Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.33

6.33.33

trayastriṃśaḥ sargaḥ

6.33.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
svapauruṣeṇa svadhiyā satsaṃgamavikāsayā /
yadi nā nīyate jñatvaṃ tadupāyo'sti netaraḥ

6.33.2

svaṃ kalpitaṃ kalpitaṃ ca pratikalpanayā svayā /
tadevānyatvamādatte viṣatvamamṛtaṃ yathā

6.33.3

kalpanā cākalpanāntā muktatā yadakalpanam /
etacca bhogasaṃtyāgapūrvaṃ sidhyati nānyathā

6.33.4

vacasā manasā cāntaḥ śabdārthāvavibhāvayan /
ya āste vardhate tasya kalpanopaśamaḥ śanaiḥ

6.33.5

varjayitvāhamityeva nāvidyāstītarātmikā /
śānte tvabhāvanādasminnānyo mokṣo'sti kaścana

6.33.6

ahaṃbhāvamathādehaṃ kiṃcicchrayasi naśyasi /
jagadādirucistasmiṃstyakte śāmyasi sidhyasi

6.33.7

acetanādidaṃ sarvaṃ sadevāsadiva sthitam /
śāntaṃ yasyopalasyeva namastasmai mahātmane

6.33.8

acetanādidaṃ sarvamupalasyeva śāmyati /
śūnyākhyātaḥ parālīnacittasya cittvabhāvanāt

6.33.9

idamastvathavā māstu cetitaṃ duḥkhavṛddhaye /
acetitaṃ sukhāyāntaracetanamacetanāt

6.33.10

dvau vyādhī dehino ghorāvayaṃ lokastathā paraḥ /
yābhyāṃ ghorāṇi duḥkhāni bhuṅkte sarvairhi pīḍitaḥ

6.33.11

ihaloke yatante jñā vyādhau bhogairdurauṣadhaiḥ /
ājīvitaṃ yathāśakti cikitsā nāparāmaye

6.33.12

paralokamahāvyādhau prayatante cikitsanam /
śamasatsaṅgabodhākhyairamṛtaiḥ puruṣottamāḥ

6.33.13

paralokacikitsāyāṃ sāvadhānā bhavanti ye /
mokṣamārgamahecchāyāṃ śamaśaktyā jayanti te

6.33.14

ihaiva narakavyādheścikitsāṃ na karoti yaḥ /
gatvā nirauṣadhaṃ sthānaṃ sarujaḥ kiṃ kariṣyati

6.33.15

ihalokacikitsābhirjīvitaṃ yātu mā kṣayam /
ātmajñānauṣadhairajñāḥ paralokaścikitsyatām

6.33.16

āyurvāyucalatpatralavāmbukaṇabhaṅguram /
paralokamahāvyādhiryatnenāśu cikitsyatām

6.33.17

paralokamahāvyādhau yatnenāśu cikitsite /
ihalokamayo vyādhiḥ svayamāśūpaśāmyati

6.33.18

saṃvinmātraṃ vidurjantuṃ tasya prasaraṇaṃ jagat /
paramāṇūdare'pyasti tacchailaśatavistaram

6.33.19

yatsaṃvidaḥ prasaraṇaṃ rūpālokamanāṃsi tat /
vyomanyevānubhūyante nātaḥ satyo jagadbhramaḥ

6.33.20

pralayeṣvapi dṛṣṭeṣu jagaddṛśyākhyavibhramaḥ /
na naśyati na jāyeta bhrāntimātraikarūpiṇaḥ

6.33.21

bhogapaṅkārṇave magna ātmā nottāryate yadi /
svapauruṣacamatkṛtyā tadupāyo'sti netaraḥ

6.33.22

ajitātmā jano mūḍho rūḍho bhogaikakardame /
āpadāṃ pātratāmeti payasāmiva sāgaraḥ

6.33.23

jīvitasya yathā bālyaṃ dṛṣṭaṃ prāthamakalpikam /
nirvāṇasya tathā bhogasaṃtyāgo rāgaśāntidaḥ

6.33.24

tajjñasya jīvitanadī sakallolāpyasaṃbhramā /
samaṃ vahati saumyaiva citrasaṃstheva nīrasā

6.33.25

ajñajīvitanadyāstu rasanātyantabhīṣaṇāḥ /
āvartā vṛttivikṣobhakallolāḥ sahavāhinaḥ

6.33.26

sargavargāḥ pravalganti saṃvitprasaraleśakāḥ /
dvicandrabālavetālamṛgāmbusvapnamohavat

6.33.27

saṃvidvāritaraṅgaughā bhānti sargāḥ sahasraśaḥ /
vicāritāstvasatyāste satyāstvanubhavabhramāt

6.33.28

jagantyākāśakośe'pi saṃvitprasaraṇabhramāt /
santīvāpyanubhūyante na tu satyāni tāni tu

6.33.29

saṃvidvikāsapayaso budbudaḥ sargavibhramaḥ /
ahamityādisadbhāvavikārākārarūpavān

6.33.30

saṃvinnirvāṇamajagatsaṃvidunmīlanaṃ jagat /
nāntarna bāhyaṃ nāsatyaṃ na satyaṃ sarvameva tat

6.33.31

cidrūpamajamavyaktamekamavyayamīśvaraḥ /
svatvabhāvatvarahitaṃ brahma śāntātmakhādapi

6.33.32

brahmaṇo niḥsvabhāvasya sargasaṃvedane svataḥ /
spandane pavanasyeva kāraṇaṃ nopayujyate

6.33.33

svapnānubhavavadbhrāntirbrahmābdhau brahmavīcayaḥ /
sargatā vastutastvatra na svapno na ca sargatā

6.33.34

ekameva nirābhāsamacittvamajaḍaṃ samam /
na sannāsanna sadasadidamavyayamadvayam

6.33.35

yathāsthitasyaiva sato yasyāsaṃvedanātmakam /
saṃvitpraśamanaṃ jātaṃ tamāhurmunisattamam

6.33.36

sato'pi mṛnmayasyeva yasyāsaṃvedanātmakam /
sāhaṃ jagadvigalitaṃ tamāhurmunisattamam

6.33.37

yathā śāmyatyasaṃkalpātsaṃkalpanagaraṃ tathā /
vedanotthaṃ jagadahaṃ citi śāmyatyavedanāt

6.33.38

svabhāvavarjaṃ śabdārthāḥ sarva eva sahetukāḥ /
svabhāvasya tu yo heturmuktistadanubhāvanam

6.33.39

na kasyacitpadārthasya svabhāvo'stīha kaścana /
mahācidambudravatāḥ sarvā evānubhūtayaḥ

6.33.40

mahācidanilaspandā etā evānubhūtayaḥ /
etāstā brahmagaganaśūnyatā iti budhyatām

6.33.41

vātaspandāvivābhinnau brahmasargau vibhinnatā /
tayostvasatyā svabhrāntau svapne svamaraṇopamā

6.33.42

bhrāntistu tāvattattvārthavicāro yāvadasphuṭaḥ /
vicāre tu sphuṭe bhrāntirbrahmatāmeva gacchati

6.33.43

bhrāntistvasatyā vastveva prekṣayāto na labhyate /
śaśaśrṛṅgavadatyacchamato brahmaiva śiṣyate

6.33.44

anādimadhyāntamanantamacchaṃ
samaṃ śivaṃ śāśvatamekameva /
sarvāṃ jarāmohavikārabhāra-
bhrāntiṃ vimucyāmbarabhāvamehi

6.33.33

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvā० u० satyārthopanyāsayogo nāma trayastriṃśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc