Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.54

6.54.54

catuḥpañcāśaḥ sargaḥ

6.54.2

śrīvasiṣṭha uvāca /
jagannāma nabhaḥ svacchaṃ sadbrahma nabhasi sthitam /
nabho nabhasi bhātīdaṃ jagacchabdārtha ityajam //
tvamahaṃ jagadityādi śabdārtho brahma brahmaṇi /
śāntaṃ samasamābhāsaṃ sthitamasthitameva sat

6.54.3

samudragirimeghorvīvisphoṭamayamapyajam /
kāṣṭhamaunavadevedaṃ jagadbrahmāvatiṣṭhate

6.54.4

draṣṭā draṣṭaiva dṛśyasya svabhāvātsvātmani sthitaḥ /
kartā kartaiva kartavyābhāvataḥ kāraṇādṛte

6.54.5

na jñatvaṃ na ca kartṛtvaṃ na jaḍatvaṃ na bhoktṛtā /
na śūnyatā na cārthatvamiha nāpi nabhorthatā

6.54.6

śilājaṭharavatsatyaṃ ghanamekamajaṃ tatam /
sarvaṃ śāntamanādyantameka vidhiniṣedhayoḥ

6.54.7

maraṇaṃ jīvitaṃ satyamasatyaṃ ca śubhāśubham /
sarvamekamajaṃ vyoma vīcijālajalaṃ yathā

6.54.8

vibhāga eva dṛśyatvaṃ draṣṭratvaṃ caiva gacchati /
etacca kalpanaṃ svapnapurādiṣvanubhūyate

6.54.9

evamacchaṃ parākāśe svapnapattanavajjagat /
bhāti prathamamevedaṃ brahmaivetthamataḥ sthitam

6.54.10

tadidaṃ tādṛśaṃ viddhi sarvam sarvātmakaṃ ca yat /
deśāddeśāntaraprāptau vido madhyamanaṅkitam

6.54.11

cidvyomnaḥ śāntaśāntasya madhyame caivamāsthitam /
jagattathaiva salilamevormyāditayā yathā

6.54.12

yadudetyuditaṃ yacca yacca nodeti noditam /
deśāddeśāntaraprāptau vido madhyānna bheditam

6.54.13

ataḥ kilāsya sargasya kāraṇaṃ śaśaśṛṅgavat /
prayatnenāpi cānviṣṭaṃ na kiṃcidupalabhyate

6.54.14

yadakāraṇakaṃ bhāti tadabhātaṃ bhramātmakam /
bhramasyāsatyarūpasya satyatā kathamucyate

6.54.15

kāraṇena vinā kāryaṃ kila kiṃ nāma vidyate /
yadaputrasya satputradarśanaṃ sa bhramo na sat

6.54.16

yastvakāraṇako bhāti sa svabhāvo vijṛmbhate /
sarvarūpeṇa saṃkalpagandharvanagarādivat

6.54.17

deśāddeśāntaraprāptau kṣaṇānmadhyaṃ vido vapuḥ /
svarūpamajahattveva rājate'rthavivartavat

6.54.18

bodha eva kacatyartharūpeṇa sa ca svādaṇuḥ /
dṛṣṭānto'trānubhūto'ntaḥ svapnasaṃkalpaparvataḥ

6.54.19

śrīrāma uvāca /
vidyate vaṭabījāntaryathā bhāvimahādrumaḥ /
paramāṇau tathā sargo brahmankasmānna vidyate

6.54.20

śrīvasiṣṭha uvāca /
yatrāsti bījaṃ tatra syācchākhā vitatarūpiṇī /
janyate kāraṇaiḥ sā ca vitatā sahakāribhiḥ

6.54.21

samastabhūtapralaye bījamākāri kiṃ bhavet /
sahakāryatha kiṃ tasya jāyate yadvaśājjagat

6.54.22

yattu brahma paraṃ śāntaṃ kā tatrākārakalpanā /
paramāṇutvayogo'pi nātra kevātra bījatā

6.54.23

kāraṇasyeti bījasya satyāsatyaikakāriṇaḥ /
asaṃbhavājjagatsattā kathaṃ kena kutaḥ kva kā

6.54.24

jagadāste parasyāṇorantarityapi nocitam /
sārṣape kaṇake merurāsta ityajñakalpanā

6.54.25

sati bīje pravartante kāryakāraṇadṛṣṭayaḥ /
nirākārasya kiṃ bījaṃ kva janyajanakakramaḥ

6.54.26

ato yatparamaṃ tattvaṃ tadevedaṃ jagatsthitam /
neha prathayate kiṃcinna ca kiṃcidvinaśyati

6.54.27

cidākāśaścidākāśe hṛdi cittvājjagadbhamam /
aśuddhavadivāśuddhe śuddhaṃ śuddhe prapaśyati

6.54.28

svamevābhāsate tasya rūpaṃ spanda ivānile /
sargaśabdārthakalanā neha kāścana santi naḥ

6.54.29

yathā śūnyatvamākāśe dravatvaṃ ca yathā jale /
anyatātmamayī śuddhā sargateya tathātmani

6.54.30

bhārūpamidamāśāntaṃ jagadbrahmaiva nastatam /
anādinidhanaṃ satyaṃ nodeti na ca śāmyati

6.54.31

deśāddeśāntaraprāptau kṣaṇānmadhye vido vapuḥ /
yattajjagaditīvedaṃ vyomātmani vyavasthitam

6.54.32

yathā spando'nile toye dravatvaṃ vyomni śūnyatā /
tathā jagadidaṃ bhātamananyāśleṣamātmani

6.54.33

saṃvinnabho nanu jagannabha ityanarka-
mātmanyavasthitamanastamayodayaṃ kva /
tattvaṅgabhūtamakhilaṃ tadananyadeva
dṛśyaṃ nirastakalano'mbaramātramāsva

6.54.54

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvāṇaprakaraṇe uttarārdhe advaitaikyapratipādanaṃ nāma catuḥpañcāśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc