Yoga Vasistha · Verses 6.23-2
trayoviṃśaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
athāsau vāyasaśreṣṭho jijñāsārthamidaṃ mayā /
bhūyaḥ pṛṣṭo mahābāho kalpavṛkṣalatāgrake
caratāṃ jagataḥ kośe vyavahāravatāmapi /
kathaṃ vihagarājendra dehaṃ mṛtyurna bādhate
bhuśuṇḍa uvāca /
jānannapi hi sarvajña brahmañjijñāsayeva mām /
pṛcchasi prabhavo nityaṃ bhṛtyaṃ vācālayanti hi
tathāpi yatpṛcchasi māṃ tatte prakathayāmyaham /
ājñācaraṇamevāhurmukhyamārādhanaṃ satām
doṣamuktāphalaprotā vāsanātantusaṃtatiḥ /
hṛdi na grathitā yasya mṛtyustaṃ na jighāṃsati
niḥśvāsavṛkṣakrakacāḥ sarvadehalatāghuṇāḥ /
ādhayo yaṃ na bhindanti mṛtyustaṃ na jighāṃsati
śarīratarusarpaughāścintārpitaśiraḥphaṇāḥ /
āśā yaṃ na dahantyantarmṛtyustaṃ na jighāṃsati
rāgadveṣaviṣāpūraḥ svamanobilamandiraḥ /
lobhavyālo na bhuṅkte yaṃ mṛtyustaṃ na jighāṃsati
pītāśeṣavivekāmbuḥ śarīrāmbhodhivāḍavaḥ /
na nirdahati yaṃ kopastaṃ mṛtyurna jighāṃsati
yantraṃ tilānāṃ kaṭhinaṃ rāśimugramivākulam /
yaṃ pīḍayati nānaṅgastaṃ mṛtyurna jighāṃsati
ekasminnirmale yena pade paramapāvane /
saṃśritā cittaviśrāntistaṃ mṛtyurna jighāṃsati
vapuḥkhaṇḍābhipatitaṃ śākhāmṛgamivoditam /
na cañcalaṃ mano yasya taṃ mṛtyurna jighāṃsati
ete brahmanmahādoṣāḥ saṃsāravyādhihetavaḥ /
manāgapi na lumpanti cittamekaṃ samāhitam
ādhivyādhisamutthāni calitāni mahābhrameḥ /
na vilumpanti duḥkhāni cittamekaṃ samāhitam
nāstameti na codeti na saṃsmṛtirna vismṛtiḥ /
na suptaṃ na ca jāgratsyāccittaṃ yasya samāhitam
andhīkṛtahṛdākāśāḥ kāmakopavikārajāḥ /
cintā na parihiṃsanti cittaṃ yasya samāhitam
na dadāti na cādatte na jahāti na yācate /
kurvadeva ca kāryāṇi cittaṃ yasya samāhitam
ye durarthā durārambhā durguṇā durudāhṛtāḥ /
duṣkramāste na kṛntanti cittaṃ yasya samāhitam
ābhānti vipulārthāni mahānti guṇavanti ca /
sarvāṇyevānudhāvanti cittaṃ yasya samāhitam
yadudarkahitaṃ satyamanapāyi gatabhramam /
durīhitadṛśonmuktaṃ tatparaṃ kārayenmanaḥ
yadadṛṣṭamaśuddhena cittavaidhuryadāyinā /
anekatvapiśācena tatparaṃ kārayenmanaḥ
ādau madhye tathānte ca cirāya paramocitam /
yaccāru madhuraṃ pathyaṃ tatparaṃ kārayenmanaḥ
yadanantaṃ manaḥpathyaṃ tathyamādyantamadhyagam /
samastasādhubhirjuṣṭaṃ tatparaṃ kārayenmanaḥ
yadbuddheḥ paramālokamādyaṃ yadamṛtaṃ param /
yadanuttamasaubhāgyaṃ tatparaṃ kārayenmanaḥ
sāmarāsuragandharve savidyādharakinnare /
sasurastrīgaṇe svarge na kiṃcitsusthiraṃ śubham
satarau sanarādhīśe saparvatapuravraje /
sāmbudhau bhūtale tāta na kiṃcicchobhanaṃ sthiram
sanāge sāsuravyūhe sāsurastrīgaṇe tathā /
samasta eva pātāle na kiṃcicchobhanaṃ sthiram
sasvarge sasurāloke sapātāle sadiktaṭe /
jagatyasmiṃstu sarvasminna kiṃcicchobhanaṃ sthiram
ādhivyādhivilolāsu duḥkhaughavalitāsu ca /
kriyāsunityatucchāsu na kiṃcitsusthiraṃ śubham
taralīkṛtacittāsu hṛdayānandinīṣu ca /
cintāsu dhīvikārāsu nakiṃcitsusthiraṃ śubham
hṛtkṣīrodakasaṃspandamandareṣu caleṣvapi /
svasaṃkalpavikalpeṣu na kiṃcitsusthiraṃ śubham
anāratāgamāpāyaparāsvasiśirāsvapi /
citrākārāsu ceṣṭāsu na kiṃcitsusthiraṃ śubham
na varamekamahītalarājatā
na ca varaṃ vibudhāmararūpatā /
na ca varaṃ dharaṇītalanāgatā
sthitimupaiti hi yatra satāṃ manaḥ
na varamākulaśāstravicāraṇaṃ
na ca varaṃ parakāryavivecanam /
na varamagryakathākramavarṇanaṃ
sthitimupaiti hi yatra satāṃ manaḥ
na varamādhimayaṃ cirajīvitaṃ
na ca varaṃ maraṇaṃ dṛḍhamūḍhatā /
na ca varaṃ narako na ca viṣṭapaṃ
sthitimupaiti hi na kvacidāśayaḥ
iti vividhajagatkramāḥ samastāḥ
khalu matimūḍhatayā narasya ramyāḥ /
calatarakalanāhite padārthe
kathamupayānti cirasthitiṃ mahāntaḥ
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० nirvāṇa० pū० bhuśuṃḍo० samādhānasaṃkalpanirākaraṇaṃ nāma trayoviṃśaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0