ samyak siddhaye svapnavibhramaḥ /
na tadasti na yatsatyaṃ na tadasti na yanmṛṣā

6.61-2.29

sarvaṃ sarveṇa sarvatra svapne sargābhidhānake /
svapne nimagnadhīrjantuḥ paśyati sthiratāṃ yathā

6.61-2.30

sargasvapne magnabuddhiḥ paśyati sthiratāṃ tathā /
bhramādbhramāntaraṃ gacchansvapnātsvapnāntaraṃ vrajan /
atisthirapratyayabhāgiha jīvo vimuhyati

6.61-2.31

śvabhrāntaraṃ śvabhranipātadoṣāt
saṃprāpnuvanmugdhamṛgaḥ prayāti /
mohaṃ yathā pātamayaikarūpaṃ
jīvastathā saṃsṛtipātramūḍhaḥ

6.61-2.61

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe deva० mokṣo० nirvāṇaprakaraṇe pūrvārdhe jagatsvapnakathanaṃ nāmaikaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc