Yoga Vasistha · Verses 6.44-2
catuścatvāriṃśaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
kevalenendriyaiḥ sārdhaṃ vartamānārthavartinā /
asaṃgamena manasā yatkaroṣi na tatkṛtam
yathā prāptikṣaṇe vastu prathame tuṣṭaye tathā /
na prāptyekakṣaṇādūrdhvamiti ko nānubhūtavān
vāñchākāle yathā vastu tuṣṭaye nānyadā tathā /
tasmātkṣaṇasukhe saktiṃ bālo badhnāti netaraḥ
vāñchākāle tuṣṭaye yattatra vāñchaiva kāraṇam /
tuṣṭistvatuṣṭiparyantā tasmādvāñchāṃ parityaja
yadi tatpadamāpto'si kadācitkālaparyayāt /
tadahaṃbhāvanārūpe na maṅktavyaṃ tvayā punaḥ
ātmajñānācalasyāgre rāma viśrāntavānasi /
ahaṃbhāvamahāśvabhre na punaḥ pātamarhasi
yatsmṛtānantasaddṛṣṭerjñatvameruśiraḥsthiteḥ /
punargarbhānukārāntaḥpātāle patanaṃ kutaḥ
dṛśyate te svabhāvo'yaṃ samatāsatyatāmayaḥ /
manye kṣīṇavikalpo'si jāto'si hatakālikaḥ
svabhāve saṃsthito rāma ityāvedayatīva me /
saumya pūrṇārṇavaprakhyā samatā nirmalā tava
āśā yātu nirāśatvamabhāvaṃ yātu bhāvanam /
amanastvaṃ mano yātu tavāsaṅgena jīvataḥ
yāṃ yāṃ vastudṛśaṃ yāsi tasyāṃ tasyāmavasthitam /
sattāsāmānyarūpeṇa brahma bṛṃhitaciddhanam
ajñātātmā nibaddho'si vijñātātmā na badhyase /
rāma tvaṃ svātmanātmānaṃ bodhayasva balādataḥ
yatra na svadate vastu svadate ca yathāgatam /
avāsanatvaṃ tadviddhi sāmyamākāśakomalam
vāsanārahitairantarindriyairāhara kriyāḥ /
na vikriyāmavāpnoṣi khavatkṣobhaśatairapi
jñātā jñānaṃ tathā jñeyaṃ trayamekatayātmani /
śāntātmānubhavā'bhavyaṃ na bhūyo bhavabhāgasi
cittonmeṣanimeṣābhyāṃ saṃsārapralayodayau /
vāsanāprāṇasaṃrodhādanimeṣaṃ manaḥ kuru
prāṇonmeṣanimeṣābhyāṃ saṃsṛteḥ pralayodayau /
tamabhyāsaprayogābhyāmunmeṣarahitaṃ kuru
maurkhyonmeṣanimeṣābhyāṃ karmaṇāṃ pralayodayau /
tadvilīnaṃ kuru balādguruśāstrārthasaṃyamaiḥ
yathā vātarajaḥsaṅgaspandātkhaṃ bhāvavedanam /
tathā citaścetyatayā spandādidamupasthitam
dṛśyadarśanasaṃbandhaspandeneyaṃ jagadgatiḥ /
sphuratyālokakuḍyādisaṃgajā varṇadhīriva
dṛśyadarśanasaṃbandhaspandābhāve na jāyate /
vedanā bhavadābhāsā citrapuṃsāmivāśaye
cittaspandotthitā māyā tadabhāve vilīyate /
payaḥspandotthitā vīcistadabhāve vinaśyati
tyāgena vāsanāṃśasya bodhādvā prāṇarodhanāt /
citte nispandatāṃ yāte kutaḥ spandasya saṃbhavaḥ
asaṃvitspandamātreṇa yāti cittamacittatām /
prāṇānāṃ vā nirodhena tadeva ca paraṃ padam
dṛśyadarśanasaṃbandhe yatsukhaṃ pāramārthikam /
tadantaikāntasaṃvittyā brahmadṛṣṭyā manaḥkṣayaḥ
yatra nābhyuditaṃ cittaṃ tattatsukhamakṛtrimam /
na svargādau saṃbhavati marau himagṛhaṃ yathā
cittopaśamajaṃ sphāramavācyaṃ vacasā sukham /
kṣayātiśayanirmuktaṃ nodeti na ca śāmyati
bodhādbhavati cittānto durbodhāccittaveditā /
bālavetālavattena mohaśrīrghanatāṃ gatā
vidyamānamapi hyetaccittaṃ bodhādvilīyate /
sadapyasadivābhāti tāmraṃ hemīkṛtaṃ yathā
jñasya cittaṃ na cittākhyaṃ jñacittaṃ sattvamucyate /
nāmārthānyatvabhākcittaṃ bodhāttāmrasuvarṇavat
na saṃbhavati cittatvaṃ tena tatpravilīyate /
bhramaḥ śāmyati bodhena nābhāvo vidyate sataḥ
avastveva vikalpātma cittādi śaśaśrṛṅgavat /
sarvaṃ tadātmanastasmāttaddhi bodhādvilīyate
cittaṃ sattvaṃ samāyātaṃ kiṃcitkālaṃ jagatsthitau /
vihṛtya turyāvasthāyāṃ turyātītaṃ bhavatyataḥ
brahmaiva bhūribhavanabhramavibhramaughai-
ritthaṃ sthitaṃ samamanekatayaikameva /
sarvātma saṃbhavati netaradaṅga kiṃci-
ccittādikaṃ ca na hṛdīva hi saṃniveśaḥ
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvāṇaprakaraṇe pūrvārdhe cittasattāsūcanaṃ nāma catuścatvāriṃśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0