Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 6.210

6.210.210

daśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

6.210.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
phale kṣayendubhārūpe prāpte dhyātṛśatairnabhaḥ /
yathā na śatapūrṇendu tathedaṃ kathanaṃ śrṛṇu

6.210.2

candrabimbasya dhyātāraḥ prāptāḥ prāptavyasusthitāḥ /
nedaṃ nabhastalaṃ prāptā na cemaṃ śaśinaṃ śritāḥ

6.210.3

kvevānyasaṃkalpapuramanyaḥ prāpnoti kathyatām /
saṃkalpapuryāmarthāptistajjantāveva nāpare

6.210.4

pṛthakpṛthaksvasaṃkalpasargakheṣveva te sthitāḥ /
candrāstapanti tatraiva kalākṣayavivarjitāḥ

6.210.5

viśeyamasminnevendāvini dhyātā niśākare /
asminneva viśatyantarātmabuddhisukhojjhitaḥ

6.210.6

ahaminduṃ praviṣṭaḥ syāmindubimbasukhānvitaḥ /
dhyāteti tādṛksukhabhāgbhavatīti viniścayaḥ

6.210.7

yathāyamanusaṃdhatte svabhāvaṃ saṃvidavyayā /
taṃ tathaivānubhavati bhavecceddṛḍhaniścayaḥ

6.210.8

yathendutvaṃ svasaṃkalpātsarvadhyātuḥ pṛthakpṛthak /
bhātyevameva vanitālābhaḥ kālpanikaḥ svataḥ

6.210.9

yā dhyāne dhyātṛlakṣāṇāṃ sādhvī bhāryātvamāgatā /
tatkalpanānubhavanaṃ teṣāṃ sattvātmani sthitam

6.210.10

gṛhādanirgato jīvaḥ saptadvīpaparaḥ sthitaḥ /
tasyāpi tatkālpanikaṃ rājyaṃ vyomni svamandire

6.210.11

samastaṃ kalpanāmātramidamādyajñajanmanaḥ /
śūnyamapratighaṃ śāntaṃ teṣvapi syātkimanyathā

6.210.12

dānaurdhvadehikatapojapādīnāṃ paratra yat /
amūrtānāṃ phalaṃ mūrtaṃ tadidaṃ kathyate śrṛṇu

6.210.13

dānādicihnitadhiyaḥ paratra svapnavatphalam /
paśyantyamūrtāmūrtābhamajaṃ cinmūrtikalpanāt

6.210.14

vedanāvedanākārā spandāspandātma vai punaḥ /
cinmātrasyāsya tadbhrāntiśāntau śāntātma nirmalam

6.210.15

cinmātrābhamito dānādamutrāttamavāpnuyāt /
saṃkalpātmeti kavayaḥ kathaṃ tannopalabhyate

6.210.16

kalpanātmani saṃsāre saṃkalpo'kṛtrimaṃ phalam /
cinmātramabhito'dānāddānādvā'stu yathoditaḥ

6.210.17

etatte kathitaṃ sarvaṃ yathāpṛṣṭaṃ mahīpate /
jagadapratighaṃ sarvamidaṃ cinmātrakalpanam

6.210.18

rājovāca /
sargādau bhagavandehamidaṃ cinmātrakalpanam /
kathaṃ bhāti kathaṃ kuḍyaṃ vinā dīpaḥ prakāśate

6.210.19

śrīvasiṣṭha uvāca /
tvayārtho dehaśabdasya yo buddhaḥ sa mahāmate /
tattvajñaṃ prati nāstyeva śilānṛttamivāmbare

6.210.20

ya eva brahmaśabdārtho dehaśabdārtha eva saḥ /
nārthayoranayorbhedo vidyate'mbvambhasoriva

6.210.21

yadeva brahmadeho'sau svapnābhaḥ svapna eṣa tu /
tvadvodhāyocyate yuktirna tu tatsvapna eva tu

6.210.22

svapnastavānubhūtārthastenātastvaṃ prabodhyase /
na tu sarge cidābhāte sādṛśyaṃ svapnabhasmanā

6.210.23

kastatra nāma deho'yaṃ kasyaite svapnadhīḥ kva vā /
svapnena jñāvabuddhena bhrameṇājño'vabodhyate

6.210.24

tatra jāgranna ca svapno na suṣuptaṃ na cetarat /
kimapītthamidaṃ bhānaṃ khamātraṃ maunamomalam

6.210.25

abhātameva bhātīva yadadyetthamidaṃ tu tat /
prāgvibhātaṃ tathātyacchaṃ jāgratsvapnādi no yathā

6.210.26

deśāddeśāntaraprāptau yanmadhye saṃvido vapuḥ /
tanmayaṃ sarvamevedaṃ dvaitamadvaitameva ca

6.210.27

anyatra cinmayaṃ svapnaṃ dvaitādvaitaṃ śubhāśubham /
nirāvaraṇacinmātranabhasaivopamīyate

6.210.28

śūnyamarthopalambhaśca bhānaṃ cābhānameva ca /
dvaitamaikyamasatsacca sarvaṃ cidgaganaṃ param

6.210.29

pūrṇātpūrṇaṃ prasarati pūrṇameva sthitaṃ jagat /
na ca bhātaṃ na cābhātaṃ śilābaddhodaropamam

6.210.30

yato jagaccidunmeṣo vyomātmāpratighaṃ tataḥ /
cinmātraṃ yatra yatrāsti tatra tatrocitaṃ jagat

6.210.31

cidvyoma cāsti sarvatra sarvaṃ caitajjaganmayam /
sarvaṃ brahmamayaṃ śāntaṃ jagadityapi śabditam

6.210.32

yathāsthitamidaṃ viśvaṃ tathāsaṃsthamanāmayam /
brahmaiva niravadyātma citsaṃkalpapurākṛti

6.210.33

asaṃbhavādanyayukteryuktireṣaiva śobhanā /
ayuktyanubhavaṃ tūktaṃ nārthināmiha śobhate

6.210.34

loke śāstre'tha vedādau yatsiddhaṃ siddhameva tat /
sadastvasadvātmani taddhātuṃ śakyaṃ na vā kvacit

6.210.35

tadevetthaṃ parijñātaṃ brahmatāmupagacchati /
yadā tena samaṃ viśvaṃ sthitameva vilīyate

6.210.36

nyāyenaitadihoktena lokavedādi sidhyati /
sarvaṃ sa jīvanmuktatvameṣa evocitastataḥ

6.210.37

parijñātaṃ cidākāśamaparijñātapādape /
so'haṃ trijagadityeva bandhamokṣavinirṇayaḥ

6.210.38

yathāsthitamidaṃ dṛśyaṃ parijñānādvilīyate /
tajjñasyāstaṃgatasyaiva śilāmaunaṃ tu śiṣyate

6.210.39

loke śāstre ca vede ca yatsiddhaṃ siddhameva tat /
saṃvedyate tadevātastadevaṃ phalati sphuṭam

6.210.40

sakalārthanirāsena yadyatsaṃvedyate ciram /
tadeva prāpyate'vaśyaṃ sarvatraivānyabhāvitam

6.210.41

yathānubhūtaṃ yattattattathā nāmānubhūyate /
tatsatyamastvasatyaṃ vā yāvallābhaṃ tathā nu tat

6.210.42

itthaṃ mahāpraśnavicāraṇaṃ te
mayedamuktaṃ matimanmahātman /
anena gacchāśu pathā nirādhi-
rnirāmayo nirvyasano bhavoccaiḥ

6.210.210

ityārṣe śrīvā० vā० de० mo ni० ४० dvaitaikyopalambhanirāsena mahāpraśnottaravākyasamāptirnāma daśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc