Yoga Vasistha · Chapter 6.210
daśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ
śrīvasiṣṭha uvāca /
phale kṣayendubhārūpe prāpte dhyātṛśatairnabhaḥ /
yathā na śatapūrṇendu tathedaṃ kathanaṃ śrṛṇu
candrabimbasya dhyātāraḥ prāptāḥ prāptavyasusthitāḥ /
nedaṃ nabhastalaṃ prāptā na cemaṃ śaśinaṃ śritāḥ
kvevānyasaṃkalpapuramanyaḥ prāpnoti kathyatām /
saṃkalpapuryāmarthāptistajjantāveva nāpare
pṛthakpṛthaksvasaṃkalpasargakheṣveva te sthitāḥ /
candrāstapanti tatraiva kalākṣayavivarjitāḥ
viśeyamasminnevendāvini dhyātā niśākare /
asminneva viśatyantarātmabuddhisukhojjhitaḥ
ahaminduṃ praviṣṭaḥ syāmindubimbasukhānvitaḥ /
dhyāteti tādṛksukhabhāgbhavatīti viniścayaḥ
yathāyamanusaṃdhatte svabhāvaṃ saṃvidavyayā /
taṃ tathaivānubhavati bhavecceddṛḍhaniścayaḥ
yathendutvaṃ svasaṃkalpātsarvadhyātuḥ pṛthakpṛthak /
bhātyevameva vanitālābhaḥ kālpanikaḥ svataḥ
yā dhyāne dhyātṛlakṣāṇāṃ sādhvī bhāryātvamāgatā /
tatkalpanānubhavanaṃ teṣāṃ sattvātmani sthitam
gṛhādanirgato jīvaḥ saptadvīpaparaḥ sthitaḥ /
tasyāpi tatkālpanikaṃ rājyaṃ vyomni svamandire
samastaṃ kalpanāmātramidamādyajñajanmanaḥ /
śūnyamapratighaṃ śāntaṃ teṣvapi syātkimanyathā
dānaurdhvadehikatapojapādīnāṃ paratra yat /
amūrtānāṃ phalaṃ mūrtaṃ tadidaṃ kathyate śrṛṇu
dānādicihnitadhiyaḥ paratra svapnavatphalam /
paśyantyamūrtāmūrtābhamajaṃ cinmūrtikalpanāt
vedanāvedanākārā spandāspandātma vai punaḥ /
cinmātrasyāsya tadbhrāntiśāntau śāntātma nirmalam
cinmātrābhamito dānādamutrāttamavāpnuyāt /
saṃkalpātmeti kavayaḥ kathaṃ tannopalabhyate
kalpanātmani saṃsāre saṃkalpo'kṛtrimaṃ phalam /
cinmātramabhito'dānāddānādvā'stu yathoditaḥ
etatte kathitaṃ sarvaṃ yathāpṛṣṭaṃ mahīpate /
jagadapratighaṃ sarvamidaṃ cinmātrakalpanam
rājovāca /
sargādau bhagavandehamidaṃ cinmātrakalpanam /
kathaṃ bhāti kathaṃ kuḍyaṃ vinā dīpaḥ prakāśate
śrīvasiṣṭha uvāca /
tvayārtho dehaśabdasya yo buddhaḥ sa mahāmate /
tattvajñaṃ prati nāstyeva śilānṛttamivāmbare
ya eva brahmaśabdārtho dehaśabdārtha eva saḥ /
nārthayoranayorbhedo vidyate'mbvambhasoriva
yadeva brahmadeho'sau svapnābhaḥ svapna eṣa tu /
tvadvodhāyocyate yuktirna tu tatsvapna eva tu
svapnastavānubhūtārthastenātastvaṃ prabodhyase /
na tu sarge cidābhāte sādṛśyaṃ svapnabhasmanā
kastatra nāma deho'yaṃ kasyaite svapnadhīḥ kva vā /
svapnena jñāvabuddhena bhrameṇājño'vabodhyate
tatra jāgranna ca svapno na suṣuptaṃ na cetarat /
kimapītthamidaṃ bhānaṃ khamātraṃ maunamomalam
abhātameva bhātīva yadadyetthamidaṃ tu tat /
prāgvibhātaṃ tathātyacchaṃ jāgratsvapnādi no yathā
deśāddeśāntaraprāptau yanmadhye saṃvido vapuḥ /
tanmayaṃ sarvamevedaṃ dvaitamadvaitameva ca
anyatra cinmayaṃ svapnaṃ dvaitādvaitaṃ śubhāśubham /
nirāvaraṇacinmātranabhasaivopamīyate
śūnyamarthopalambhaśca bhānaṃ cābhānameva ca /
dvaitamaikyamasatsacca sarvaṃ cidgaganaṃ param
pūrṇātpūrṇaṃ prasarati pūrṇameva sthitaṃ jagat /
na ca bhātaṃ na cābhātaṃ śilābaddhodaropamam
yato jagaccidunmeṣo vyomātmāpratighaṃ tataḥ /
cinmātraṃ yatra yatrāsti tatra tatrocitaṃ jagat
cidvyoma cāsti sarvatra sarvaṃ caitajjaganmayam /
sarvaṃ brahmamayaṃ śāntaṃ jagadityapi śabditam
yathāsthitamidaṃ viśvaṃ tathāsaṃsthamanāmayam /
brahmaiva niravadyātma citsaṃkalpapurākṛti
asaṃbhavādanyayukteryuktireṣaiva śobhanā /
ayuktyanubhavaṃ tūktaṃ nārthināmiha śobhate
loke śāstre'tha vedādau yatsiddhaṃ siddhameva tat /
sadastvasadvātmani taddhātuṃ śakyaṃ na vā kvacit
tadevetthaṃ parijñātaṃ brahmatāmupagacchati /
yadā tena samaṃ viśvaṃ sthitameva vilīyate
nyāyenaitadihoktena lokavedādi sidhyati /
sarvaṃ sa jīvanmuktatvameṣa evocitastataḥ
parijñātaṃ cidākāśamaparijñātapādape /
so'haṃ trijagadityeva bandhamokṣavinirṇayaḥ
yathāsthitamidaṃ dṛśyaṃ parijñānādvilīyate /
tajjñasyāstaṃgatasyaiva śilāmaunaṃ tu śiṣyate
loke śāstre ca vede ca yatsiddhaṃ siddhameva tat /
saṃvedyate tadevātastadevaṃ phalati sphuṭam
sakalārthanirāsena yadyatsaṃvedyate ciram /
tadeva prāpyate'vaśyaṃ sarvatraivānyabhāvitam
yathānubhūtaṃ yattattattathā nāmānubhūyate /
tatsatyamastvasatyaṃ vā yāvallābhaṃ tathā nu tat
itthaṃ mahāpraśnavicāraṇaṃ te
mayedamuktaṃ matimanmahātman /
anena gacchāśu pathā nirādhi-
rnirāmayo nirvyasano bhavoccaiḥ
ityārṣe śrīvā० vā० de० mo ni० ४० dvaitaikyopalambhanirāsena mahāpraśnottaravākyasamāptirnāma daśādhikadviśatatamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0