Yoga Vasistha · Verses 6.48-2

aṣṭacatvāriṃśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
yatrānuditarūpātma sarvamastīdamātatam /
mayūra iva bīje'ntastadahaṃtādigādi ca

yatra nābhyuditaṃ kiṃcittatra sarvaṃ ca vidyate /
tadatrāpyaṅgirāḥ svargasukhasāreṇa bimbati

tathā ca munayo devā gaṇāḥ siddhā maharṣayaḥ /
āsvādayantaḥ svaṃ rūpaṃ sadā turyapade sthitāḥ

ete ye stabdhanayanadṛṣṭayo nirnimeṣiṇaḥ /
te dṛśyadarśanāsaṅgaspandatyāge vyavasthitāḥ

nāsthitā bhāvanā yeṣāṃ sthitānāmapi karmasu /
saṃvitsaṃvedyasaṃbandhaspandatyāge ca ye sthitāḥ

prāṇo na spandate yeṣāṃ citrasthavapuṣāmiva /
mano na spandate yeṣāṃ citrasthavapuṣāmiva

cittacetyasamāsaṅgatyāge te svapade sthitāḥ /
spandātsaṃsādhayantyarthaṃ tenāṃśeneśvaro yathā

tathaiva cittacetyādispandātkurvanti saṃsthitim /
yathā hlādayati svacchaḥ pallavaṃ raśmiraindavaḥ

tathātmā hlādayatyantardṛśyadarśanasaṃgame /
bimbāddūraṃ prayātasya bhittāvapatitasya ca

yadindostejaso rūpaṃ tadrūpaṃ śuddhasaṃvidaḥ /
na dṛśyaṃ nopadeśārhaṃ nātyāsannaṃ na dūragam

kevalānubhavaprāpyaṃ cidrūpaṃ śuddhamātmanaḥ /
na deho nendriyaprāṇau na cittaṃ na ca vāsanā

na jīvo nāpi ca spando na saṃvittirna vai jagat /
na sannāsanna madhyaṃ ca śūnyāśūnyaṃ na caiva hi

na deśakālavastvādi tadevāsti na cetarat /
etaiḥ sarvairvinirmuktaṃ hṛdi kośaśatena ca

yatraitatspandate dṛśyaṃ tattadātmapadaṃ bhavet /
yacca nādyaṃ na kalpāntaṃ na vastvādyanilādibhiḥ

iha cāmutra sadrūpādanyathā bhavati kvacit /
jāyante ca mriyante ca dehakumbhāḥ sahasraśaḥ

sabāhyābhyantarasyāsya nātmākāśasya khaṇḍanā /
tacca dehādi sakalamātmaivātmavidāṃ vara

kevalaṃ bodhavairūpyādīṣatpṛthagiva sthitam /
viṣvagātmamayaṃ viśvaṃ jñātaṃ buddhyā susiddhayā

prajvalannapi kāryeṣu nirvāṇo nirmamo bhava /
yadidaṃ dṛśyate kiṃcijjagatsthāvarajaṃgamam

tatsarvaṃ brahma nirdharma nirguṇaṃ nirmalātmakam /
nirvikāramanādyantaṃ nityaṃ śāntaṃ samātmakam

kālakriyākaraṇakartṛnidānakārya-
janmasthitipralayasaṃsmaraṇādi sarvam /
brahmeti dṛṣṭavata eva tavātmadṛṣṭyā
bhūyo'pi kiṃ bhramaṇamaṅga samaṅga eva

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣo० nirvāṇaprakaraṇe pūrvā० brahmaikātmapratipādanaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśaḥ sargaḥ