Yoga Vasistha · Chapter 6.211

ekādaśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti tatropaviśyāhaṃ pūjitastena bhūbhujā /
prayojanaṃ svaṃ saṃpādya svargantuṃ gaganaṃ plutaḥ

adyaitadbhavatā proktaṃ mayā matimatāṃ vara /
anayā sudṛśā śāntamanāḥ svātmā bhaviṣyasi

brahmaiva tadidaṃ sarvaṃ nirnāmaivāmalaṃ nabhaḥ /
kimapyevājamāśāntamādimadhyāntavarjitam

cidbhānamātramityuktaṃ brahmeti kalitābhidham /
parātparamiti proktaṃ tattu nirnāmakaṃ padam

śrīrāma uvāca /
siddhasādhyayamabrahmavidyādharadivaukasām /
brahmankathaya dṛśyante lokā lokadharāḥ katham

śrīvasiṣṭha uvāca /
siddhasādhyayamabrahmavidyādharadivaukasām /
anyeṣāmapi bhūtānāmapūrvāṇāṃ mahātmanām

pratirātraṃ pratidinaṃ puraḥ paścāduparyadhaḥ /
paśyasyālokayam̐llokānapaśyaṃśca na paśyasi

ete lokāḥ kilaiteṣāṃ nābhyāsaḥ sthānadūragāḥ /
ete saṃkalpalokākhyā vyāptamebhiḥ kilākhilam

yathaite kalpanālokā ayaṃ lokastathaiva naḥ /
yathā kālpaniko vāto lokālokāstathaiva te

saṃkalpasvapnalokā ye tava bhānti divāniśam /
ta eva tādṛśāścānye saṃkalpena sthirīkṛtāḥ

dhyānena tvamapītāṃścetsthiratāṃ susthirātmanā /
nayasyāśu tadevaite sthiratāṃ yāntyavighnataḥ

yathābhimatavistārā yathābhimatasaṃpadaḥ /
saṃkalpabhāvavalito janaḥ paśyati siddhavat

kiṃtu te sthiratāṃ nītāḥ siddhaiḥ svaryānasaṃpadā /
asthirairdhyānaviśrāntau tairduḥkhaistadamī kṛtāḥ

jagadapratighaṃ sarvaṃ śāntacidvyoma sarvadā /
yathā dṛḍhaṃ saṃviditaṃ tathaivābhāti nānyathā

na bhātyevāsaṃviditamasti nāsti na codyatā /
śūnyaṃ hyapratighaṃ caitatparākāśamarodhakam

citsvabhāvatayā bhātaṃ bhārūpamiva dṛśyate /
asmiṃścidabhimānaśca vidyate na svabhāvataḥ

kāryakāraṇabhāvāccetkathaivātra na vidyate /
vyomno'nantasya siddhasya kiṃ kathaṃ kila jāyate

yacca jātamivābhāti vyomni vyomaiva tattathā /
tatraikadvitvakalanā kīdṛśī syādarūpiṇī

taddhi yādṛśamevāsīttādṛgevāvatiṣṭhate /
nirvikāraṃ yathā svapne vyomaivācalavadbhavet

saṃkalpe cittamākāraṃ yathodetyadrilīlayā /
na ca so'drirna tadvyoma tathā brahma jagatsthitiḥ

kāṣṭhavanmaunamāsthāya raṭanto'pi mahādhiyaḥ /
iha vyavaharantyete budhā dārunarā iva

yathā vāriṇi vartante taraṅgāvartavṛttayaḥ /
ananyāḥ parivartante tathā brahmaṇi sṛṣṭayaḥ

yathā vāyau parispandā yathā vyomani śūnyatā /
ananyāścāpyamūrtāśca tathā brahmaṇi sṛṣṭayaḥ

yathā saṃkalpanagaraṃ śūnyameva puraṃ sthitam /
sākāramapyanākāraṃ brahmaṇīdaṃ tathā jagat

cirānubhūtamapyarthakāryapīdaṃ jagattrayam /
śūnyameva nirākāraṃ saṃkalpanagaraṃ yathā

yadeva cittasaṃkalpastadeva nagaraṃ yathā /
tadā tathāyaṃ brahmācchaṃ tadeva jagaducyate

ciraṃ nityānubhūto'pi jagadartho na kiṃcana /
vidyate puruṣasyeha svapne svamaraṇaṃ yathā

svapne puṃsā mṛtenāpi svadāho dṛśyate yathā /
asadeva sadābhāsaṃ jagaddṛṣṭaṃ pare tathā

jagattā cājagattā ca parasyaivāmalaṃ vapuḥ /
parābhidhānaṃ ca paraṃ na ca satparamārthataḥ

itthamastu yadi vānyathāstu vā
maiva bhūdbhavatu ko'tra saṃbhramaḥ /
muñca phalguni phale phalagrahaṃ
buddhavānasi kṛtaṃ pariśramaiḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० ni० u० paramārthopadeśo nāmaikādaśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ