Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.54-2

6.54-2.54

catuḥpañcāśaḥ sargaḥ

6.54-2.1

śrībhagavānuvāca /
bhūya eva mahābāho śrṛṇu me paramaṃ vacaḥ /
yatte'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā

6.54-2.2

mātrāsparśā hi kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ /
āgamāpāyino nityāstāṃstitikṣasva bhārata

6.54-2.3

te tu naikātmanaścānye kvā'to duḥkhaṃ kva vā sukham /
anādyante'navayave kutaḥ pūraṇakhaṇḍane

6.54-2.4

saṃsthitā sparśamātrākhyā mātrāsparśabhramātmakaḥ /
samaduḥkhasukho dhīraḥ so'mṛtatvāya kalpate

6.54-2.5

sarvatvādātmanaścaite subhedāḥ saṃsthitā iva /
asadrūpāstvasadrūpaṃ kathaṃ soḍhuṃ na śakyate

6.54-2.6

manāgapi na vidyante sukhaduḥkhe tu sarvaśaḥ /
sarvatvādātmatattvasya sattā kathamanātmanaḥ

6.54-2.7

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ /
nāstyeva sukhaduḥkhādi paramātmāsti sarvagaḥ

6.54-2.8

sattvāsattvamatī tyaktvā caitayorjagadātmanoḥ /
tyaktvā na kiṃcinmadhye ca śeṣe baddhapado bhava

6.54-2.9

na hṛṣyati sukhairātmā duḥkhairglāyati no'rjuna /
dṛśyadṛkvetanātmāpi śarīrāntargato'pi san

6.54-2.10

jaḍaṃ cittādi duḥkhasya bhājanaṃ dehatāṃ gatam /
na caitasminkṣate kṣīṇe kiṃcidevātmanaḥ kṣatam

6.54-2.11

jaḍaṃ dehādi duḥkhāderyadidaṃ bhoktṛsaṃsthitam /
tanmāyābhramamevāṅga viddhyabodhavaśotthitam

6.54-2.12

na kiṃcideva dehādi na ca duḥkhādi vidyate /
ātmano yatpṛthagbhūtaṃ kiṃ kenāto'nubhūyate

6.54-2.13

yadidaṃ kathayāmyatra tenaivāto vinaśyati /
bhrāntirduḥkhamabodhotthā samyagbodhena bhārata

6.54-2.14

yathā rajjvāmahibhayaṃ bodhānnaśyatyabodhajam /
tathā dehādiduḥkhādi bodhānnaśyatyabodhajam

6.54-2.15

viṣvagviśvamajaṃ brahma na naśyati na jāyate /
iti satyaṃ paraṃ viddhi bodhaḥ parama eṣa saḥ

6.54-2.16

brahmāmbudhau taraṅgatvaṃ kiṃcidbhūtvā vilīyate /
brahmāvarte sphurasyadya brahmaivāsi nirāmayam

6.54-2.17

yāvatkālakriyādeśāstvamahaṃsainikā iva /
brahmaṇīva parispandā nātra staḥ sadasadbhramau

6.54-2.18

jahi mānaṃ madaṃ śokaṃ bhayamīhāṃ sukhāsukhe /
dvaitametadasadrūpamekaḥ sadrūpavānbhava

6.54-2.19

puruṣākṣauhiṇīnāṃ ca kṣayeṇānubhavātmanā /
brahmaṇā bṛhitaṃ śuddhaṃ brahma brahmamayaṃ kuru

6.54-2.20

asaṃvidansukhaṃ duḥkhaṃ lābhālābhau jayājayau /
śuddhaṃ brahmaikatāṃ gaccha brahmābdhistvaṃ hi bhārata

6.54-2.21

lābhālābhasamo bhūtvā bhūtvā nūnaṃ na kiṃcana /
khaṇḍavāta ivāspandī prakṛtaṃ kāryamācara

6.54-2.22

yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat /
yatkariṣyasi kaunteya tadātmeti sthiro bhava

6.54-2.23

yanmayo yo bhavatyantaḥ sa tadāpnotyasaṃśayam /
brahmasatyamavāptuṃ tvaṃ brahmasatyamayo bhava

6.54-2.24

anapekṣaphalaṃ brahma bhūtvā brahmeti bhāvitam /
kriyate kevalaṃ karma brahmajñena yathāgatam

6.54-2.25

karmaṇyakarma yaḥ paśyatyakarmaṇi ca karma yaḥ /
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa coktaḥ kṛtsnakarmakṛt

6.54-2.26

mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi /
yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanaṃjaya

6.54-2.27

karmāsaktimanāśritya tathā nāśritya mūḍhatām /
naiṣkarmyamapyanāśritya samastiṣṭha yathāsthitam

6.54-2.28

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ /
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiṃcitkaroti saḥ

6.54-2.29

āsaktimāhuḥ kartṛtvamakarturapi tadbhavet /
maurkhye sthite hi manasi tasmānmaurkhyaṃ parityajet

6.54-2.30

paraṃ tattvajñamāśritya nirāsaktermahātmanaḥ /
sarvakarmaratasyāpi kartṛtodeti na kvacit

6.54-2.31

akartṛtvādabhoktṛtvamabhoktṛtvātsamaikatā /
samaikatvādanantatvaṃ tato brahmatvamātatam

6.54-2.32

nānātāmalamutsṛjya paramātmaikatāṃ gataḥ /
kurvankāryamakāryaṃ ca naiva kartā tvamarjuna

6.54-2.33

yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṃkalpavarjitāḥ /
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ

6.54-2.34

samaḥ saumyaḥ sthiraḥ svasthaḥ śāntaḥ savārthanispṛhaḥ /
yastiṣṭhati sa savyagro'pyalamavyagratāṃ gataḥ

6.54-2.35

nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān /
yathāprāptānuvartī tvaṃ bhava bhūṣitabhūtalaḥ

6.54-2.36

karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran /
indriyārthānvimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate

6.54-2.37

yastvindriyāṇi manasā niyamyārabhate'rjuna /
karmendriyaiḥ karmayogamasaktaḥ sa viśiṣyate

6.54-2.38

āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ
samudramāpaḥ praviśanti yadvat /
tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve
sa śāntimāpnoti na kāmakāmī

6.54-2.54

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe pū० arjunopākhyāne ātmajñānopadeśo nāma catuṣpañcāśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc