Yoga Vasistha · Chapter 6.35
pañcatriṃśaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
deśāddeśāntaraṃ dūraṃ prāptāyāḥ saṃvidaḥ kṣaṇāt /
yadrūpamamalaṃ madhye paraṃ tadrūmātmanaḥ
gacchanśrṛṇvanspṛśañjighrannunmiṣannimiṣanhasan /
nūnaṃ nirāmayatvāya nityametanmayo bhava
tata eva nirābhāsātsatyānnirvāsanaiṣaṇāt /
yathāsthitaṃ yathācāramacalā'maraśailavat
etadrūpamavidyāyāḥ prekṣitā yanna labhyate /
prekṣitā labhyate cetsā tadvidyaiva parābhavat
avidyāsaṃbhavāccetyacittve saṃbhavataḥ kva kim /
cetyate kathamevāntaḥ śāntireva baloditā
satyaṃ brahma jagaccaikaṃ sthitamekamanekavat /
sarvaṃ vā'sarvavadbhāti śuddhaṃ cāśuddhavattatam
aśūnyaṃ śūnyamiva ca śūnyaṃ vā'śūnyavatsphuṭam /
sphāramasphāramiva tadasphāraṃ sphārasannibham
avikāraṃ vikārīva samaṃ śāntamaśāntavat /
sadevāsadivādṛśyaṃ tadevātadivoditam
avibhāgaṃ vibhāgīva nirjāḍyaṃ jaḍavadgatam /
acetyaṃ cetyabhāvīva niraṃśaṃ sāṃśaśobhanam
anahaṃ so'hamiva tadanāśamiva nāśavat /
akalaṅkaṃ kalaṅkīva nirvedyaṃ vedyavāhivat
āloki dhvāntaghanavannavavacca purātanam /
paramāṇorapi tanu garbhīkṛtajagadgaṇam
sarvātmakamapi tyaktadṛṣṭaṃ kaṣṭena bhūyasā /
ajālamapi jālāḍhyaṃ cāśeṣavadanekadhā
nirmāyamapi māyāṃśumaṇḍalāmalabhāskaram /
brahma viddhi vidāṃnāthamapāmiva mahodadhim
jagadratnamahākośaṃ tulāyāṃ tūlakāllaghu /
māyāmarīciśaśinamapi nekṣaṇagocaram
anantamapi niṣpāraṃ na ca kvacidapi sthitam /
ākāśe vanavinyāsanaganirmāṇatatparam
aṇīyasāmaṇīyāṃsaṃ sthaviṣṭhaṃ ca sthavīyasām /
garīyasāṃ gariṣṭhaṃ ca śreṣṭhaṃ ca śreyasāmapi
akartṛkarmakaraṇamakāraṇamakārakam /
antaḥśūnyatayaivaitaccirāya paripūritam
jagatsamudgakamapi nityaṃ śūnyamaraṇyavat /
anantaśailakaṭhinamapyākāśalavānmṛdu
pratyekaṃ pratyahaṃ prāyaḥ purāṇaṃ pelavaṃ navam /
ālokamandhakārābhaṃ tamastvālokamātatam
pratyakṣamapi durlakṣyaṃ parokṣamapi cāgragam /
cidrūpameva ca jaḍaṃ jaḍameva cidātmakam
ahamevānahaṃbhāvamanahaṃ vā'hameva ca /
anyadeva tadevāhamahamevānyadeva tat
asya pūrṇārṇavasyāntarime tribhuvanormayaḥ /
sphuranta iva tiṣṭhanti svabhāvadravatātmakāḥ
bibharti sarvamaṅgasthaṃ tuṣāramiva śuklatām /
bhāti sarvastvanenaiva tuṣāreṇeva śuklatā
adeśakālāvayavo'pyeṣa devo divāniśam /
asajjagattanotīva yathā vāritaraṅgakam
etasminvikasantīmā vipulākāśakānane /
jagajjaraṭhamañjaryaḥ prasaratpatrapañcakāḥ
eṣa svapratibimbasya svayamālokanecchayā /
atyantanirmalākāraḥ svayaṃ mukuratāṃ gataḥ
vyomavṛkṣaphalasyāsya svecchāvayava ujjvalā /
sargopalambha udyacca camatkurvanti saṃvidi
antasthena bahiṣṭhena nānānānātayātmani /
eṣa so'ntarbahirbhāti bhāvābhāvavibhāvayā
etadrūpā padārthaśrīretasminnetadicchayā /
camatkarotyetadarthaṃ jihveva svāsyakoṭare
asyāmbhaso dravatvaṃ yattadidaṃ jagaducyate /
saṃvitsyādūpalambhāṅgaṃ bhuvanāvartavṛttimat
śāmyatyatra padārthaśrīḥ sarvāsāmeva bhāsvati /
etasmādeva codeti svāloka iva tejasaḥ
idameva jagatsarvaṃ śuklatvaṃ tuhine yathā /
ata etāḥ pravartante vida indorivāṃśavaḥ
etasmādraṅgato'naṅgājjagaccitramidaṃ sthitam /
viddhyabhāvavikārādiśāntametanmayaṃ tatam
asmādvanataroretāḥ svarūḍhā gaganāṅgaṇe /
dṛśyaśākhāḥ pravartante jagajjālagulucchakāḥ
vyayodayavatī nūnamatra dṛśyataraṅgiṇī /
nānātānantakusumā vahatyavicalācale
asminvyomātmake raṅge bhuvanābhinayabhramaiḥ /
mṛtyatyaviratārambhaṃ vārairniyatinartakī
jagatkoṭimahākalpakalponmeṣanimeṣaṇaḥ /
vitāne nāṭyate bhūyo janyate kālabālakaḥ
udyatsvapi jagatsveṣa śāntamevāvatiṣṭhate /
aniccha eva mukuraḥ pratibimbaśateṣviva
bhūtānāṃ vartamānānāṃ sargāṇāṃ saṃbhaviṣyatām /
eṣo'kāraṇakaṃ bījaṃ sargāṇāmiva kāraṇam
asyonmeṣo jagallakṣmīrnimeṣaḥ pralayāgamaḥ /
anunmeṣanimeṣo'sāvātmanyevāvatiṣṭhate
udyantyamūni subahūni mahāmahānti
sargāgamapralayajanmadaśā jaganti /
sarvāṇi tānyayamapārasvarūpa eva
praspandanāni marudeva yathāsva śāntam
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe u० parabrahmasvarūpavarṇanaṃ nāma pañcatriṃśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0